کتاب جستاری در معنای هستی: صورت‌های هستیمند و چگونگی روند هستی در جهان

«جستاری در معنای هستی: صورت‌های هستیمند و چگونگی روند هستی در جهان» پژوهشی فلسفی و هستی‌شناسانه از نوید سهامی (-۱۳۴۹) است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: جهان یک کلیت یکپارچه است. آن‌چه به نام پدیده در جهان می‌شناسیم عبارت است از خرده‌هایی از این کل که ما توانسته‌ایم بشناسیم. این خرده‌ها در واقعیت عینی وجود ندارند بلکه این ما هستیم که آن‌ها را از کل به صورت ذهنی جدا کرده و به آن‌ها هویت مستقل داده‌ایم. جداکردنِ بخشی از کل و دادن استقلال به آن باعث می‌شود که دو چیز در شناخت کلان از جهان ناراست شود. یک آن‌که ارتباط بین اجزای کل از شکل پیوسته‌ی درهم‌تنیده به شکل خطی برسد. در شکل خطی، یک پدیده تنها با یک پدیده‌ی دیگر در ارتباط است و پیوستگی چندسویه‌ی این اجزا در واقعیت عینی به ارتباط دوسویه در شناخت ذهنی ما فروکاسته می‌شود. یک ارتباط دوسویه را نمی‌توان با پافشاری بر اثر غیرمستقیم پدیده‌ها در یک‌دیگر به پیوستگی چندسویه‌ای رساند که در واقعیت عینی وجود دارد. دو آن‌که این باور به ارتباط دوسویه، ما را به کژانگاری در دلیل وجودی پدیده‌ها می‌رساند. در ارتباط دوسویه، یک پدیده از پدیده‌ی دیگر به میان می‌آید و علت پدیده‌ی دیگری خواهد بود. در حالی‌که در واقعیت عینی پدیده‌ای در کار نیست که علت یا معلول پدیده‌ی دیگری باشد. همه‌ی این‌ها اجزای یک کل هستند که پیوسته‌ی یک‌دیگرند. با هم شکل گرفته‌اند، همه بر هم اثر دارند و درهم تنیده‌اند. هرگونه دگرشدگی در این‌ها از دل کل به میان آمده است. اگر چنین نگاهی نداشته باشیم و بخواهیم کلیت جهان را بر رسیم، ناچار به ساده‌انگاری می‌رسیم و پاسخ یک پرسش بزرگ را تنها با یک پدیده خواهیم داد. از همه مهم‌تر فراموش خواهیم کرد که بسیاری از پدیده‌هایی که ما از جهان فراز کشیده‌ایم در یک زمان، هم دلیل یک‌دیگرند و هم معلول. در نوشته‌ی خودمان با موردهایی چنین روبه‌رو خواهیم شد و خواهیم دید که بدون درک این پیوستگی چندسویه نمی‌توان به گزارش آن‌ها دست زد.