کتاب صوتی ضیافت

کتاب صوتی ضیافت (سخن درباره‌ی عشق) نوشته افلاطون و ترجمه محمدعلی فروغی با گویندگی رامین سلیمی منتشر شده و انتشارات دیجیتال آوای موج کتاب (نشر صوتی) آن را در دسترس مخاطبان قرار داده است. این کتاب صوتی از دل یک مهمانی آغاز می‌شود؛ جایی که چند نفر درباره‌ی عشق سخن می‌گویند، اما مسیر گفت‌وگو کم‌کم از ستایش‌های معمول فراتر می‌رود و به پرسش‌هایی درباره‌ی زیبایی، میل، خرد و جایگاه انسان می‌رسد. همین جابه‌جایی از مجلس مهمانی به بحثی عمیق هسته‌ی اصلی اثر را شکل می‌دهد.

درباره کتاب صوتی ضیافت

کتاب صوتی ضیافت (سخن درباره‌ی عشق) از شناخته‌شده‌ترین آثار افلاطون است؛ متنی گفت‌وگومحور که سخن درباره‌ی عشق را در قالب یک مهمانی پیش می‌برد. افلاطون در این اثر به‌جای ارائه‌ی یک تعریف یک‌خطی، چند صدا و چند نگاه را کنار هم می‌نشاند تا معنای عشق از زاویه‌های مختلف روشن شود. فضای اثر از همان آغاز هم حال‌وهوای مجلس و معاشرت دارد و هم ذهن را به‌سوی بحث‌های جدی می‌برد. حضور شخصیت‌هایی مانند سقراط، آگاثون و آلکیبیادس باعث می‌شود که گفت‌وگو فقط نظری نماند و از خلال برخورد دیدگاه‌ها لایه‌های اخلاقی، فکری و انسانی موضوع هم آشکار شود.

کتاب صوتی ضیافت تنها درباره‌ی احساسات عاشقانه نیست. این کتاب عشق را به‌عنوان نیرویی بررسی می‌کند که می‌تواند انسان را از دلبستگی به زیبایی ظاهری به‌سوی فهمی گسترده‌تر از زیبایی، دانایی و کمال ببرد. در بخش‌های مختلف هر سخنران تصویری جداگانه از عشق می‌سازد؛ یکی از سود و نیروی آن می‌گوید، دیگری از پیوندش با اخلاق و سقراط بحث را به سطحی دیگر می‌برد و از سیر صعودی عشق سخن می‌گوید. همین تفاوت صداها اثر را از یک گفتار یکنواخت دور می‌کند و به آن ضرب‌آهنگی زنده می‌دهد.

کتاب صوتی ضیافت در عین حال نمونه‌ی روشنی از شیوه‌ی نوشتن افلاطون است؛ یعنی طرح اندیشه از راه مکالمه، پرسش، پاسخ و جدل. در این کتاب صوتی شنونده با متنی روبه‌روست که هم به تاریخ اندیشه مربوط است و هم هنوز می‌تواند سؤال‌هایی زنده پیش بکشد: عشق دقیقاً چه می‌خواهد، زیبایی چه نسبتی با حقیقت دارد و آیا میل انسانی فقط به تن محدود می‌ماند یا می‌تواند به شناخت برسد. همین پیوند میان مجلس مهمانی، شخصیت‌های پررنگ و بحث‌های ماندگار ضیافت را به اثری تبدیل کرده است که هم از نظر فکری اهمیت دارد و هم از نظر تجربه‌ی شنیدن کشش خود را حفظ می‌کند.

خلاصه کتاب صوتی ضیافت

کتاب صوتی ضیافت با روایتی از یک مهمانی آغاز می‌شود؛ مجلسی که در آن حاضران تصمیم می‌گیرند هرکدام در ستایش عشق سخن بگویند. هر نفر از زاویه‌ای متفاوت به موضوع نزدیک می‌شود و تصویری از عشق به‌دست می‌دهد؛ از نیرویی که آدمی را به شرافت و دلبستگی می‌کشاند تا میلی که با زیبایی و خواستن گره خورده است. در ادامه سقراط مسیر بحث را تغییر می‌دهد و عشق را نه صرفاً احساس یا ستایش معشوق بلکه حرکتی رو به بالا می‌بیند؛ حرکتی از زیبایی تن به‌سوی زیبایی جان، اندیشه و درنهایت حقیقتی برتر. به این ترتیب کتاب صوتی ضیافت از یک گفت‌وگوی مجلسی فراتر می‌رود و به تأملی درباره‌ی میل، شناخت و کمال انسانی بدل می‌شود.

