کتاب صوتی عمه رزا

کتاب صوتی عمه رزا (Tante Rosa) نوشته سوگی سویسال و ترجمه عین له غریب با گویندگی مهسا طهماسبی توسط رادیو گوشه منتشر شده است. این داستان بلند از کشور ترکیه درمورد زندگی زنی است که در بستر تحولات اجتماعی و تاریخی اروپا، به‌ویژه دوران جنگ و پس از آن، با فرازونشیب‌های گوناگون دست‌وپنجه نرم می‌کند. شنونده با زبانی طنزآمیز، تلخ و گاه گزنده به دنیای عمه رزا می‌رود؛ زنی که در جست‌وجوی معنا، استقلال و هویت فردیْ مسیرهای گوناگونی را تجربه می‌کند. داستان بلند حاضر با نگاهی انتقادی به سنت‌ها، نقش‌های جنسیتی و ساختارهای اجتماعی، زندگی روزمره و دغدغه‌های زنان را به تصویر کشیده است. نسخه‌ی صوتی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صوتی عمه رزا اثر سوگی سویسال

کتاب صوتی عمه رزا، به قلم سوگی سویسال، یک داستان بلند از کشور ترکیه درمورد زندگی زنی است که در بستر تاریخ معاصر اروپا، به‌ویژه دوران جنگ و پس از آن، زندگی می‌کند. نویسنده با نگاهی موشکافانه و طنزی تلخ، زندگی عمه رزا را از کودکی تا پیری دنبال کرده است. این نوولا (داستان بلند) هر فصل را به بخشی از زندگی عمه رزا اختصاص داده و از خلال خاطرات، رؤیاها، شکست‌ها و امیدهای او، تصویری از زنانی ارائه کرده است که در جامعه‌ای مردسالار و سنتی برای بقا و یافتن معنا تلاش می‌کنند.

داستان بلند عمه رزا با ارجاع‌های مکرر به هفته‌نامه‌های خانوادگی و رمان‌های پاورقی، فضای فرهنگی و ذهنی دوران موردنظر خود را بازسازی کرده و با شوخ‌طبعی و نقد اجتماعی به مسائل زنان، فقر، مهاجرت، جنگ و جست‌وجوی هویت پرداخته است. سوگی سویسال در این اثر صوتی با زبانی ساده و چندلایه، تجربه‌های زیسته‌ی زنان را به گونه‌ای روایت کرده است که همزمان همدلی و تأمل را برمی‌انگیزد.

کتاب حاضر در سال ۱۹۶۸ در ترکیه منتشر و در سال ۱۹۸۲ میلادی به آلمانی ترجمه شد.

خلاصه داستان صوتی عمه رزا

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان با روایت زندگی دختری ۱۱ساله آغاز می‌شود که رؤیای آکروبات‌شدن را در سر می‌پروراند، اما با واقعیت‌های تلخ و محدودیت‌های خانوادگی و اجتماعی روبه‌رو می‌شود. عمه رزا در مدرسه‌ی راهبه‌ها با قوانین سخت‌گیرانه و سرکوب امیال کودکانه مواجه است و نخستین تجربه‌های سرخوردگی و تفاوت را لمس می‌کند. خانواده‌ی او با شروع جنگ دچار بحران می‌شود و عمه رزا در میان ویرانی‌ها، حیوانات و آدم‌ها، معنای خانه و تعلق را از نو جست‌وجو می‌کند.

عمه رزا با ازدواجی ناخواسته و بارداری وارد مرحله‌ای تازه از زندگی می‌شود؛ جایی که عشق، وفاداری و نقش‌های سنتی زنانه به چالش کشیده می‌شود. او پس از ترک شوهر و فرزندانش به شهر مهاجرت می‌کند و با کار در دکه‌ی روزنامه‌فروشی و راه‌اندازی پانسیون می‌کوشد استقلال مالی و معنوی به دست آورد. او هر بار که به نقطه‌ی شکست می‌رسد، با خلاقیت و شوخ‌طبعی راهی تازه می‌یابد؛ از فروش خدمات نظافت قبرستان تا شرکت در مزایده‌های عمومی و حتی مدیریت پانسیون برای کارگران خارجی.

