کتاب تفکر نامتناهی

کتاب تفکر نامتناهی (حقیقت و بازگشت به فلسفه) نوشته آلن بدیو و ترجمه صالح نجفی است که توسط نشر نی در مجموعه‌ی ایده‌های رادیکال منتشر شده است. این اثر مجموعه‌ای از جستارها درباره‌ی امکان پیدایش امر نو و جایگاه حقیقت در فلسفه است. بدیو پرسشی مشخص را دنبال می‌کند: چگونه چیزی پدید می‌آید که دانسته‌های تثبیت‌شده توان توضیحش را ندارند و انسان‌ها چگونه پیامدهای چنین مواجهه‌ای را پی می‌گیرند؟ مقاله‌ها از بحث درباره‌ی ضرورت فلسفه تا مداخله در سیاست، هنر، سینما و روان‌کاوی امتداد دارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تفکر نامتناهی

کتاب تفکر نامتناهی مجموعه‌ای از مقاله‌ها و گزیده‌نوشته‌های آلن بدیو است که موضوع‌های متفاوتشان راهی برای شناخت مسئله‌های اصلی تفکر او فراهم می‌کند. دو مقاله‌ی نخست ضرورت نوسازی فلسفه و بازگرداندن مقوله‌ی حقیقت به مرکز بحث را مطرح می‌کنند. نوشته‌های دیگر حوزه‌های روان‌کاوی، سیاست، هنر و سینما را دربرمی‌گیرند.

تفاوت موضوع‌ها صرفاً تنوعی در محتوا نیست؛ هریک موقعیتی برای سنجیدن نسبت فلسفه با فعالیت‌هایی است که بیرون از قلمروی فلسفه رخ می‌دهند. بدیو فلسفه را تولیدکننده‌ی حقیقت نمی‌داند. او علم، سیاست، هنر و عشق را چهار میدان پیدایش حقیقت معرفی می‌کند و وظیفه‌ی فلسفه را اندیشیدن به امکان هم‌زمان این حقیقت‌ها می‌شمارد. این تمایز، برداشت او از کار فیلسوف را از تصور فلسفه به‌عنوان دانشی حاکم بر همه‌ی دانش‌ها جدا می‌کند.

کتاب تفکر نامتناهی همچنین محل رویارویی دفاع بدیو از کلیت با گرایش‌هایی است که زبان و معنا را محور فلسفه قرار می‌دهند. بدیو در بررسی هرمنوتیک، فلسفه‌ی تحلیلی و پست‌مدرنیسم، مخالفت خود را با تابع‌کردن حقیقت به تکثر معناها توضیح می‌دهد. مقدمه‌ی مجموعه، پشتوانه‌ی مفهومی این موضع را از مسیر بحث درباره‌ی سوژه، وجودشناسی، کثرت، خلأ و نظریه‌ی مجموعه‌ها روشن کرده است. مثال‌های مشخص در کنار اصطلاح‌های تخصصی قرار گرفته‌اند تا نسبت این مفاهیم با دگرگونی‌های انسانی آشکار شود. این کتاب بیش از آنکه جای نوشته‌های اصلی بدیو را بگیرد، مسئله‌ها و مسیرهایی را معرفی می‌کند که مطالعه‌ی آن نوشته‌ها را جهت می‌دهند.

خلاصه کتاب تفکر نامتناهی

بدیو مسئله‌ی تغییر را از پیدایش سوژه جدا نمی‌کند. انسان در نگاه او از پیش سوژه نیست؛ انسان ممکن است در پی مواجهه با یک رخداد و وفادارماندن به پیامدهای این مواجهه، سوژه شود. رخداد نیز هر اتفاق تازه‌ای نیست، بلکه وقفه‌ای است که دانش مستقر نمی‌تواند جایگاهش را تعیین کند. حقیقت از پیگیری پیامدهای این وقفه شکل می‌گیرد و به یک اعلام اولیه محدود نمی‌ماند. کتاب تفکر نامتناهی این بحث را به پرسش از وجود پیوند می‌زند: اگر وجود کثرت است، امر نو چگونه در وضعیت‌های موجود پدیدار می‌شود؟ مقدمه برای توضیح پاسخ بدیو، نسبت نظریه‌ی مجموعه‌ها با وجودشناسی را بررسی می‌کند. مقاله‌ها نیز وظیفه‌ی فلسفه را در حفظ امکان حقیقت و گشودن فاصله‌ای از عقیده‌های غالب نشان می‌دهند. حاصل این بحث، پیوندی میان تصمیم، وفاداری و دگرگون‌کردن وضعیت است.

چرا باید کتاب تفکر نامتناهی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تفکر نامتناهی را می‌توان چنین برشمرد:

• مقاله‌ها امکان بررسی رابطه‌ی فلسفه با سینما و روان‌کاوی را فراهم می‌کنند.
• بحث درباره‌ی کلیت، مبنایی برای شناخت اختلاف بدیو با نسبی‌گرایی به دست می‌دهد.
• تفاوت لحن و صورت‌بندی مقاله‌ها، شیوه‌های مختلف استدلال نویسنده را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی بدیو که به‌دنبال مدخلی برای شناخت مسئله‌های او هستند.
• دانشجویان فلسفه که درباره‌ی عاملیت و وجودشناسی مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی تفکر سیاسی، ریاضیات و آفرینش هنری علاقه دارند.

