کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا

کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا نوشته حمید احمدی در سال ۱۴۰۲ توسط نشر نی منتشر شده است. این اثر ریشه‌ها، ماهیت و گونه‌های مختلف کشمکش‌ها در خاورمیانه و شمال آفریقا را بررسی و تلاش کرده است با رویکردی تحلیلی و مقایسه‌ای، تحولات سیاسی و اجتماعی و ایدئولوژیک این منطقه را از پایان جنگ جهانی اول تا سال ۲۰۲۲ میلادی واکاوی کند. نویسنده باتکیه‌بر تجربه‌ی چند دهه تدریس و پژوهش دانشگاهی، به کمبود منابع جامع و تحلیلی درباره‌ی کشمکش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در این حوزه اشاره و سعی کرده است با ارائه‌ی چارچوبی مفهومی و روشی، ابعاد مختلف این پدیده را در سه حوزه‌ی جغرافیایی خاورمیانه، یعنی خلیج‌فارس و جزیرة‌العرب، شرق عربی و شمال آفریقا، بررسی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا

کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا نوشته‌ی حمید احمدی و تصویری جامع از تحولات و درگیری‌های سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیک در این منطقه‌ها است. این کتاب با تمرکز بر بازه‌ی زمانی پس از جنگ جهانی اول تا سال ۲۰۲۲ میلادی، به بررسی نقش قدرت‌های بزرگ جهانی و منطقه‌ای، شکل‌گیری کشورهای نوین و تأثیر ایدئولوژی‌های مختلف بر روند کشمکش‌ها پرداخته است. این کتاب ابتدا مباحث نظری و مفهومی را مطرح می‌کند و سپس با دسته‌بندی انواع کشمکش‌ها، به تحلیل نمونه‌های تاریخی و معاصر می‌پردازد. نویسنده با رویکرد تحلیلی علاوه‌بر بررسی جنگ‌های کلاسیک و درگیری‌های مرزی، به کشمکش‌های قومی، قبیله‌ای و ایدئولوژیک نیز توجه ویژه داشته است.

بخش‌هایی از کتاب حاضر به نقش جریان‌های ناسیونالیستی و اسلام سیاسی در بروز خشونت و کشمکش اختصاص یافته و همچنین بحران فلسطین و روند صلح در این سرزمین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محورهای کشمکش منطقه‌ای واکاوی شده است. کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا با بهره‌گیری از منابع متنوع و تحلیل‌های تطبیقی تلاش کرده است تصویری چندلایه از پویایی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی خاورمیانه و شمال آفریقا ارائه دهد.

خلاصه کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا

کتاب با تمرکز بر تحلیل ریشه‌ها و گونه‌های مختلف کشمکش‌ها، ابتدا جایگاه خاورمیانه را در نظام بین‌الملل معاصر بررسی کرده و سپس به دسته‌بندی انواع کشمکش‌ها و عوامل مؤثر بر بروز آن‌ها پرداخته است. نویسنده با ارائه‌ی چارچوبی مفهومی، کشمکش‌ها را به دو دسته‌ی خشونت‌بار و غیرخشونت‌بار تقسیم و نمونه‌هایی از درگیری‌های نظامی، جنگ‌های داخلی، اختلافات مرزی و کشمکش‌های ایدئولوژیک را در سه حوزه‌ی جغرافیایی منطقه تحلیل کرده است. بخش مهمی از کتاب به نقش ایدئولوژی‌های ناسیونالیستی و اسلام سیاسی در شکل‌گیری و تداوم خشونت‌های سیاسی و اجتماعی اختصاص یافته و تحولات مربوط به کوردها، عرب‌ها، بربرها، مسلمانان و مسیحیان در شمال آفریقا نیز بررسی شده است. بحران فلسطین و کشمکش اعراب و اسرائیل، روند صلح و طرح‌های مختلف ارائه‌شده برای حل این بحران نیز در فصل‌های پایانی کتاب مورد توجه قرار گرفته‌اند. نویسنده با تحلیل تاریخی و تطبیقی نشان می‌دهد که کشمکش‌های منطقه‌ای نه‌تنها ریشه در عوامل داخلی دارد، بلکه تحت‌تأثیر بازیگران بین‌المللی و تحولات نظام جهانی نیز قرار گرفته است. این کتاب با تأکید بر اهمیت شناخت قواعد بازی نظام جهانی و نقش قدرت‌های بزرگ به این نتیجه رسیده است که درک درست از ساختار و روندهای بین‌المللی برای تحلیل و مدیریت کشمکش‌های منطقه‌ای ضروری است.

