کتاب تاریخچه‌ی ادبیات فانتزی

کتاب تاریخچه‌ی ادبیات فانتزی نوشته فارا مندلسون و ادوارد جیمز است. کتاب حاضر تاریخ ادبیات فانتزی را از سال‌های نخستین تا خاستگاه فانتزی امروزی در قرن بیستم بررسی می‌کند. از دهه‌ی پنجاه قرن پیشین (زمانی که تالکین «ارباب حلقه‌ها» را منتشر کرد و سی اس لوییس کتاب‌های «نارنیا» را به چاپ رساند) داستان دهه به دهه پیش می‌رود. در دهه‌ی هشتاد، فانتزی بخش خاص خود را در کتاب‌فروشی‌ها پیدا کرد و در پایان دهه‌ی نود آثار نویسندگان ادبیات فانتزی مانند تری پرَچت و جِی.کی. رولینگ تبدیل به پرفروش‌ترین آثار در بریتانیا شده بود و در همین اثنا کتاب‌های تالکین به تمام زبان‌های اصلی جهان ترجمه شده و در صدر فروش بودند.

درباره کتاب تاریخچه‌ی ادبیات فانتزی

در برخی از قدیمی‌ترین کتاب‌هایی که تاکنون نوشته‌ شده‌اند، در کتاب‌هایی از قبیل «حماسه‌ی گیلگمش» و «اُدیسه»، قهرمان با هیولاها و شگفتی‌ها دست‌و‌پنجه نرم می‌کند، راهی سفرهای شگفت شده و با جادو درگیر می‌شود. فانتزی، تا اوج‌گیری رمان مدرن و رئالیست، بخشی بنیادین از ادبیات اروپا باقی ماند. اما حتی آن زمان نیز فانتزی در قالب و لوای گوتیک، هراس، داستان ارواح، داستان پریان و حکایت سرزمین‌های خیالی محبوب ماند.

کتاب پیشِ رو به بررسی پهنه‌ی گسترده‌ی داستان‌هایی می‌پردازد که تحت عنوان «فانتزی» در قرن بیستم و بیست‌ویکم چاپ شده‌اند و نیز می‌کوشد تداوم علاقه و رشد محبوبیت آن را توضیح دهد.

ادوارد جیمز، پروفسور تاریخ قرون وسطی در دانشگاه دوبلین با تخصص تاریخ و باستان‌شناسی فرانسه و بریتانیا در ابتدای قرون وسطی است. جدیدترین کتاب او «بربرهای اروپایی» است. او به مدت پانزده سال در سِمت ویراستار در مجله‌ی «بنیاد: نقد بین‌المللی ادبیات علمی‌تخیلی» مشغول بود. جایزه‌ی پیلگریم را برای کمک‌هایش درزمینه‌ی مطالعه‌ی ادبیات علمی تخیلی و جایزه‌ی ایتون را برای کتاب «ادبیات علمی‌تخیلی در قرن بیستم» (انتشارات آکسفورد) به خود اختصاص داد.

فارا مندلسون نیز محقق ادبیات علمی‌تخیلی و فانتزی در دانشگاه میدلسکس است. کتاب‌های چاپ‌شده‌ی او عبارت‌اند از مجموعه‌هایی در مورد تری پرچت و جوآنا راس و کتاب‌هایی در مورد دایا وین جونز و نیز «ادبیات علمی‌تخیلی برای کودکان». جدیدترین کتاب او «بلاغت فانتزی» (انتشارات دانشگاه وسلیان) است. ادوارد جیمز و فارا مندلسون همراه با یکدیگر ویراستاران مجموعه‌ی «راهنمای کمبریج برای ادبیات علمی‌تخیلی» بودند که در سال ٢٠٠٥ برنده‌ی جایزه‌ی هوگو شد. 

خواندن کتاب تاریخچه‌ی ادبیات فانتزی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام کسانی که می‌خواهند اطلاعات دقیقی از تاریخ ادبیات فانتزی داشته باشند پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب تاریخچه‌ی ادبیات فانتزی

در تاریخ ادبیات (و هنر) باختری، خیال شیوه‌ای مرسوم در بخش اعظم آثار بوده است نه واقع‌گرایی. گرچه می‌توان بحث کرد که فانتزی، به شکل گونهٔ ادبی، تنها در پاسخ (و هم‌زمان با) ظهور تقلید از واقعیت (یا واقع‌گرایی) ظاهر می‌شود. صرفاً وقتی ایدهٔ واقع‌گرایی تعمدی مطرح باشد بحث ادامه پیدا می‌کند و ایدهٔ فانتزی تعمدی نیز مطرح می‌شود. با این وجود، رمان روم و یونان باستان، رمانس قرون وسطی و نثر و نظم نوین در ابتدا، همگی به‌طور مشترک از مواردی استفاده می‌کنند که از نظر ما مَجاز از فانتزی است: دگرگونی‌های جادویی، هیولاهای عجیب، جادوپیشه‌گان و اژدهایان و وجود دنیایی ماورأالطبیعه. شکل‌های ابتدایی ادبیات داستانی مکتوب که از زمان باستان در دست ماست آثاری هستند که ممکن است تحت عنوان فانتزی شناخته شوند و بر بسیاری از نویسندگان امروزی تأثیرگذار بوده‌اند: داستان‌هایی در مورد ایزدان و قهرمانان، مانند حماسهٔ گیلگمش و آثار هومر. اُدیسهٔ هومر، سفرهای قهرمانی است در دنیایی که غول‌ها، جادوپیشه‌گان و هیولاها در آن ساکن هستند و شکار هوی‌وهوس شخصیت‌های مافوق‌طبیعت می‌شود؛ (پس) اُدیسه، زمینه‌ساز ادبیات فانتزی‌ای است که بعدها شکل می‌گیرد. در اصل، داستان‌های یونانی ایزدان و ایزدبانوان بیشتر برای مردم یونان، بخشی از بدنهٔ اعتقادی (باور دینی) آن‌ها بود ولی شعرا و نمایش‌نامه‌نویسان، داستان‌های مذکور را استادانه پرداخت کردند و برخی معاصران آن دوران، حتی تحت عنوان «دروغ شاعران» از آن‌ها یاد می‌کنند. گاه از حماسه‌های ایزدان و قهرمانان برای مقاصد آشکار سیاسی بهره‌برداری می‌شد: مثل انه‌اید (۱) ورژیل (۲). سنت قهرمانی روم و یونان برای رمان‌نویسان غربی طی قرون وسطی و پس از آن هم شناخته شده ماند ولی قصه‌های ایزدان مصری و دنیای زیرین تا قرن نوزدهم بر سنت غربی تأثیر اندکی داشت. تا آن که داستان‌های مذکور، معدنی غنی از ایده‌های مرعوب‌کننده در رابطه با مرگ، مناسک مذهبی و چرخهٔ دنیا ارائه کردند.