کتاب سرگذشت یک علم

کتاب سرگذشت یک علم نوشته میکائیل عظیمی و محمد اسمعیل مطلق است. کتاب سرگذشت یک علم به کالبدشکافی نظام آموزش علم اقتصاد در ایران (گفتگو با برگزیدگان سه نسل از اقتصاددانان کشور) می‌پردازد.

درباره کتاب سرگذشت یک علم

این کتاب مجموعه‌ای مصاحبه با افراد تاثیرگذار و اندیشمند در زمینه اقتصاد است. مصاحبه‌ها علاوه بر پرسش‌های زمینه‌ای که شامل مشخصات فردی و زندگینامه مختصر علمی است و برخی پرسش‌های اختصاصی که به‌دلیل تجارب مختلف استادان پرسیده شده‌اند،  پرسش‌های مشخص و مشترکی از مصاحبه‌شوندگان پرسیده شده و در نتیجه  از جمع‌بندی پاسخ‌های ارائه شده تصویری از وضعیت آموزش علم اقتصاد به‌دست آمده. همچنین جدای از انجام مصاحبه‌ها، تلاش شده تا یافته‌های حاصل از این گفت وگوها در قالب مقاله‌ای تنظیم و تدوین شود. این کتاب سعی دارد نگاهی جامع داشته باشد به اقتصاد ایران در دوران مختلف. 

خواندن کتاب سرگذشت یک علم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به و پژوهشگران اقتصاد پیشنهاد می‌کنیم 

بخشی از کتاب سرگذشت یک علم

مصاحبه با دکتر محد حسین تمدن جهرمی

چه شد که در رشته اقتصاد به تحصیل پرداختید؟ استنباط اولیه شما از این رشته چه بود؟ اکنون چه نگاهی به این رشته دارید؟

دوران تحصیل ما در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران در دوره لیسانس سه سال بود که دو سال اول آن مشترک و سال سوم به رشته‌های قضائی و سیاسی و اقتصادی تقسیم می‌شد که اینجانب رشته قضائی را انتخاب کردم. بعداً از سوی مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن برای دوره‌ای یکساله که شامل اقتصاد، علوم اداری و جامعه‌شناسی بود، دعوت شدم. اقامت در انگلیس را بعد از یکسال ادامه دادم و برای دوره دکتری مطالعاتی در حدود فاصل اقتصاد و علوم سیاسی انجام دادم.

استنباط اولیه اینجانب درباره این رشته آن بود که مطالعات اقتصادی می‌تواند در تحلیل مسایل اقتصادی و اجتماعی مؤثر باشد ولی در اینکه بتواند در سیاست‌های عملی مؤثر باشد چندان معتقد نبودم و حال هم همین نظر را کم و بیش دارم. 

از کدامیک از استادان خود بیشتر تأثیر پذیرفتید؟ چرا و چگونه؟

از پروفسور رابینس (Robbins) بیشتر تحت تأثیر قرار گرفتم. بواسطه تسلط بر این رشته و بیان خیلی فصیح و توجه به مبانی این علم و توجه به جنبه‌های فلسفی آن و متذکر شدن اهمیت تاریخ و متدولوژی علم اقتصاد.

آیا سیستم آموزشی علم اقتصاد در زمان شما سیستمی بود که متفکر اقتصادی تربیت کند؟

سیستم آموزشی اقتصاد در ایران تاحدودی که با آن آشنایی داشتم (در دو سال مشترک اولیه) نمی‌توانست متفکر اقتصادی تربیت کند ولی در مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن زمینه برای تربیت متفکر اقتصادی به‌نظرم بسیار مساعد بود که البته بستگی به ظرفیت دانشجویان داشت که بتوانند از این زمینه مساعد استفاده کنند.

به‌نظر شما آموزش علم اقتصاد در طول حیات خود چه تحول عمده‌ای کرده است؟ عامل این تحول چه بوده است؟ 

. رابطه آن با علوم اجتماعی دیگر کمتر شده است. ۲. کوشش شده است که به‌صورت یک علم خالص (نظیر علوم طبیعی دقیقه) تدریس شود ۳. بیان ریاضی و آکسیوماتیک در آن گسترش و اهمیت بیشتر یافته و توجه به ارقام و تحلیل آماری و سنجی بیشتر شده است، عامل مهم به‌نظرم تلاش دانشمندان این علم برای عرضه کردن یک علم دقیق و پرهیز از تحلیل‌های تاحدودی ناروشن جامعه‌شناسی بوده است.

به‌نظر شما آیا سیستم آموزش علم اقتصاد در ایران نقایصی دارد؟ عوامل به‌وجود آورنده این نواقص کدامند؟

۱. جایگاه علم اقتصاد در بین علوم اجتماعی دیگر به درستی روشن نمی‌شود. ۲. به واسطه کار و مشغولیت زیاد استادان درس‌های موجود در برنامه‌های آموزشی به‌نحو درست و منطقی تدریس نمی‌شود و علاقه‌ای در دانشجویان به‌وجود نمی‌آید. ۳. مسائل تئوریک و کاربردی باهم مخلوط می‌شود به‌نحوی که گاهی دانشجویان تصور می‌کنند اصول اقتصادی را مستقیماً می‌توان در عمل به‌کار برد. ۴. توجه زیاد به دروسی که جنبه ریاضی دارد و تکیه زیاد استادان به آن باعث کم‌توجهی به مبانی اجتماعی و فلسفی این علم می‌شود.