این شخصیت در فصل‌های پایانی با پیری، فقر و تنهایی روبه‌رو می‌شود، اما همچنان با امید و طنازی به زندگی ادامه می‌دهد. او در برابر شکست‌ها و تکرارهای زندگی به استمرار و انتخاب دوباره باور دارد و حتی در اوج فرسودگی، دست از جست‌وجوی معنا و تجربه‌های نو برنمی‌دارد. داستان، با نگاهی انتقادی و طنزآمیز، چرخه‌ی بی‌پایان تلاش و شکست و امید را در زندگی زنی عادی اما جسور به تصویر می‌کشد.

چرا باید کتاب صوتی عمه رزا را بشنویم؟

داستان بلند عمه رزا با روایتی طنزآمیز و تلخ، تجربه‌های زیسته‌ی زنی را به تصویر کشیده است که در مواجهه با محدودیت‌های اجتماعی، جنگ، فقر و نقش‌های جنسیتی، همواره راهی برای ادامه‌دادن و بازتعریف خود می‌یابد. این کتاب صوتی تصویری از زندگی زنان در بستر تاریخ و جامعه‌ای مردسالار ارائه می‌دهد و شنونده را به تأمل درباره‌ی هویت، استقلال و معنای زندگی دعوت می‌کند. شنیدن این کتاب فرصتی است برای تجربه‌ی روایتی دیگر از زندگی زنان و مواجهه با دغدغه‌هایی که هنوز هم در بسیاری از جوامع جاری است.

شنیدن کتاب صوتی عمه رزا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات داستانی قرن ۲۰ ترکیه و قالب داستان بلند (نوولا)، دغدغه‌های اجتماعی، هویت و استقلال فردی علاقه‌مندند؛ همچنین اثر صوتی حاضر برای علاقه‌مندان به ادبیات معاصر، داستان‌های طنزآمیز و انتقادی و کسانی که تجربه‌ی مهاجرت، فقر یا جست‌وجوی معنا را در زندگی خود یا اطرافیانشان لمس کرده‌اند، مناسب است.

درباره سوگی سویسال

سوگی سویسال (Sevgi Soysal) در سال ‫۱۹۳۶ به دنیا آمد و در ۱۹۷۶ میلادی درگذشت. او نویسنده‌ای آوانگارد، سوسیال دموکرات و فمینیست و اهل ترکیه بود که با آفرینش آثار مدرن و رمان‌های کوتاه به نقد جامعه‌ی سنتی و مردسالار می‌پرداخت. این نویسنده به‌دلیل گرایش‌های سیاسی و فکری خود با چالش‌هایی همچون زندان، تبعید و ممنوعیت قلم مواجه شد، اما حتی در دوران حبس نیز با مصاحبه با زنان زندانی به فعالیت خود ادامه داد. سویسال با تلفیق رئالیسم اجتماعی و دغدغه‌های وجودی، مصائب زنان و مسائل انسانی را به سبکی آیرونیک (کنایه‌آمیز)، شوخ‌طبعانه و بسیار ساده و روان مطرح کرد؛ فرمولی سهل و ممتنع که پیچیده‌ترین مفاهیم را بدون صناعات پیچیده ارائه می‌داد. او نخستین‌بار با انتشار داستان بلند «عمه رزا» با برگردان عین له غریب به مخاطبان ایرانی معرفی شد.

این نویسنده تحصیلات خود را در رشته‌ی باستان‌شناسی در دانشگاه آنکارا آغاز کرد، مدتی در کلاس‌های باستان‌شناسی و تئاتر در دانشگاه گوتینگن آلمان شرکت کرد و بعدها در رادیوی آنکارا و بخش هنری به فعالیت پرداخت. زیست حرفه‌ای و مکتوبات او شدیداً تحت‌تأثیر هویت آلمانی مادرش، فضای آنکارا، جنبش‌های دانشجویی، آرمان‌های انقلابی و تجربیات روشنفکران چپ‌گرا قرار داشت.

سوگی سویسال نخستین کتاب خود را با نام «Tutkulu Perçem» (چتر پرشور) در سال ۱۹۶۲ منتشر ساخت و سپس داستان بلند عمه رزا (Tante Rosa) را بر اساس هویت خاله‌ی خود به نگارش درآورد. رمان «Yürümek» (راه رفتن) به قلم او در سال ۱۹۷۰ برنده‌ی جایزه‌ی دستاورد هنری تی‌آرتی شد، اما متعاقباً به اتهام منافی عفت بودن ضبط گردید و خود نویسنده نیز در پی کودتای ۱۲ مارس به اتهام تبلیغات کمونیستیْ دستگیر، زندانی و به ادانا تبعید شد.