چرا باید کتاب صوتی ضیافت را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب صوتی ضیافت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب صوتی یکی از روشن‌ترین نمونه‌های شیوه‌ی گفت‌وگومحور افلاطون را پیش روی مخاطب می‌گذارد.
• شنونده با چند تعریف متفاوت از عشق روبه‌رو می‌شود و می‌تواند تفاوت نگاه‌ها را در کنار هم بسنجد.
• این اثر پیوند میان عشق، زیبایی و شناخت را به‌صورت تدریجی و قابل‌پیگیری مطرح می‌کند.
• حضور سقراط و دیگر شخصیت‌ها باعث می‌شود که بحث فلسفی در قالب موقعیت و گفت‌وگو پیش برود.
• شنیدن آن می‌تواند نگاه مخاطب را به تفاوت میان میل، دلبستگی، فضیلت و خرد دقیق‌تر کند.

شنیدن کتاب صوتی ضیافت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی ضیافت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه که می‌خواهند با یکی از گفت‌وگوهای مهم افلاطون آشنا شوند.
• مخاطبانی که درباره‌ی نسبت عشق، زیبایی و شناخت پرسش دارند.
• کسانی که از متن‌های گفت‌وگومحور و برخورد دیدگاه‌های مختلف لذت می‌برند.
• شنوندگانی که می‌خواهند سقراط را فراتر از یک نام تاریخی و در میان بحث و مناظره بشناسند.
• علاقه‌مندان به متون کلاسیک که دوست دارند مفاهیم قدیمی را در قالبی زنده و شنیدنی دنبال کنند.

درباره افلاطون

افلاطون در سال ۴۲۷ پیش از میلاد مسیح در شهر آتن و در خاندانی صاحب‌نفوذ، سیاسی و اشرافی دیده به جهان گشود و در سال ۳۴۷ پیش از میلاد مسیح درگذشت. وی از اندیشمندان برجسته‌ی یونان باستان و نخستین فیلسوفی به شمار می‌رود که نگاشته‌های مکتوبش بر جای مانده است. کثیری از صاحب‌نظران او را والامقام‌ترین فیلسوف تاریخ تلقی می‌کنند. وی از اوان خردسالی از هوش و درایت بالایی برخوردار بود؛ از این رو پدرش برجسته‌ترین استادان حوزه‌های موسیقی، فلسفه، ژیمناستیک و ادبیات را برای آموزش وی به خدمت گرفت. او در بیست‌سالگی به‌منظور تکمیل معارف خویش، به شاگردی سقراط درآمد و این تلمذ و هم‌نشینی به مدت هشت سال تداوم یافت.

در سال ۳۹۹ پیش از میلاد مسیح وی گواه اعدام خودخواسته‌ی آموزگار خویش، سقراط، به موجب حکم دادگاه آتن بود. او پس از اجرای حکم اعدام سقراط، آتن را ترک نمود و سالیانی چند به گردش و سیر و سلوک در شهرهای گوناگون یونان و ممالک خارجی پرداخت. سپس در سن چهل‌سالگی و پس از انجام سفری به جزیره‌ی سیسیل، به آتن بازگشت و کانون فلسفی موسوم به آکادمی را تأسیس نمود.

از جمله تألیفات مکتوب وی می‌توان به رسالات کریتون، ضیافت و جمهور اشاره کرد. شایان ذکر است که مجموعه‌ی آثار افلاطون در ایران نیز به چاپ رسیده و منتشر شده است.

درباره محمدعلی فروغی (ذکاءالملک)

محمدعلی فروغی متولد اوایل مردادماه سال ۱۲۵۶ و متوفی به تاریخ پنجم یا ششم آذرماه سال ۱۳۲۱ خورشیدی ملقب به ذکاءالملک، از سیاست‌مداران، نویسندگان، دیپلمات‌ها و فراماسون‌های نامدار دوران معاصر به شمار می‌رفت. وی طی سه دوره عهده‌دار مقام نخست‌وزیری ایران بود و به عنوان یکی از ارکان تأثیرگذار در عرصه‌ی سیاست و فرهنگ کشور در دوران گذار از حکومت قاجار به پهلوی شناخته می‌شود. نامبرده همچنین به عنوان عضوی از هیئت اعزامی ایران در کنفرانس صلح پاریس (۱۹۱۹ میلادی) و نیز جامعه‌ی ملل حضور یافت. فروغی علاوه بر نگارش آثار متعددی در زمینه‌ی تاریخ ایران باستان از زمره‌ی بنیان‌گذاران اصلی فرهنگستان ایران نیز محسوب می‌شد.

