کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند

کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند (The old man who read love stories) نوشته لوئیس سپولودا، زندگی مردی سالخورده را در آبادی کوچکی کنار جنگل آمازون دنبال می‌کند؛ مردی که هم نشانه‌های خطر را در جنگل می‌شناسد و هم از خواندن عشق‌های پررنج لذت می‌برد. ورود جسد یک شکارچی، خلوت او را به نگرانی از تهدیدی نزدیک پیوند می‌زند. محمد شهبا مترجم این رمان و انتشارات شرکت کتاب هرمس ناشر آن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند

کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند، اثر لوئیس سپولودا، رمانی درباره‌ی تنهایی، خشونت و رابطه‌ی انسان با محیط زندگی‌اش است. ال ایدیلیو، آبادی محل سکونت شخصیت اصلی، در حاشیه‌ی جنگلی قرار دارد که باران و رودخانه بر زندگی ساکنانش حکم می‌رانند. قایق حامل کالا، نامه‌رسان و دندانپزشک، حلقه‌های ارتباط این آبادی با جهان بیرون‌اند. نویسنده فضای داستان را از میان همین رفت‌وآمدها، دردهای جسمی، معامله‌ها و گفت‌وگوهای گاه خنده‌آور می‌سازد. طنز، به‌ویژه در رفتار دندانپزشک و تصویر شهردار، کنار توصیف‌هایی بی‌پرده از جراحت و مرگ قرار گرفته است.

آنتونیو خوزه بولیوار پروآنو در مرکز این جهان ایستاده است؛ پیرمردی که توانایی خواندن دارد و داستان‌های عاشقانه برایش فرصتی هستند تا ذهنش را از خاطرات آزاردهنده دور کند. روایت، زندگی روزمره‌ی او را دنبال کرده است و از خلال بازگشت به گذشته، مهاجرت، زندگی مشترک و آشنایی‌اش با مردم شووار را شرح می‌دهد. این جابه‌جایی میان اکنون و گذشته نشان می‌دهد که مهارت پیرمرد در شناخت جنگل، حاصل تجربه و آموختن از دیگران است، نه توانایی اسرارآمیز یک قهرمان شکست‌ناپذیر.

کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند، جنگل را فقط محل وقوع حادثه نشان نمی‌دهد. رفتار جانوران، آغاز بارندگی، کیفیت خاک و شیوه‌ی حرکت در میان درختان، همگی در سرنوشت آدم‌ها دخیل‌اند. مهاجران وعده‌های دولت را باور کرده‌اند اما برای زیستن در این محیط آمادگی ندارند. شووارها دانشی دارند که ابزار و اسناد رسمی جایگزینش نمی‌شود. لوئیس سپولودا از کنار هم قراردادن این دو شیوه‌ی برخورد، فاصله‌ی میان تصاحب یک سرزمین و شناخت آن سرزمین را آشکار می‌کند.

شهردار نیز قدرت اداری دارد اما قضاوتش درباره‌ی بومیان از تعصب سرچشمه می‌گیرد. پیرمرد در برابر این قضاوت، به نشانه‌های قابل‌مشاهده تکیه می‌کند. سوی دیگر شخصیت او، دلبستگی به کتاب‌هایی است که آدم‌هایشان برای رسیدن به عشق رنج می‌کشند. او هنگام خواندن، کلمه‌ها را مزه‌مزه می‌کند و مکان‌های ناآشنا را در ذهن می‌سازد. رمان از این طریق، علاقه به ادبیات را به تجربه‌ی سالخوردگی و نیاز به همدم پیوند داده است؛ بی‌آنکه خشونت دنیای بیرون را از نظر دور نگه دارد.

خلاصه داستان پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

آنتونیو خوزه بولیوار در کلبه‌ای کنار رودخانه زندگی می‌کند و چشم‌انتظار داستان‌های عاشقانه‌ای است که دوست دندانپزشکش برای او می‌آورد. کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند، این خلوت را با رسیدن جسد مردی خارجی به‌هم می‌زند. شهردار بی‌درنگ بومیان شووار را متهم می‌کند اما آنتونیو از روی زخم‌ها توضیح دیگری برای مرگ مرد پیدا می‌کند. نشانه‌ها از حمله‌ی ماده‌پلنگی خبر می‌دهند که شکارچی توله‌هایش را کشته است.

پیرمرد خطر نزدیک‌شدن جانور خشمگین به آبادی را پیش‌بینی می‌کند و نگران است که ناچار به همراهی گروه جست‌وجو شود. روایت در کنار این تهدید، گذشته‌ی او را نیز دنبال می‌کند: مهاجرت به جنگل، آموختن شیوه‌ی زندگی از شووارها و کشف دوباره‌ی لذت خواندن. دلبستگی او به رمان‌ها در برابر خاطرات فقدان و خشونت معنا پیدا می‌کند.

چرا باید کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان، پیامد شکار بی‌حساب را در قالب خطری ملموس برای یک آبادی نشان می‌دهد.
• شخصیت پیرمرد، پیوند میان خواندن، تنهایی و تحمل خاطرات دردناک را پیش می‌کشد.
• تقابل مشاهده‌ی دقیق با پیش‌داوری، مبنای کشمکش میان پیرمرد و شهردار است.
• طنز موقعیت در کنار فضای تهدیدآمیز جنگل حضور دارد.

