کتاب قدر

کتاب قدر چهارمین جلد از مجموعه تفسرهای قرآنی امام موسی صدر است که با ترجمه مهدی فرخیان به چاپ رسیده است.

درباره کتاب قدر

بی‌شک، قرآن سرچشمهٔ نخست و بی‌بدیلِ دریافتِ حقایق و منبعِ فهمِ چگونگیِ رستگاری است. همهٔ مسلمانان اذعان دارند که این کتاب، منبعِ نخست فهم اسلام است که دچار هیچ تحریفی نشده است، اما آن‌چنان‌که اصولی‌ها می‌گویند، این کتاب قطعی‌الصدور و ظنی‌الدلاله است. به بیان خود قرآن، این کتاب هم شامل محکمات است و هم دربرگیرندهٔ متشابهات. از این رو، باید متشابهات قرآن را با محکمات آن سنجید و دلالت‌های آن را با شیوه‌هایی کشف کرد که خود شارع در پیش روی ما نهاده است.

امام موسی صدر ازجملهٔ متفکرانی است که می‌توان گفت شناخت مخصوص به خود را از اسلام دارد. او با همین شناخت از اسلام بود که پا به لبنان نهاد و منشأ تحولات دامنه‌دار شگرفی در میان اهالی آن دیار، خصوصاً شیعیان، شد. بنابراین، دریافت و تفسیر او از قرآن برای واکاوی اندیشه‌های امام موسی صدر و حتی نقد آن اندیشه‌ها اهمیت بسزایی دارد.

مجموعهٔ تفسیرهای امام موسی صدر، غیر از آنچه به‌صورت پراکنده در میان دیگر آثار او درج شده، شامل دو کتاب است: یکی از این کتاب‌ها دربردارندهٔ سور قصار و دیگری شامل آیاتی منتخب از قرآن است. بر آن بودیم تا این تفاسیر را در دو مجلد ترجمه و عرضه کنیم، اما پس از استقبال علاقه‌مندان، خصوصاً جوانان، از مجموعهٔ پرتوها (کتاب‌هایی که فقط شامل یک گفتار از امام موسی صدر است و در قطع کوچک و کم‌حجم فراهم شده است،) تصمیم گرفتیم که علاوه بر چاپ آن دو جلد، مجموعهٔ دیگری که هر کتاب فقط مختص یک موضوع یا یک سوره باشد، تهیه کنیم و آن را به علاقه‌مندان عرضه داریم. آنچه پیش روی شماست، یکی از شماره‌های این مجموعه است که آن را تفسیر قرآن نامیده‌ایم.

خواندن کتاب قدر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به تفسیر قرآن کریم مخاطبان این کتاب‌اند.

بخشی از کتاب قدر

این سوره نزولِ قرآن کریم و تأثیر آن را در تاریخ بشر و حیات آدمی در همه‌جا وصف می‌کند. مفسران دربارهٔ شأن نزول این سوره می‌گویند که پیامبر اکرم (ص) در خواب دید یا به او الهام شد که پس از وفاتش، خلافت در دستان بنی‌امیه می‌افتد. بنی‌امیه خلفایی هستند که پس از پیامبر (ص) و چهار خلیفهٔ اوّل به حکومت رسیدند. اولین حاکم بنی‌امیه معاویه بود. مورخان می‌گویند که عثمان هم با این خانواده نسبت یا پیوند داشت. آنچه مهم است اینکه در ایام خلافت عثمان کارها به دست دامادش، مروان، بود و این مروان بن حَکَم بود که حکومت می‌کرد. از این رو، برخی مورخان آغاز حکومت بنی‌امیه را از خلافت عثمان می‌دانند. به هر روی، خواه حکومت بنی‌امیه از زمان خلافت عثمان آغاز شده باشد و خواه پس از آن، پیامبر (ص) احساس کرد که خلافت به دست بنی‌امیه خواهد افتاد. دربارهٔ جزئیات این رؤیا در تفاسیر اختلاف هست، اما در اصل موضوع اختلافی نیست. در تفاسیر شیعه و در تفسیر الدر المنثور سیوطی و در تفاسیری که اکنون در دسترس فِرَق مسلمانان است، این رؤیا وجود دارد؛ رسول خدا (ص) دریافت که بنی‌امیه بر سرزمین او حکومت می‌کنند و از منبرش بالا می‌روند، و از این مسئله بسیار ناراحت شد. سپس، این سوره نازل شد. چرا پیامبر (ص) از حکومت بنی‌امیه ناراحت شد؟ آیا سبب آن رقابتی نَسَبی بود که میان بنی‌امیه و بنی‌هاشم وجود داشت؟ طبیعتاً نه. زیراکه اسلام تعصب خانوادگی و قبیله‌ای و نژادی را از میان برده بود و مردم را چونان دندانه‌های شانه برابر می‌دانست؛ هیچ عربی بر عجم و هیچ سفیدی بر سیاه و سرخ برتری ندارد، مگر به تقوا. پیش از اسلام میان بنی‌امیه و بنی‌هاشم اختلاف شدیدی وجود داشت، اما پس از اسلام این اختلاف، خواه حق با بنی‌هاشم بود یا بنی‌امیه، نزد پیامبر (ص) به هیچ وجه محلی نداشت. او، پس از اسلام، بهشت را از آنِ کسی می‌دانست که از خدا اطاعت می‌کند و آتش را از آنِ کسی که از خدا نافرمانی می‌کند، حال آن شخص از هر قبیله‌ای که باشد، مهم نیست. به همین سبب، قرآن به صراحت نام عموی پیامبر (ص) را می‌آورد: «تَبَّت یدَا أَبِی لَهَبٍ وَ تَبَّ.» ابولهب عموی پیامبر (ص) بود و او چنین گمان نبرد که ابولهب از بنی‌هاشم است و شتم و نکوهش آنان در قرآن جایز نیست.