درباره آلن بدیو

آلن بدیو (Alain Badiou) در ۱۷ ژانویه‌ی ۱۹۳۷ به دنیا آمد. او فیلسوف معاصر و چپ‌گرای فرانسوی، نمایشنامه‌نویس، رمان‌نویس، فعال سیاسی و استاد افتخاری بازنشسته در اکول نرمال سوپریور است. بدیو از اعضای حلقه‌ی آلتوسر بود و به‌عنوان یک فعال سیاسی در مبارزات برای آزادی الجزایر و جنبش می ۱۹۶۸ نیز شرکت داشت. از مهم‌ترین آثار مکتوب این نویسنده که به فارسی هم ترجمه شده‌اند می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های احمد فیلسوف: نمایشنامه‌های کوتاه فلسفی برای جوانان، پیران و همه دیگر بیکاران، در ستایش ریاضیات: آلن بدیودر گفت‌وگو با ژیل حائری، نشان دموکراتیک در کتاب حال و روز دموکراسی، در ستایش تئاتر: گفت‌وگوی آلن بدیو و نیکولا ترونگ و فرضیه‌ی کمونیسم. آلن بدیو در سال ۲۰۲۰ میلادی جایزه‌ی بزرگ غیرداستانی انجمن نویسندگان فرانسه (SGDL) را دریافت کرد.

درباره صالح نجفی

صالح نجفی در سال ۱۳۵۴ به دنیا آمد. او پژوهشگر حوزه‌ی فلسفه، نویسنده، مدرس، مترجم و ویراستار آثار فلسفی و فرزند محمدعلی نجفی، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی است. مجموعه‌ی فیلم به‌مثابه‌ی فلسفه نوشته‌ی صالح نجفی در سال ۱۳۹۷ به‌عنوان برترین کتاب‌های سال سینمای ایران در بخش تألیف برگزیده شد و جایزه‌ی بهترین تألیف هشتمین دوره‌ی کتاب سال سینما به او تعلق گرفت.

بعضی از کتاب‌هایی که به‌وسیله‌ی صالح نجفی به فارسی برگردانده شده‌اند، عبارت است از موسی و یکتاپرستی (نوشته‌ی زیگموند فروید)، مفهوم آیرونی و مفهوم اضطراب (نوشته‌ی سورن کیرکگور)، درس‌های برگسون برای زندگی (نوشتهٔ مایکل فولی)، درس‌های فروید برای زندگی (نوشته‌ی برت کار) و تفکر نامتناهی (نوشته‌ی آلن بدیو)، حوزه‌های عدالت (نوشته‌ی مایکل والز)، گفت‌وگوهایی با عباس کیارستمی (نوشته‌ی گادفری چشایر)، چگونه کیرکگور بخوانیم؟ (نوشته‌ی جان دی کپیوتو) و کتاب اقتدارگرایی (نشر نی).

بخشی از کتاب تفکر نامتناهی

«به زعم بدیو، پرسش عاملیت اولاً این نیست که چگونه یک سوژه می‌تواند کنشی را به نحوی مستقل و خودآیین آغاز کند بلکه این است که چگونه یک سوژه در خلال زنجیرهٔ خودآئینی از کنش‌ها در دل وضعیتی دگرگون‌شونده سر بر می‌آورد. این بدان معنی است که کنش‌ها یا تصمیم‌های هر روزه نیست که به نزد بدیو شاهد و گواه عاملیت‌اند، بلکه آن تصمیم‌ها و کنش‌های خلاف‌آمد و خارق عادتی به انسان عاملیت می‌بخشند که یک کنشگر را از زمینه و بستر آن‌ها می‌کَنند و جدا می‌کنند، آن کارها و کردارهایی که نشان می‌دهند یک انسان می‌تواند در عمل عاملی مختار و آزاد باشد که پشتوانهٔ زنجیره‌های تازهٔ کنش‌ها و واکنش‌ها می‌شود. بدین سبب است که هر موجود بشری همواره یک سوژه نیست، با این حال برخی ابنای بشر سوژه می‌شوند؛ آنانی که در عمل «وفاداری» نشان می‌دهند به مواجهه‌ای زادهٔ بخت با «رخداد» ی که آن «وضعیت» را که ایشان خود را در آن می‌یابند، به هم می‌ریزد و در روند امورش وقفه می‌افکند.‌[۷]

سوژه‌شدن نتیجهٔ این تصمیم بشری است که اعلام کنیم با اتفاقی در وضعیت مواجه شده‌ایم که هرچند با وضعیت بیگانه و نابهنجار است، به واقع به وضعیت تعلق دارد و از همین روی نمی‌توان از آن چشم پوشید.»