سویسال رمان «نیمروزی در ینی‌شهیر» را در دوران حبس نوشت که جایزه‌ی معتبر اورهان کمال را در سال ۱۹۷۴ برای او به ارمغان آورد و رمان سحرگاه و کتاب خاطراتی به نام بخش زنان منطقه‌ی یلدیریم نیز حاصل تجربیات دوران زندان و تبعید او بودند. این نویسنده در سال ۱۹۷۵ به سرطان مبتلا شد و پس از طی مراحل درمان در لندن و همکاری کوتاه‌مدت با بی‌بی‌سی، در ۴۰سالگی درگذشت و نگارش رمان Hoş Geldin Ölüm (خوش آمدی مرگ) را ناتمام گذاشت. به پاس خدمات ادبی سوگی سویسال، کتابخانه‌ای در تکسیم و کافه‌ای در آنکارا به نام او و اثرش نام‌گذاری شده و نمایشنامه‌ای درباره‌ی زندگی او به روی صحنه رفته است.

جوایز و افتخارات نویسنده

جوایز سوگی سویسال عبارت است از:

• ۱۹۷۰: دریافت جایزه‌ی دستاورد برای رمان «Yürümek» (راه رفتن) در مسابقه‌ی جوایز هنری تی‌آرتی (TRT)،
• ۱۹۷۴: دریافت جایزه‌ی رمان اورهان کمال برای رمان «نیمروزی در ینی‌شهیر» (A Midday in Yenişehir)،
• ۱۹۷۶: دریافت عنوان بهترین ترجمه برای ترجمه‌ی اثری با عنوان «دیمیتروف» (Dimitrof) از انجمن دوستداران هنر.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب صوتی عمه رزا و نویسنده

عین له غریب، مترجم این کتاب، با تأکید بر طنزآمیز و ژرف‌اندیشانه‌بودن آثار سوگی سویسال یادآور شده است که این نویسنده دغدغه‌هایی را که در محیط خاورمیانه غالباً با اشک، ناله و بزرگ‌نمایی عرضه شده، با لحنی هزل‌آمیز و آمیخته به شوخ‌طبعی بازگو کرده است. این مترجم معتقد است که شیوه‌ی نگارش سوگی سویسال چنان عاری از تکلف است که جداسازی پاره‌ای از عبارات کتاب «عمه رزا» یا دیگر آثار او، در وهله‌ی نخست، احساس مواجهه با ادبیات کودک را به مخاطب القا می‌کند؛ حال‌آن‌که این روانی ظاهر در نقطه‌ی مقابل مفاهیم سنگین و دردآور کتاب‌های او قرار دارد.

اقتباس‌ از کتاب صوتی عمه رزا

فیلم سینمایی دوستت دارم رزا (Seni Seviyorum Rosa - ۱۹۹۲) به کارگردانی ایشیل اوزجنتورک (Işıl Özgentürk) و با اقتباس از کتاب عمه رزا ساخته شده است. سومرو یاوروجوک (Sumru Yavrucuk) نقش رزا را ایفا کرد و موفق به دریافت جایزه‌ی بهترین بازیگر زن از جشنواره‌ی فیلم آلتین پورتاکال (پرتقال طلایی آنتالیا) شد.

بخشی از کتاب صوتی عمه رزا

«عمه رزا روز آخر جنگ در میان خانه‌های ویران‌شده از بمباران یک لاک‌پشت پیدا کرد ــ حیوانی که در کتاب‌های درسی خانه‌به‌دوش خوانده می‌شد. او دوست داشت خانه‌به‌دوش را نوازش کند، و به خانهٔ خودشان ببرد. خانهٔ خودشان در روزهای آخر جنگ از بمباران آسیب جدی دیده بود و انجمن مردمی امداد به جنگ‌زدگان طی کارزاری موسوم به فرشتگان مملکت دست در دست ملت آن‌ها را هم در یکی از خانه‌های سازمانی پیش‌ساخته اسکان داده بود. عمه رزا خانه‌به‌دوش را نوازش نکرد، و به خانهٔ خودشان نبرد چون خانه‌ای در کار نبود؛ عمه رزا اندیشید که ای کاش انسان‌ها هم خانه‌به‌دوش بودند. عمه رزا گربه‌ها را دوست داشت، و حیوانات وحشی و آزاد جنگل‌های دوردست را. عمه رزا یک روز از خواب بیدار شد، و برای نخستین‌بار فهمید که در درون خود حیواناتی دارد که آن‌ها هم می‌خوابند و بیدار می‌شوند؛ عمه رزا حیوانات درون خود را پسندید.»