کتاب هنر به منزله تجربه

جان دیویی(۱۹۵۲-۱۸۵۹) فیلسوف، روانشناس و اصلاح‌گر اجتماعی امریکایی است. این کتاب، درسگفتارهای نویسنده در دانشگاه هاروارد با موضوع فلسفه هنر است. در بخشی از فصل «هنر و تمدن» می‌خوانیم: « هنر کیفیتی است که تجربه‌ای را فرا می‌گیرد. هنر، جز به اعتبار تعبیری ادبی، خودِ تجربه نیست. تجربه زیبایی‌شناختی هیچ‌گاه در کیفیت زیبایی‌شناختی‌اش خلاصه نمی‌شود. در این تجربه، مجموعه‌ای از مواد و معانی، که فی‌نفسه زیبایی‌شناختی نیستند، وقتی قدم به حرکت ریتم‌دار منظمی به سوی اوج و کمال می‌گذارند زیبایی‌شناختی می‌شوند. خود ماده به‌شدت بشری است». و در بخشی از فصل «به چالش خواندن فلسفه» می‌خوانیم: «تجربه زیبایی‌شناختی تجربه‌ای تخیلی است. این واقعیت، در کنار تصوری نادرست از ماهیت تخیل، واقعیتی عظیم‌تر را تحت شعاع قرار داده است و آن این‌که هر تجربه آگاهانه‌ای ضرورتا به درجه‌ای از کیفیت تخیلی بهره‌مند است. زیرا اگرچه ریشه‌های هر تجربه‌ای در تعامل موجودی زنده با محیطش پیدا می‌شوند، آن تجربه تنها در صورتی تجربه‌ای آگاهانه، امری مربوط به ادراک، می‌شود که معناهایی برگرفته از تجربه‌های پیشین وارد آن شوند. تخیل، یگانه دروازه‌ای است که این معناها می‌توانند از طریق آن راه خود را به تعاملی جاری پیدا کنند؛ به بیان دقیق‌تر، همان‌طور که اندکی قبل دیدیم، تخیل همان انطباق و همساز کردن آگاهانه نو و کهنه است. تعامل موجودی زنده با نوعی محیط در حیات نباتی و حیوانی دیده می‌شود. اما تجربه‌ای که تحقق پیدا می‌کند تنها زمانی بشری و آگاهانه است که آنچه این‌جا و اکنون داده شده است با معناها و ارزش‌هایی برگرفته از آنچه به واقع غایب است و تنها به نحو تخیلی حضور دارد گسترش پیدا می‌کند».