کتاب رخداد

کتاب رخداد (سفری فلسفی با قطار یک مفهوم)، نوشته اسلاوی ژیژک و ترجمه امیررضا گلابی، اثری از مجموعه‌ی ایده‌های رادیکال است و  نشر نی در سال ۱۴۰۱ آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر، این پرسش را مطرح می‌کند که چه چیزی یک اتفاق را به رخداد تبدیل می‌کند. او در پاسخ به این پرسش، رابطه‌ی میان علت‌ها، پیامدها و شیوه‌ی درک واقعیت را بررسی می‌کند. عشق، ایمان، سینما و علم از جمله موضوعاتی هستند که ژیژک برای روشن‌کردن مفهوم رخداد به آن‌ها می‌پردازد. بحث اصلی کتاب این است که برخی اتفاق‌ها برداشت ما از جهان را تغییر می‌دهند و باعث می‌شوند تجربه‌های پیشین خود را به‌شکل دیگری بفهمیم. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رخداد اثر اسلاوی ژیژک

کتاب رخداد (Event: a philosophical journey through a concept)، نوشته‌ی اسلاوی ژیژک، مفهوم رخداد را در قالب سفری فلسفی بررسی می‌کند. نویسنده در چند ایستگاه مفهومی، از زاویه‌های مختلف به این موضوع می‌پردازد. ژیژک رخداد را اتفاقی می‌داند که می‌تواند معنای علت‌های پیشین خود را تغییر دهد. او با طرح این پرسش که آیا شناخت علت‌های یک اتفاق برای درک معنای آن کافی است، میان تغییر در واقعیت و تغییر در شیوه‌ی درک آن تمایز می‌گذارد و به اندیشه‌های هایدگر و مسئله‌ی آغاز جهان می‌پردازد.

اسلاوی ژیژک برای توضیح دیدگاه‌هایش از نمونه‌هایی در ادبیات، سینما و سیاست بهره می‌گیرد و از مفاهیم روان‌کاوی ژاک لکان، به‌ویژه فانتزی، کمک می‌گیرد. او فانتزی را چهارچوبی می‌داند که خواسته‌های انسان و درک او از واقعیت را شکل می‌دهد. تحلیل فیلم‌ها نیز فرصتی برای بررسی نقش قاب‌بندی در شکل‌گیری معنا فراهم می‌کند. نویسنده در بحث هبوط به رابطه‌ی میان گسست، تصور گذشته، هویت و فقدان می‌پردازد. کتاب رخداد با پیوندزدن مثال‌های ملموس به مفاهیم فلسفی و روان‌کاوانه، نشان می‌دهد که رخداد چگونه می‌تواند برداشت ما از گذشته و معیارهای شناخت واقعیت را تغییر دهد.

خلاصه کتاب رخداد

اسلاوی ژیژک در کتاب رخداد، به بررسی اتفاق‌هایی می‌پردازد که درک ما را از جهان تغییر می‌دهند. اهمیت یک رخداد به بزرگی یا غیرمنتظره‌بودن آن نیست؛ چنین اتفاقی می‌تواند معیارهای شناخت ما را دگرگون کند و معنای علت‌های پیشین خود را تغییر دهد. نویسنده در بخش‌های آغازین کتاب نشان می‌دهد که باورهای انکارشده، دانسته‌های پنهان و فانتزی‌ها چگونه بر تجربه‌ی ما از واقعیت اثر می‌گذارند. سپس به بررسی چهارچوب‌هایی می‌پردازد که بر اساس آن‌ها جهان را می‌شناسیم و توضیح می‌دهد که تغییر این چهارچوب‌ها برداشت ما را از تجربه‌ها و خواسته‌هایمان دگرگون می‌کند.

در بحث هبوط نیز ژیژک این تصور را بررسی می‌کند که انسان در گذشته از نوعی هماهنگی برخوردار بوده و سپس آن را از دست داده است. از نظر او، ممکن است احساس فقدان در شکل‌گیری تصور ما از گذشته نقش داشته باشد؛ به این معنا که گاهی پس از تجربه‌ی یک گسست، گذشته را به‌صورت دوره‌ای هماهنگ و کامل به یاد می‌آوریم. نویسنده در ادامه به مسئله‌ی پیدایش جهان و شکست تقارن می‌پردازد. این مباحث در کنار یکدیگر نشان می‌دهند که یک رخداد چگونه می‌تواند برداشت ما از گذشته، علت‌ها و معیارهای شناخت واقعیت را تغییر دهد.

چرا باید کتاب رخداد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رخداد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان تغییر یک وضعیت و تغییر معیارهایی که برای فهم آن به کار می‌بریم را توضیح می‌دهد.
• تحلیل نمونه‌های سینمایی به خواننده کمک می‌کند تا نقش قاب‌بندی و شیوه‌ی نمایش را در شکل‌گیری برداشت از واقعیت بررسی کند.
• بحث درباره‌ی فقدان و بازگشت به ریشه‌ها فرصتی برای بازنگری در تصور ما از گذشته و منشأ هویت فراهم می‌کند.

