کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید

کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید (J'étais dans ma maison et j'attendais que la pluie vienne) نوشته ژان لوک لاگارس و ترجمه تینوش نظم جو، متنی نمایشی است که در فضای یک خانه می‌گذرد و مضامین انتظار، غیبت، بازگشت و فرسودگی عاطفی را نشان می‌دهد. ماجرا از بازگشت برادری آغاز می‌شود که سال‌ها دور بوده و اکنون در مرکز گفت‌وگوهای پنج زن قرار می‌گیرد؛ گفت‌وگوهایی که بیشتر از آنکه پاسخ بدهند، لایه‌های پنهان رنج، خاطره و دلخوری را آشکار می‌کنند. نشر نی این درام را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید

کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید نوشته‌ی ژان لوک لاگارس نمایش‌نامه‌ای است که همه‌چیزش بر مدار انتظار می‌چرخد؛ انتظار برای باران، انتظار برای بازگشت، انتظار برای شنیدن حقیقت و حتی انتظار برای بیدارشدن کسی که حضورش همزمان آرامش و آشوب می‌آورد. صحنه‌ی اصلی، خانه‌ای دورافتاده است و زمان روایت از عصر تا بامداد امتداد پیدا می‌کند. در این فاصله، پنج زن از یک خانواده دور مرد جوانی جمع می‌شوند که پس از سال‌ها دوری برگشته اما توان سخن‌گفتن ندارد. همین سکوت، موتور اصلی تنش در اثر است و باعث می‌شود هر شخصیت روایت خودش را از گذشته، رنج و امید پیش بکشد.

کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید بیش از آنکه بر رخدادهای بیرونی تکیه کند، بر تکرار، مکث، بازگویی و جابه‌جایی خاطره‌ها استوار است. مادر، پیرترین زن و سه دختر هر کدام از زاویه‌ای متفاوت به غیبت برادر و سال‌های از‌دست‌رفته نگاه می‌کنند. در نتیجه، متن به‌تدریج به میدان کشمکش میان عشق، خشم، حسادت، دلسوزی و سرزنش تبدیل می‌شود. جهان نمایشی ژان لوک لاگارس آگاهانه به‌ سوی فضایی آیینی و چرخشی رفته است؛ جایی که زنان گرد بستر مرد جوان می‌گردند، از او مراقبت می‌کنند و همزمان زندگی خودشان را مرور می‌کنند. حال‌وهوای اثر سنگین، فشرده و پر از تردید است و تجربه‌ی خواندنش بیشتر بر شنیدن صداهای درهم‌تنیده‌ی شخصیت‌ها بنا می‌شود تا دنبال‌کردن یک خط داستانی مستقیم.

خلاصه نمایشنامه در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

دختر ارشد در آستانه‌ی خانه ایستاده و مثل همیشه به جاده و آسمان نگاه می‌کند که ناگهان برادر جوان را پس از سال‌ها دوری می‌بیند. او به خانه می‌رسد اما فرسوده و خاموش است و خیلی زود از حال می‌رود. از این‌جا به بعد، مادر، پیرترین زن و سه دختر در اتاق‌ها و کنار بستر او، گذشته را دوباره می‌سازند: روزی را به یاد می‌آورند که پدر او را از خانه راند، سال‌هایی را مرور می‌کنند که در انتظارش گذشت و از خود می‌پرسند این بازگشت چه معنایی دارد. هر گفت‌وگو، بخشی از حسرت‌ها، رقابت‌ها و زخم‌های پنهان خانواده را آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید را بخوانیم؟