مشارالیه نقش کلیدی و بسزایی در تأسیس نهادهای علمی و فرهنگی نوین در ایران ایفا نمود. او در روند ایجاد دانشگاه تهران نقشی مؤثر داشت و به عنوان بنیان‌گذار و نخستین رئیس فرهنگستان ایران شناخته شد. افزون بر این وی در تأسیس انجمن آثار ملی نیز سهم مهمی داشت و با جدیت تمام در جهت نهادینه‌سازی حراست، پاسداشت و صیانت از مواریث تاریخی کشور اهتمام ورزید.

فروغی در شهر تهران و در خاندانی تجارت‌پیشه که اصالتاً منسوب به شهر اصفهان بودند دیده به جهان گشود. جد بزرگ وی، میرزا ابوتراب، نمایندگی مردم اصفهان را در دشت مغان به هنگام مراسم تاج‌گذاری نادرشاه بر عهده داشت. پدربزرگ او، محمدمهدی ارباب اصفهانی، از بازرگانان بسیار بانفوذ اصفهان و مطلع از دانش تاریخ و جغرافیا بود. پدرش، محمدحسین فروغی، نیز به عنوان مترجم رسمی دربار در زبان‌های عربی و فرانسوی فعالیت می‌کرد و در عین حال از شعرای شناخته‌شده‌ی عصر خویش به شمار می‌رفت.

محمدعلی فروغی تحصیلات خود را در دارالفنون تهران که از مراکز ممتاز آموزشی آن روزگار بود پی گرفت. در سال ۱۲۸۶ خورشیدی و به دنبال درگذشت والد گرامی‌اش لقب ذکاءالملک به وی رسید. در همان سال به ریاست مدرسه‌ی علوم سیاسی تهران منصوب گردید. دو سال بعد، یعنی در سال ۱۲۸۸، وارد گود سیاست شد و به عنوان نماینده‌ی مردم تهران راهی مجلس شورای ملی گردید. او در ادامه به کرسی ریاست مجلس دست یافت و سپس در کابینه‌های مختلف عهده‌دار مناصب وزارتی شد. فروغی در مجموع سه نوبت به مقام نخست‌وزیری ایران رسید و یک بار نیز در دوره‌ای که رضاخان جهت دستیابی به تاج‌وتخت از سمت نخست‌وزیری کناره‌گیری کرده بود، به عنوان نخست‌وزیر موقت ایفای نقش کرد.

در سال ۱۲۹۱ خورشیدی ریاست دیوان عالی کشور (دیوان تمیز) به فروغی تفویض گردید. با وجود جایگاه والای سیاسی‌اش او در سال ۱۳۱۴ از مقام نخست‌وزیری برکنار شد، لکن مدتی بعد بار دیگر به عرصه‌ی قدرت بازگشت و در آستانه‌ی سلطنت محمدرضاشاه پهلوی مجدداً عهده‌دار منصب نخست‌وزیری گردید. نقش فروغی در این مقطع تاریخی بسیار سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده بود؛ وی از اصلی‌ترین شخصیت‌هایی به شمار می‌رفت که فرآیند انتقال قدرت از رضاشاه به محمدرضاشاه را به دنبال اشغال ایران توسط قوای متفقین در جریان جنگ جهانی دوم مدیریت کرد و در بیست‌وپجم شهریورماه سال ۱۳۲۱ زمینه‌ساز اعلام رسمی پادشاهی محمدرضاشاه گردید.

مشارالیه آثار ارزشمندی در حوزه‌های تاریخ، فلسفه، سیاست و آموزش به رشته‌ی تحریر درآورد که از میان آن‌ها می‌توان به کتب ذیل اشاره نمود: تاریخ مختصر دولت قدیم روم، حقوق اساسی آداب مشروطیت دوَل، اندیشه‌های دورودراز، سیر حکمت در اروپا، پیام من به فرهنگستان، آیین سخنوری و منتخب شاهنامه‌ی فردوسی. او همچنین تصحیح‌های علمی و سترگی بر روی آثار مفاخری چون سعدی، حافظ، مولوی، خیام و فردوسی به انجام رسانید که در این میان، دیوان کلیات سعدی به عنوان یکی از مشهورترین و معتبرترین تصحیح‌های ادبی شناخته می‌شود.