خواندن کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌هایی درباره‌ی رابطه‌ی انسان و طبیعت.
• خوانندگان علاقه‌مند به شخصیت‌های سالخورده و تجربه‌ی تنهایی.
• دوستداران داستان‌های پرتعلیق با فضای جنگلی و نقد تعصب و سوءاستفاده از قدرت.

درباره لوئیس سپولودا

لوئیس سپولوِدا (Luis Sepúlveda) (۱۹۴۹-۲۰۲۰)، نویسنده، روزنامه‌نگار، فیلم‌ساز و کنشگر سیاسی و محیط‌زیستی اهل شیلی و از پرمخاطب‌ترین صداهای ادبیات داستانی آمریکای لاتین بود. او در جوانی به جنبش‌های چپ انقلابی پیوست و در دوران ریاست‌جمهوری سالوادور آلنده در دفتر او فعالیت داشت، اما پس از کودتای نظامی پینوشه در سال ۱۹۷۳ بازداشت، شکنجه و به ۲۸ سال زندان محکوم شد که سرانجام با مداخله‌ی سازمان عفو بین‌الملل این حکم به تبعید تغییر یافت. سپولودا پس از ترک شیلی، سال‌ها در کشورهای آمریکای جنوبی از جمله اکوادور زیست و زندگی نزدیک با بومیان قبیله‌ی شوار در جنگل‌های بارانی آمازون را تجربه کرد؛ زیستی که جهان‌بینی او را پیرامون حقوق بومیان و دفاع از طبیعت سامان داد و بعدها تجارب خود را در دوران مهاجرت طولانی‌اش در آلمان، فرانسه و به‌ویژه شهر خیکون اسپانیا به آثار مکتوب بدل ساخت.

شهرت جهانی سپولودا با انتشار رمان شاخص «پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند» (۱۹۸۹) رقم خورد؛ اثری که تقابل حرص انسان متجدد با تعادل زیست‌محیطی آمازون را به تصویر کشید. او علاوه‌بر رمان‌های جنایی‌اجتماعی چون «نام یک گاوباز»، به نگارش داستان‌های تمثیلی و فلسفی نیز روی آورد که از میان آن‌ها می‌توان به «داستان مرغ دریایی و گربه‌ای که به او پرواز آموخت» (۱۹۹۶)، «داستان حلزونی که به اهمیت آهستگی پی برد» و «داستان سگی به نام وفادار» اشاره کرد. آثار سپولودا به‌ خاطر نثر صمیمی و شاعرانه، ستایش تعهد اخلاقی و دفاع از هم‌زیستی مسالمت‌آمیز میان انسان و طبیعت، جایگاهی ویژه در ادبیات جهان یافت.

جوایز و افتخارات کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند

• برنده‌ی جایزه‌ی Premio Tigre Juan (سال ۱۹۸۸)
• برنده‌ی Prix France Culture (سال ۱۹۹۲)
• برنده‌ی Prix Relay du roman d'évasion (سال ۱۹۹۲)

اقتباس‌ها از کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند

این رمان در سال ۲۰۰۱ مورد اقتباس قرار گرفت و فیلمی با همین عنوان از روی آن ساخته شد. کارگردان این اثر سینمایی، رالف ده هیر بود و در آن ریچارد درایفس، تیموتی اسپال و هوگو ویوینگ بازی می‌کردند.

بخشی از کتاب پیرمردی که داستانهای عاشقانه می خواند

«آسمان پوشیده از ابر همچون شکم آماس‌کرده الاغی، تهدیدآمیز در فاصله کمی از زمین آویخته بود. باد گرم و لزج برگهای پراکنده را می‌روفت و درختان کوتاه موز را که جلو عمارت شهرداری را تزیین کرده بود بشدت تکان می‌داد.

تنی چند از ساکنان ال ایدیلیو و چند نفری از ماجراجویان روستاهای اطراف، کنار اسکله جمع شده بودند تا به نوبت روی صندلی قابل حمل دکتر روبیکوندو لوچامین دندانپزشک بنشینند. دکتر برای تسکین درد بیماران معجون عجیب و غریبی را که خودش می‌ساخت به آنان می‌خوراند. دکتر می‌پرسید:

ــ درد داره؟

بیماران دسته صندلی را محکم می‌فشردند و در پاسخ با چشمانی از حدقه درآمده به او خیره می‌شدند و همچون خوک عرق می‌ریختند.

برخی از بیماران می‌خواستند دستهای گستاخ دندانپزشک را از دهانشان دور سازند و او را به باد ناسزا بگیرند ولی بازوهای نیرومند دکتر و لحن آمرانه‌اش آنان را سر جای خود می‌نشاند.

ــ آروم باش ابله! دستت رو بکش کنار! میدونم که درد داره. فکر می‌کنی تقصیر کیه؟ هان؟ تقصیر منه؟ نه! تقصیر دولته! اینو توی کله پوکت فرو کن. تقصیر دولته که دندوناتون پوسیده. تقصیر دولته که دندوناتون درد میکنه.»