کتاب ‌عکس‌ و‌ دیدن‌ عکس‌

کتاب عکس‌ و‌ دیدن‌ عکس‌ نوشته و پژوهش یوریک کریم‌مسیحی است و نشر بیدگل آن را منتشر کرده است. کریم‌مسیحی در این کتاب به ما توضیح می‌دهد که عکس‌ به‌ ما‌ چه‌ می‌‌دهد و ‌ما ‌از‌ عکس‌ چه ‌می‌‌گیریم.

درباره کتاب عکس‌ و‌ دیدن‌ عکس‌

امروزه به سبب امکانات گسترده‌ای که فناوری دیجیتال در دوربین‌های عکاسی و گوشی‌های تلفن همراه در اختیار همگان قرار داده، دیگر مرز روشنی بین عکاسی و غیرعکاسی دیده نمی‌شود. ازآن‌رو که امکانات یادشده فرصت عکس‌برداری آسان، پرشمار و بی‌هزینه را به همگان می‌دهد، امکان سطحی، پیش‌پاافتاده و مبتذل‌شدن عکاسی نیز فراهم آمده است. ازاین‌رو، دانش یا دست‌کم سلیقهٔ عکاسی‌داشتن، نه‌تنها می‌تواند از سقوط عکاس و عکاسی به چاه ابتذال جلوگیری کند، بلکه می‌تواند آفریدن عکس خوب و دیدن آگاهانهٔ عکس‌ها را همراه آورد.

کتاب عکس‌ و‌ دیدن‌ عکس‌ برای جایگاه مخاطب اهمیتی ویژه‌ای قائل شده است. مخاطب در تبلور معناها و مفاهیم و کشف لایه‌های عکس‌ها نقش کلیدی دارد و مخاطبان عکس‌ها هستند که چیستی و جهان درونی یک عکس را کشف یا حتی تعیین می‌کنند. اهمیت دیدن یک عکس کم از عکاسی ندارد. عکس‌ها موجودند؛ اما با مخاطب‌اند که هستی می‌یابند.

این کتاب ۲۶ فصل دارد و در آن حدود ۵۰۰ عکس به کار رفته است و برای هر سطری که موضوع یا مفهومی مطرح شده عکسی به عنوان نمونه آورده شده است. در میان این عکس‌ها عکسی از عکاسان ایرانی دیده نمی‌شود. 

برخی از فصل‌های این کتاب از این قرار هستند:

عکس چیست؟

در این کتاب عکس چیست؟

عکس خوب چیست؟

عکس بد کدام است؟

اول چه می‌بینیم؟

تداعی

هم‌نشینی

تبارشناسی

پیش‌فرض و پیش‌فهم

زاویهٔ دید

دیدن، خواندن، فهمیدن

سه حالت

نیت عکاس

تأویل

کادر، کادربندی

نام عکس، شرح عکس

زیبایی

آنالوگ، دیجیتال

قصه، روایت

ت مثل تقلب

من که بهترم!

نقد عکس

فراموش‌شدگان

خواندن کتاب عکس‌ و‌ دیدن‌ عکس‌ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزهٔ عکاسی و تاریخ هنر پیشنهاد می‌کنیم.

درباره یوریک کریم‌مسیحی

یوریک کریم‌مسیحی، نویسنده و عکاس و منتقد هنری، زادهٔ سال ۱۳۴۳ در تهران است. او اسفند ۱۳۹۳ گواهینامه درجۀ دو (معادل کارشناسی ارشد) از شورای عالی انقلاب فرهنگی گرفت. کریم‌مسیحی در حوزه‌های گوناگون هنری از جمله داستان‌نویسی، عکاسی و طراحی گرافیک فعالیت کرده و صاحب آثاری درخشان و ممتاز است. طبقۀ همکف، نَفَسِ عمیق و صد میدان از جمله آثار داستانی کریم‌مسیحی است و از کتاب‌های او می‌توان به شب سپيده می‌زند، در جهت عکس، عکس و دیدن عکس، نگاهم کن! خیالم کن! و اول شخص مفرد که مجموعه‌جستارهای اوست، اشاره کرد.

بخشی از کتاب عکس‌ و‌ دیدن‌ عکس‌

ما می‌توانیم در تاریکی بنشینیم و از روزنه‌ای به بیرون روشن نگاه کنیم. در این صورت، ما تاریکی اطراف روزنه را می‌بینیم اما به آن توجه نمی‌کنیم (درواقع خیال می‌کنیم که به آن بی‌توجهیم، در صورتی که وجود همان تاریکی است که نگریستن از روزنه را باعث می‌شود و به آن معنا می‌دهد)؛ در صورتی که نگریستن به یک عکس ما را از آنچه در اطراف سوژه‌ی عکس وجود داشته جدا می‌کند؛ وجودی که در عکس ثابت و محدود شده است.

انتخاب کادر در عین حال می‌تواند در درون عکس و در همراهی سوژه رخ دهد و ماهیتی تازه بیابد: می‌تواند متمرکز و مؤکد شود؛ همچون عکس ۱۵-۷ با مرکب قاب در قاب همچون عکس ۱۵-۸، می‌توان به یافته‌های سنتی کادربندی درست و قابل قبول (سوژه در مرکز، در دهه‌های نخستین تاریخ، سوژه در یک‌سوم، نقطه‌ی توجه و...) پایبند بود؛ همچون عکس ۱۵-۹ (گو اینکه بارت به ‌درستی می‌گفت که دست تزارا زائد است و بهتر بود حذف می‌شد) می‌توان به این یافته‌ها اعتنا نکرد (همچون عکس ۱۵-۱۰)؛ می‌توان هنگام عکس‌برداری ایده‌ی واژگونی کادر و سوژه را داشت، یا پس از آن چنین کرد (عکس ۱۵-۱۱). می‌توان کادر را به گونه‌ای انتخاب کرد که عکس را در وهله‌ی نخست تلف شده نشان دهد و با اندکی دقت، خلاقانه‌بودن آن آشکار شود (عکس ۱۵-۱۳).