خواندن کتاب رخداد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رخداد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه که می‌خواهند رابطه‌ی علت و معلول، مفهوم گسست و چگونگی پیدایش امر تازه را بررسی کنند.
• خوانندگانی که به روان‌کاوی ژاک لکان و نقش فانتزی در شکل‌گیری تجربه‌ی واقعیت علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به نقد فلسفی سینما که می‌خواهند نقش تصویر و قاب‌بندی را در تفسیر تجربه‌های انسانی بشناسند.

درباره اسلاوی ژیژک

اسلاوی ژیژک، متولد ۲۱ مارس ۱۹۴۹، فیلسوف، نظریه‌پرداز فرهنگی و اندیشمند اسلوونیایی است. او استاد ممتاز زبان و ادبیات آلمانی در دانشگاه نیویورک، استاد فلسفه و روان‌کاوی در مدرسه‌ی تحصیلات تکمیلی اروپا و پژوهشگر ارشد مؤسسه‌ی جامعه‌شناسی و فلسفه‌ی دانشگاه لیوبلیاناست. ژیژک از سال ۲۰۰۴ تا سپتامبر ۲۰۲۵ مدیریت بین‌المللی مؤسسه‌ی علوم انسانی بیرکبک در دانشگاه لندن را بر عهده داشت. حوزه‌های اصلی پژوهش او فلسفه‌ی قاره‌ای، به‌ویژه فلسفه‌ی هگل، روان‌کاوی لاکانی، مارکسیسم و نظریه‌ی سیاسی است. او در زمینه‌ی نقد فیلم و الهیات نیز فعالیت می‌کند.

ژیژک با مکتب روان‌کاوی لیوبلیانا همکاری دارد؛ گروهی از دانشگاهیان اسلوونیایی که در زمینه‌هایی مانند ایدئالیسم آلمانی، روان‌کاوی لاکانی، نقد ایدئولوژی و نقد رسانه پژوهش می‌کنند. نخستین کتاب او به زبان انگلیسی ابژه‌ی والای ایدئولوژی بود که در سال ۱۹۸۹ منتشر شد و نقش مهمی در معرفی اندیشه‌های این مکتب به مخاطبان انگلیسی‌زبان داشت. ژیژک بیش از ۵۰ کتاب به زبان‌های مختلف نوشته است و به زبان‌های اسلوونیایی، صربی‌‌کرواتی، انگلیسی، آلمانی و فرانسوی صحبت می‌کند. سبک خاص او در سخنرانی‌ها و نوشته‌هایش، با استفاده از شوخی‌های نامتعارف، مثال‌هایی از فرهنگ عامه و اظهارنظرهای بحث‌برانگیز شناخته می‌شود. این شیوه برای او شهرت گسترده‌ای به همراه داشته و در‌عین‌حال انتقادهایی را در محافل دانشگاهی و بیرون از آن برانگیخته است.

ما و مانیفست کمونیست، فاشیسم لیبرال، خشونت، درنگیدن با امر منفی، هنر امر متعالی مبتذل، هگل در مغز سیمی و زندگی سه‌بارهٔ آنتیگونه از آثار ترجمه‌شده‌ی ژیژک به فارسی هستند.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

اسلاوی ژیژک در سال ۱۹۹۹ جایزه‌ی پژوهشی علوم فرهنگی ایالت نوردراین‌ـ‌وستفالن را برای پژوهش درباره‌ی تناقض‌های عقلانیت پسامدرن دریافت کرد. او در سال ۲۰۰۷ برنده‌ی جایزه‌ی بین‌المللی اندیشه و علوم انسانی بنیاد گابارون شد و در سال ۲۰۱۸ مدال طلای حلقه‌ی هنرهای زیبای مادرید را دریافت کرد. دانشگاه ملی کوردوبا در آرژانتین نیز در سال ۲۰۰۵ دکترای افتخاری به او اعطا کرد.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

نشر بان نیز در سال ۱۴۰۰ با همین عنوان و با ترجمه‌ی محسن ملکی و بهزاد صادقیان این کتاب را منتشر کرده است.

بخشی از کتاب رخداد

«عشق طالب شخصیت است؛ در نتیجه عشق طالب دوپارگی است. مسیحیت به حکم غریزه‌اش شادمان است که خداوند عالم را به قطعاتی کوچک خرد کرده است... این همان مغاک فکری بین مسیحیت و بودیسم است؛ چون برای بودیست، یا برای حکیم الهی، شخصیت یعنی هبوط انسان، اما برای مسیحی شخصیت یعنی غایت خداوند، یعنی اُس‌واساس تصور او از کیهان. نزد حکمای الهی، جانِ جهان فقط از آن رو از انسان طلب عشق می‌کند که انسان خود را به دامان او افکند. اما کانون الهی مسیحیت عملاً انسان را از دامان خود برون افکند تا بتواند به او عشق بورزد... تمام فلسفه‌های مدرن زنجیرهایی‌اند که پیوند می‌زنند و به بند می‌کشند؛ مسیحیت شمشیری است که جدا می‌کند و از بند می‌رهاند. در هیچ فلسفه‌ای خدا از تقسیم عالم به نفوس زنده شادمان نمی‌شود.»