کتاب مالیه روح مشروطه است

کتاب مالیه روح مشروطه است (بازخوانی نقش مستشاران آمریکایی در اصلاح نظام مالی ایران) نوشته میکاییل عظیمی و پژوهشی درباره‌ی تحولات نظام مالی ایران در دوره‌ی مشروطه و نقش مستشاران خارجی، به‌ویژه آمریکایی‌ها، در اصلاح ساختار مالی ایران است. این کتاب با نگاه تاریخی و تحلیلی به بررسی زمینه‌های اقتصادی و سیاسی ایران در آستانه و پس از انقلاب مشروطه پرداخته و تلاش کرده است تا با بازخوانی تجربه‌های مورگان شوستر و آرتور میلسپو، دو مستشار آمریکایی، ابعاد و پیامدهای اصلاحات مالی را واکاوی کند. نشر نهادگرا کتاب حاضر را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مالیه روح مشروطه است اثر میکاییل عظیمی

کتاب مالیه روح مشروطه است (بازخوانی نقش مستشاران آمریکایی در اصلاح نظام مالی ایران) با تمرکز بر نقش اصلاحات مالی در شکل‌گیری و تثبیت نظام مشروطه در ایران، به بررسی تاریخی و تحلیلی دوره‌ای می‌پردازد که ایران با بحران‌های مالی، سیاسی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. میکاییل عظیمی در این کتاب باتکیه‌بر اسناد و روایت‌های تاریخی نشان داده است که چگونه ضعف ساختار مالی و کسری بودجه‌ی مزمن، زمینه‌ساز دخالت قدرت‌های خارجی و بروز بحران‌های سیاسی شد. اثر حاضر ضمن مرور زمینه‌های ورود مستشاران آمریکایی به ایران، اقدامات و برنامه‌های آنان را در بستر واقعیت‌های سیاسی و اقتصادی آن دوران تحلیل کرده است. 

کتاب مالیه روح مشروطه است ابتدا به ریشه‌های تاریخی بحران مالی ایران، از دوره‌ی صفویه تا قاجاریه، می‌پردازد و سپس با ورود به عصر مشروطه، نقش اصلاحات نهادی و قانونی را در تغییر مناسبات قدرت و اقتصاد بررسی می‌کند. بخش عمده‌ای از کتاب حاضر به تجربه‌های شوستر و میلسپو اختصاص یافته و تلاش شده است تا دستاوردها، موانع و پیامدهای حضور این مستشاران در ایران به‌دقت واکاوی شود. نویسنده همچنین به کاستی‌های ثبت و ضبط تجربه‌های تاریخی در ایران اشاره و اهمیت بازخوانی این تجربه‌ها را برای امروز و آینده‌ی ایران برجسته کرده است.

خلاصه کتاب مالیه روح مشروطه است

کتاب ریشه‌های بحران مالی ایران در قرن‌های اخیر و نقش آن در تحولات سیاسی و اجتماعی را بررسی کرده است. نویسنده با مرور تاریخ ازدست‌رفتن سرزمین‌های حاصلخیز ایران و تأثیر آن بر ساختار اقتصادی نشان داده است که چگونه کمبود منابع مالی و وابستگی به وام‌های خارجی، ایران را به ورطه‌ی افلاس و وابستگی سیاسی کشاند. کتاب به نقش نظام تیول‌داری و ساختارهای ناکارآمد مالی در دوره‌ی قاجار پرداخته و توضیح داده است که چگونه این نظام مانع شکل‌گیری دولت مدرن و پاسخگو شد. با پیروزی انقلاب مشروطه و تدوین قانون اساسی، تلاش‌هایی برای اصلاح نظام مالی آغاز شد. نویسنده با اشاره به قتل صنیع‌الدوله (وزیر مالیه) و مقاومت‌های خونین در برابر اصلاحات نشان داده است که اصلاح مالیه‌ی عمومی نه‌تنها مسئله‌ی فنی، بلکه موضوعی سیاسی و اجتماعی با پیامدهای گسترده بوده است. کتاب به ورود مستشاران آمریکایی، مورگان شوستر و آرتور میلسپو، می‌پردازد و اقدامات آن‌ها در اصلاح بودجه، ایجاد شفافیت مالی و مقابله با فساد را بررسی می‌کند. این اقدامات با مقاومت قدرت‌های خارجی و برخی نیروهای داخلی روبه‌رو شد. در نهایت، اصلاحات مالی به عرصه‌ای برای کشمکش‌های سیاسی و اجتماعی بدل شد. کتاب به اهمیت ثبت تجربه‌های تاریخی و عبرت‌آموزی از گذشته برای حل مشکلات امروز ایران تأکید کرده و نشان داده است که بسیاری از مشکلات نظام بودجه‌ریزی و مالی ایران، ریشه در ساختارها و سنت‌های تاریخی دارد که هنوز به‌طور کامل اصلاح نشده‌اند.