بارزترین سهم محمدعلی فروغی در گستره‌ی اندیشه و فلسفه تألیف کتاب گران‌سنگ سیر حکمت در اروپا است. وی در این اثر تاریخ فلسفه‌ی غرب را از حکیمان یونان باستان در سده‌ی هفتم پیش از میلاد آغاز نموده است و تا آرای فیلسوفانی همچون آنری برگسون در قرن بیستم میلادی پی می‌گیرد. این اثر یکی از نخستین، جامع‌ترین و معتبرترین معرفی‌های فلسفه‌ی غرب به زبان فارسی به شمار می‌رود.

محمدعلی فروغی در سن ۶۷ سالگی در شهر تهران دار فانی را وداع گفت و پیکرش در آرامستان ابن‌بابویه به خاک سپرده شد. فرزند گرامی وی محسن فروغی از معماران برجسته و نام‌آور ایران بود که تحصیلات تخصصی خود را در کشور فرانسه به اتمام رساند و طراحی مجموعه‌ی کاخ نیاوران واقع در شمال تهران را به انجام رسانید. فروغی از جمله معدود شخصیت‌هایی است که هم در عرصه‌ی سیاست و هم در گستره‌ی فرهنگ و اندیشه‌ی ایرانِ معاصر، نقشی بنیادی ایفا نمود و تأثیر عمیق او در زمینه‌ی نهادسازی فرهنگی و انتقال مفاهیم فلسفی غرب به زبان فارسی همچنان پابرجا و جاودان است.

بخشی از کتاب صوتی ضیافت

«افلاطون از بزرگ‌ترین فلاسفهٔ عصر و از شاخص‌ترین استادان نوع بشر بوده است؛ به‌طوری‌که هرگاه بخواهیم در زندگی و زمانهٔ او وارد شویم نمی‌توانیم او را از سقراط که استادش بوده جدا کنیم. سبب اینکه این استاد و شاگرد را نمی‌توان از هم جدا کرد، این است که سقراط گذشته از قدمت زمانش، نویسنده نبوده و اصلاً قلم روی کاغذ نگذاشته است، و بنابراین اگر افلاطون و یک نفر شاگرد دیگر سقراط که گزنفون نام داشته نبودند، امروز احوال و روزگار سقراط به کلی مجهول بود.

اما افلاطون که برعکس سقراط، آثار مکتوب بسیار دارد، این امر عجیب در کار او هست که هیچ‌یک از تحقیقات و تعلیمات خویش را به خود نسبت نداده و هر چه نوشته است به‌صورت مکالمه میان دو یا چند نفر است و از این رو کتب و رسایل او موسوم است به مکالمات و در آن مکالمات دو نفرند و یکی از آن‌ها سقراط است، و اگر چند نفرند باز شخصیت مهم آن جمع سقراط است و روی سخن در همه‌جا با اوست. نتیجه اینکه از یک طرف از سقراط آثاری باقی نمانده، و از طرف دیگر هر چه افلاطون نوشته به نام سقراط نوشته است؛ این است که نمی‌توان افلاطون را از سقراط جدا کرد و بنابراین باید تعلیمات سقراط و افلاطون را از روی حدس و قیاس از هم تمییز داد.

در هر حال چه بتوانیم تشخیص بدهیم و چه نتوانیم، آثار افلاطون مبدأ و منشأ حکمت یونان است که فلسفهٔ امروز دنیا نیز ادامهٔ همان است.

تولد افلاطون در سال ۴۲۷ قبل از میلاد در شهر آتن بوده و این زمان را اگر بخواهیم با تاریخ ایران تطبیق کنیم زمان سلطنت اردشیر درازدست پادشاه هخامنشی می‌شود. خود افلاطون شهروند امپراتوری پارس محسوب نمی‌شد؛ زیرا در بخشی از یونان می‌زیست که از متصرفات ایران محسوب نمی‌شد، اما از امپراتوری ایران و پادشاهان ایران مکرر نام برده است، و جای خرسندی است که به بدی نام نبرده، بل ستوده است و این خود نشانی است بر اینکه ایرانی‌ها قومی بوده‌اند که دشمنان‌شان هم آن‌ها را توهین نکرده و تمجید نموده‌اند.»