دلایل خواندن در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این نمایش‌نامه انتظار را نه به‌ عنوان یک وضعیت ساده، بلکه به‌ منزله‌ی نیرویی فرساینده در زندگی یک خانواده نشان می‌دهد.
• متن امکان دنبال‌کردن چند روایت متفاوت از یک گذشته‌ی مشترک را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد خاطره همیشه یکدست نیست.
• خواننده با شبکه‌ای از احساسات متضاد مثل مهر، خشم، حسادت و دلواپسی روبه‌رو می‌شود که در گفت‌وگوها آشکار می‌شوند.
• اثر برای کسانی که به نمایش‌نامه‌های شخصیت‌محور و مبتنی‌ بر صدا و ریتم گفتار علاقه دارند، تجربه‌ای دقیق‌تر از خواندن گفت‌وگو فراهم می‌کند.
• یادداشت نویسنده در پایان، درک بهتری از فضای صحنه، جایگاه شخصیت‌ها و منطق درونی اثر به دست می‌دهد.

خواندن کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که تنش اصلی آن‌ها از دل گفت‌وگو و سکوت بیرون می‌آید.
• خوانندگانی که به موضوع انتظار، غیبت، بازگشت و زخم‌های خانوادگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با شخصیت‌هایی روبه‌رو شوند که هر کدام گذشته را به‌ شکل متفاوتی به یاد می‌آورند.
• مخاطبانی که از فضاهای بسته، پرتنش و عاطفی در ادبیات نمایشی لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که می‌خواهند نمونه‌ای از نمایش‌نامه‌ی معاصر فرانسه را در ترجمه‌ی فارسی بخوانند.

درباره تینوش نظم جو

تینوش نظم جو (متولد ۱۳۵۳)، نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان تئاتر، مترجم و ناشر ایرانی‌فرانسوی است. او در نوجوانی رهسپار فرانسه شد و تحصیلات خود را در این کشور ادامه داد. نظم‌ جو پس از سال‌ها آزمودن صحنه‌های نمایشی فرانسه به ایران بازگشت و دبیری مجموعه‌ی اثرگذار «دور تا دور دنیا» در نشر نی را عهده‌دار شد؛ مجموعه‌ای تخصصی که نقشی مهم در معرفی ساختارهای نو و نمایش‌نامه‌نویسان معاصر جهان به جامعه‌ی تئاتری ایران ایفا کرد. او بعدها در پاریس، نشر مستقل ناکجا (Naakojaa) را برای انتشار نسخه‌های کاغذی و الکترونیکی ادبیات داستانی، درام و پژوهش‌های گوناگون فارسی‌زبان پایه‌گذاری نمود.

نظم جو در این سال‌ها آثار درام‌نویسان برجسته‌ای چون اریک امانوئل اشمیت، ماتئی ویسنی‌ یک، ژان لوک لاگارس، اوژن یونسکو و یاسمینا رضا را به فارسی ترجمه کرده است.

بخشی از کتاب در خانه ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید

«دختر ارشد: در خانه‌ام ایستاده بودم و منتظر بودم باران بیاید.

آسمان را نگاه می‌کردم همین‌گونه که همیشه آن را نگاه می‌کنم، همان‌گونه که همیشه آن را نگاه کرده‌ام، آسمان را نگاه می‌کردم و همچنین دشت را نگاه می‌کردم که آرام سرازیر و از خانه ما دور می‌شود، جاده‌ای که در پیچ و خم جنگل، آنجا، محو می‌شود.

نگاه می‌کردم، عصر بود و من همیشه عصرها نگاه می‌کنم، همیشه عصرها در آستانه در می‌مانم و نگاه می‌کنم.

من آنجا بودم، ایستاده همان‌گونه که همیشه می‌ایستم، همان‌گونه که همیشه ایستاده‌ام، چنین تصور می‌کنم، آنجا بودم، ایستاده، و منتظر بودم که باران بیاید، که بیاید و روی دشت ببارد، روی جنگل و مزرعه ببارد و ما را تسکین دهد.

منتظر بودم.

آیا من همیشه منتظر نبوده‌ام؟

(و با خودم، همچنان، می‌گفتم: آیا من همیشه منتظر نبوده‌ام؟ و لبخند زدم، از اینکه خود را چنین دیدم لبخند زدم.)»