کتاب درس هایی برای همه عمر

کتاب درس هایی برای همه عمر گزیده حکمت‌ها و حکایت‌های قابوس‌نامه نوشتهٔ کیکاوس بن اسکندر عنصرالمعالی به انتخاب شهاب‌الدین عباسی است و نشر خزه آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب درس هایی برای همه عمر

عُنصُرِ‌المعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر، مؤلف کتاب قابوس‌نامه از شاهزادگان آل‌زیار بود. خاندان او در سده‌های چهارم و پنجم قمری در نواحی گرگان و طبرستان و گیلان و ری مدتی حکومت داشتند. آغاز تألیف قابوس‌نامه را سال ۴۷۵ ق شمرده‌اند، یعنی نزدیک به ۹۷۰ سال قبل.

عنصرالمعالی با آنکه از امارت و فرمانروایی پدران خود نصیب نبُرد، مانند شاهزادگان با طبقات بالای جامعه زیست و زندگی‌اش با برخورداری و تنعّم گذشت و به رسم امیرزادگان آن روزگار تربیت یافته بود و آداب مُلک‌داری را فراگرفته بود. چنانکه از قابوس‌نامه پیداست از دانش‌ها و هنرهای زمان خود اطلاعات فراوان داشت. امیر عنصرالمعالی که با دختر سلطان محمود غزنوی ازدواج کرده بود، از او پسری به نام گیلانشاه داشت و قابوس‌نامه را در چهل و چهار باب برای پسر خود گیلانشاه نوشت.

قابوس‌نامه از بهترین نمونه‌های نثر روان و زیبا و دلنشین فارسی است. قابوس‌نامه ظاهراً از قدیم‌ترین زمان‌ها یعنی از همان زمان که نوشته شد در ایران شهرت یافت و یکی از مشهورترین کتاب‌های فارسی بوده است. 

شهرت قابوس‌نامه از مرزهای قلمرو زبان فارسی گذشته و این اثر به چندین زبان دیگر هم ترجمه شده است. 

کتاب درس هایی برای همه عمر گزیده حکمت‌ها و حکایت‌های قابوس‌نامه به انتخاب و گزیدهٔ شهاب‌الدین عباسی است.

خواندن کتاب درس هایی برای همه عمر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران ادبیات و حکمت کهن ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب درس هایی برای همه عمر

«بندهٔ بی‌طاعت مباش

از طاعتِ خداوند خویش مگریز و اگر بگریزی از بندهٔ خویش طاعتْ چشم مدار. زیرا نیکیِ تو بر کهترِ تو نه بیش از آن است که نیکی خداوندِ تو بر تو. بندهٔ بی‌طاعت مباش، که بندهٔ بی‌طاعت خداوندی جوید و زود هلاک شود.

زینهار ای پسر که بر دل نگذاری بیهوده و نگویی که در نماز تقصیر رواست که اگر از رویِ دین یاد نگیری از روی خِرَد یاد گیر که فایدهٔ نماز چند چیز است: اول آن است که نماز فریضه به جای آرَد مادام تن و جامهٔ او پاک بُوَد و به همه حال پاکی به که پلیدی؛ و دیگر فایدهٔ نماز گزاردن آن است که از متکبّری خالی باشی. زیرا که اصل نماز بر تواضع نهاده‌اند چون طبع را بر تواضع آرام است، چون طبع را بر تواضع عادت کنی، تن نیز مُتابعِ عادت گردد. و زنهار ای پسر که اندر نماز سبُکی و استهزا نکنی بر ناتمامیِ رکوع و سجود و مُطایبه کردن اندر نماز که این عادتْ هلاکِ دین و دنیا بُوَد.

***

نیکی به پدر و مادر

کمتر حُرمت پدر و مادر آن است که هر دو واسطه‌اند میان تو و آفریدگار تو. پس چندان که آفریدگارِ خود را و خود را حُرمت داری، واسطه را نیز در خورِ او بباید داشت. و آن فرزند که مادامْ خِرَد رهنمونِ او بُوَد، از حق و مهر مادر و پدر خالی نباشد. با پدر و مادر خویش چنان باشد که از فرزندان خویش طمع داری که با تو باشند، زیرا آن که از تو زاید همان طبع دارد که تو از او زادی. چه، مَثَل آدمی چون میوه است و پدر و مادر چون درخت. هر چند درخت را تعهد بیش کنی، میوهٔ او نیکوتر و بهتر باشد؛ چون مادر و پدر را حرمت و آزرم بیش داری دعا و آفرین ایشان اندر تو مستجاب‌تر باشد و به خشنودیِ خدای تعالی نزدیک‌تر باشی.

و نگر که از بهرِ میراثْ مرگ پدر و مادر نخواهی، که بی مرگِ پدر و مادر آنچه روزیِ تو باشد به تو برسد. که روزی مقسوم است. به هر کس آن رسد که از ازل قسمت کرده شده است. و تو از بهرِ روزی رنجِ بسیار بر خویشتن منه، که به کوشش روزی افزون نشود. چه، گفته‌اند: بِالجدّ لا بِالکدّ.»