کتاب سرمایه فرهنگی

ناهید مویدحکمت( -۱۳۳۶)، جامعه‌شناس است و در این کتاب دیدگاه‌ها و آرای پیر بوردیو(۲۰۰۲-۱۹۳۰)، جامعه‌شناس فرانسوی را پیرامون مفهوم سرمایۀ فرهنگی، بررسی کرده است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «سرمایۀ فرهنگی (capital culturel) مفهومی جامعه‌شناختی است که از اوایل دهۀ ۱۹۶۰ در اندیشۀ پیر بوردیو مطرح شد و از آن هنگام تاکنون در سطح وسیعی عمومیت یافته است. بوردیو این مفهوم را با هدف فراهم‌آوردن تأییدی بر یک مسئلۀ تجربی خاص، این واقعیت که موانع اقتصادی در توضیح ناهمخوانی‌های موجود در دسترسی‌پذیری آموزشی کودکان متعلق به طبقات اجتماعی متفاوت کافی نیستند، مطرح کرد. بوردیو و ژان کلود پاسرون نخستین‌بار این اصطلاح را در بازتولید استفاده کردند. بوردیو در بازتولید، که سعی داشت تمایزات موجود در فرانسه دهه ۱۹۶۰ را توضیح دهد، این بحث را مطرح کرد که عادات فرهنگی و گرایشات ارثی خانوادگی، به نحوی بنیادی و فراتر از عامل اقتصادی، در موفقیت تحصیلی تأثیرگذارند. می‌توان با استناد به اسکات بیان کرد: «بوردیو به بررسی خودِ میدان اقتصادی علاقه‌ای نداشته است. او این وظیفه را برعهدۀ دیگران می‌گذارد زیرا علاقۀ خود او معطوف به سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی است» پیر بوردیو در بحث بازتولیدِ طبقات اجتماعی نیز نقش فرهنگ را برجسته ساخته و پذیرفته است که افراد می‌توانند موقعیتِ مربوط به طبقه اجتماعی خود را نه فقط با مالکیتِ سرمایه اقتصادی (ثروت و رفاه) بلکه با دارابودن سرمایه فرهنگی بهبود بخشند. اما این دو سرمایه از نظر انتقال با یکدیگر متفاوتند، بدین معنا که انتقال سرمایه اقتصادی از نسلی به نسل دیگر و به شکل ارث صورت می‌گیرد، در حالی که انتقالِ سرمایۀ فرهنگی پیچیده‌تر است و از طریق عادت‌واره‌ها عملی می‌شود. می‌توان گفت که سرمایه فرهنگی دانشی است که افراد را قادر به تفسیر رمزهای فرهنگی گوناگون می‌کند. از این رو طبقاتِ فرادست، با توجه به امکانات مادی و معنوی بیش‌تر و دسترسی گسترده‌تر به انواع ورزش و موسیقی و... می‌توانند سلیقه‌های خود را مسلط کنند و بدین‌ترتیب علایقِ خاص آن‌ها معیارِ سنجشِ سرمایه فرهنگی شود.»