چرا باید کتاب مالیه روح مشروطه است را بخوانیم؟

کتاب مالیه روح مشروطه است با رویکرد تحلیلی، تصویری از پیوند میان اصلاحات مالی و تحولات سیاسی ایران ارائه داده است. مطالعه‌ی این کتاب امکان درک عمیق‌تر ریشه‌های مشکلات اقتصادی و مالی امروز ایران را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای نهادی و تصمیمات گذشته بر وضعیت کنونی این کشور تأثیرگذار بوده است. همچنین بازخوانی تجربه‌های مستشاران خارجی و واکنش‌های جامعه‌ی ایرانی به اصلاحات مالی می‌تواند برای دوستداران تاریخ، اقتصاد سیاسی و سیاست‌گذاری عمومی آموزنده باشد. اثر حاضر باتکیه‌بر اسناد و روایت‌های تاریخی به پرسش‌های کلیدی درباره‌ی چرایی مقاومت در برابر اصلاحات و نقش قدرت‌های خارجی در سرنوشت ایران پاسخ داده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تاریخ معاصر ایران، علاقه‌مندان به اقتصاد سیاسی، فعالان حوزه‌ی سیاست‌گذاری عمومی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های مشکلات ساختاری اقتصاد و نظام مالی ایران را دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره میکاییل عظیمی

میکاییل عظیمی، نویسنده و مترجم ایرانی و متولد سال ۱۳۵۴ است. کتاب «مالیه روح مشروطه است» از آثار مکتوب اوست. این نویسنده آثار متعددی در زمینه‌های توسعه، اقتصاد سیاسی و موضوعات مرتبط تألیف کرده است. ازجمله کتاب‌های برجسته‌ی او می‌توان به «هفت‌خوان توسعه؛ روایت ستاری‌فر از تأمین اجتماعی»، «ساختن جامعه‌ی شایسته؛ بازنگری در نقش تأمین اجتماعی در توسعه»، «میر نامیرا: زندگی و زمانه‌ی میرمصطفی عالی‌نسب» و «سرگذشت یک علم؛ کالبدشناسی آموزش علم اقتصاد در ایران» اشاره کرد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

کتاب «میر نامیرا: زندگی و زمانه‌ی میرمصطفی عالی‌نسب» که محصول پژوهشی مؤسسه‌ی مطالعات دین و اقتصاد معرفی شده و زندگی‌نامه‌ی میرمصطفی عالی‌نسب است، به‌عنوان اثر برگزیده در بخش ویژه‌ی جشنواره‌ی جلال آل‌احمد معرفی شد و از میکائیل عظیمی، پژوهشگر این اثر تاریخی، تقدیر به عمل آمد.

بخشی از کتاب مالیه روح مشروطه است

«تاریخچهٔ وزارت مالیه

شوستر و میلسپو به سرزمینی پای گذاشتند که پیشینهٔ طولانی در مالیهٔ عمومی داشت؛ زیرا ایران یکی از کشورهایی است که تاریخ بلندی از حکومت دارد و از قضا حکومت ایران بر جغرافیایی بزرگ و گسترده حاکم بوده است. از این رو، تاریخ مالیهٔ عمومی نیز به همان بلندی تاریخ حکومت‌داری است. خالی از لطف نیست و شاید مقدمهٔ مناسبی برای ادامهٔ بحث باشد که اشاره شود بر اساس شواهد تاریخی، ایران دورهٔ هخامنشی دارای سازماندهی ویژه‌ای برای تنظیم مالیهٔ عمومی بوده است. در آن دوران، کشور پهناور ایران به «ساتراپ‌ها» تقسیم شده بود و ساتراپ‌ها مشابه ایالات (استان‌های) امروز زیر نظر حاکم اداره می‌شدند. از قرار معلوم، داریوش ایران را به بیست حوزهٔ مالیاتی تقسیم کرده بود و همراه حاکم یک مأمور مالیه نیز به هر ساتراپی اعزام می‌کرد.

داریوش اولین پادشاهی بود که برای تثبیت مالیات مزروعی به مساحی و ممیزی زمین‌های کشاورزی و تعیین میزان مالیات آن‌ها و نیز یکسانی اوزان و مقادیر اقدام کرد. در عصر ساسانی نیز نخست قباد و پس از او پسرش، خسرو انوشیروان، نظام خراج درون‌مرزی (مالیات زمین‌های کشاورزی) را از «نظام مقاسمه» (تقسیم غلات و محصولات کشاورزی میان کشاورزان و دولت) به نظام «مقاطعه» (اخذ نقدینه‌ای مقطوع به عنوان مالیات) اصلاح کردند و همین نظام بود که پس از حملهٔ اعراب به ایران عیناً بدون دخل و تصرف مورد بهره‌برداری دستگاه خلافت خلفای راشدین و بعد دولت‌های اموی و عباسی قرار گرفت.»