کتاب استعمار زدایی از روش: تحقیق علمی و مردمان بومی

«استعمارزدایی از روش: تحقیق علمی و مردمان بومی» نوشته لیندا توهیوای اسمیت(-۱۹۵۰)، به بررسی رویکردهای استعماری در روش‌های پژوهشی و علمی و جایگزین‌هایی برای آن ارائه می‌کند. آیا دوران استعمار به پایان رسیده است؟ احتمالاً فقط استعمارگران به این سؤال پاسخ مثبت می‌دهند. مطالعات پسااستعماری به ما آموخته است که استعمار جلوه‌های گوناگون دارد. این گفتمان که در نیمۀ دوم قرن بیستم جایگاه مهمی در علوم اجتماعی پیدا کرد، از شیوه‌های استعماریِ نهفته در جهان امروز سخن گفت: فرایند جهانیسازی و گسترش موج نوین نظام سرمایهداری، رسانه‌ها و سیستم آموزشی، دانشگاه‌ها و روش‌های علوم انسانی؛ سازوکارهایی که دست به دست هم داده‌اند تا باورهایی را بسازند که اهداف قدیمی استعمار را پی بگیرند. لیندا اسمیت در این کتاب، بر جلوه‌های استعمار در روش‌های علوم انسانی انگشت نهاده و سعی کرده است جایگزینی برای آن‌ها ارائه دهد. از دیدگاه کسانی که استعمار شده‌اند یعنی همین دیدگاهی که کتاب بر اساس آن و به نفع آن‌ها نوشته شده اصطلاح تحقیق ارتباطی پیچیده با امپریالیسم و استعمارگری اروپایی دارد. احتمالاً همین کلمهٔ تحقیق، یکی از کلمات بسیار کثیف در دایرهٔ واژگان جهان بومی است. در بسیاری از بافتهای بومی هنگامی که این کلمه به کار می‌رود، سکوت را می‌شکند، خاطره‌های ناخوشایند را به یاد می‌آورد و خنده‌ای از سر آگاهی و بی‌اعتمادی بر لب می‌نشاند. این کلمه چنان قدرت‌مند است که حتی بومی‌ها درباره آن شعر می‌سرایند. چگونگی نمود تحقیقات علمی در حوزه‌های استعمار، همچنان یادآور تاریخی مستحکم برای بسیاری از استعمارزدگان جهان است. این تاریخ هنوز به عمیق‌ترین معنای انسانیت اهانت می‌ کند. فهرست: • مقدمۀ مترجمان • مقدمهٔ نویسنده • بخش اول: امپریالیسم، تاریخ، نگارش و نظریه • بخش دوم: تحقیق با نگاه امپریالیستی • بخش سوم: استعمار دانش‌ها • بخش چهارم: ماجراجویی‌های تحقیقی و سرزمین بومیان • بخش پنجم: یادداشت‌هایی از استرالیا و نیوزیلند و اطراف • بخش ششم: پروژهٔ مردمان بومی: تهیۀ دستورکاری جدید • بخش هفتم: مَفصَل‌بندی دستورکار تحقیقاتی بومی • بخش هشتم: بیست‌وپنج پروژۀ بومی • بخش نهم: واکنش به بایدهای یک دستورکار بومی: مطالعه‌ای موردی دربارۀ قبیلۀ مائوری • بخش دهم: به سوی ایجاد روش‌ شناسی‌ های بومی: تحقیق مائوری کوپاپا • بخش یازدهم: نتیجه‌گیری