چرا باید کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا را بخوانیم؟

کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا با رویکردی تحلیلی نه‌تنها به بررسی جنگ‌ها و درگیری‌های مشهور منطقه پرداخته، بلکه ابعاد کمتردیده‌شده‌ای مانند کشمکش‌های قومی، قبیله‌ای و ایدئولوژیک را واکاوی کرده است. نویسنده با دسته‌بندی دقیق انواع کشمکش‌ها و ارائه‌ی چارچوب مفهومی روشن، امکان فهم عمیق‌تر و مقایسه‌ای تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا را فراهم کرده است. همچنین توجه به نقش قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای و تحلیل روندهای تاریخی و معاصر، این اثر را به منبعی سودمند برای شناخت پویایی‌های سیاسی و اجتماعی منطقه تبدیل کرده است. مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر زمینه‌ها و پیامدهای کشمکش‌های جاری و تاریخی منطقه کمک می‌کند و می‌تواند افق‌های تازه‌ای را برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به مسائل بین‌الملل و مطالعات منطقه‌ای بگشاید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، مطالعات منطقه‌ای و تاریخ معاصر پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر به کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌ها و روندهای کشمکش‌های خاورمیانه و شمال آفریقا را دارند یا به‌دنبال تحلیل‌های عمیق درباره‌ی نقش قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای در تحولات این مناطق هستند، توصیه می‌شود.

درباره حمید احمدی

حمید احمدی، پژوهشگر و نظریه‌پرداز علوم سیاسی ایران، در سال ۱۳۳۶ در مشهد چشم به جهان گشود. تحصیلات متوسطه‌ی خود را در همین شهر به پایان رساند؛ سپس مسیر دانشگاهی خود را در رشته‌ی علوم سیاسی ادامه داد و در سال ۱۳۶۳ مدرک کارشناسی و کارشناسی‌ارشد خود را از دانشگاه تهران دریافت کرد. در ادامه برای تحصیلات تکمیلی راهی کانادا شد و سرانجام در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه کارلتون کانادا با دفاع از رساله‌ای با عنوان «سیاست ناسیونالیسم قومی در ایران» موفق به دریافت درجه‌ی دکتری شد. از ابتدای دهه‌ی ۱۳۶۰ تا پایان این دهه به‌عنوان مفسر سیاسی، تحلیلگر و مترجم مسائل خاورمیانه در مطبوعات ایران فعالیت داشت و همزمان مسئولیت کرسی خاورمیانه در سرویس خارجی روزنامه‌ی کیهان را بر عهده داشت؛ تجربه‌ای که نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه تحلیلی و منطقه‌محور او ایفا کرد. حمید احمدی به عضویت هیئت‌علمی دانشگاه تهران نیز درآمد و به‌عنوان استاد تمام علوم سیاسی در دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی این دانشگاه به تدریس پرداخت و در مقاطعی نیز مدیریت گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران را از بهمن ۱۳۷۷ تا فروردین ۱۳۸۲ عهده‌دار شد. او پژوهشگر ارشد و مدیر گروه «کشمکش و همکاری در خاورمیانه» در مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه بوده و سردبیری فصل‌نامه‌ی «مطالعات خاورمیانه» را نیز بر عهده داشته و سابقه‌ی تدریس در دانشگاه لیون فرانسه و دانشگاه فنی خاورمیانه‌ی ترکیه را نیز در کارنامه‌ی علمی خود ثبت کرده است. حوزه‌های مطالعاتی حمید احمدی طیف گسترده‌ای از سیاست خارجی ایران، سیاست و حکومت در خاورمیانه، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، نظریه‌های روابط بین‌الملل، هویت ملی، قومیت و جنبش‌های اسلامی را در بر می‌گیرد و آثار او در این زمینه‌ها جایگاه قابل‌توجهی در محافل دانشگاهی یافته است. این نویسنده بیش از ۱۰ عنوان تألیف و ترجمه منتشر کرده و مقالات متعددی را به پارسی، انگلیسی و عربی نوشته است. از مهم‌ترین آثار تألیفی او می‌توان به کتاب‌هایی چون «قومیت و قومیت‌گرایی در ایران: از افسانه تا واقعیت»، «بنیادهای هویت ملی ایران»، «سیاست و حکومت در خاورمیانه و شمال آفریقا»، «جامعه‌شناسی سیاسی جنبش‌های اسلامی»، «مدیریت سیاسی بحران‌های قومی»، «روابط ایران و عربستان در سده‌ی بیستم»، «دموکراسی انجمنی و ثبات سیاسی در جوامع ناهمگون» و «سیری در اندیشه‌ی حزب بعث در جهان عرب» اشاره کرد. او آثاری مهم از اندیشمندانی چون زبیگنیف برژینسکی، احمد اشرف، دیوید ریچی، هرایر دکمجیان، جیکوب لاندو، فیلیپ اَگی و... را به پارسی برگردانده است. حمید احمدی از مدافعان ایده‌ی هویت ملی ایرانی و منتقد جریان‌های تجزیه‌طلب قومی به شمار رفته و در آثارش بر اهمیت تمامیت ارضی ایران تأکید کرده و در عین حال از منتقدان مدرک‌گرایی و مناسبات رانتی در نظام دانشگاهی ایران بوده است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا برگزیده‌ی چهل‌ودومین دوره‌ی کتاب سال در حوزه‌ی علوم سیاسی بوده است. جایگاه علمی حمید احمدی با دریافت جایزه‌ی نخستین دوره‌ی بین‌المللی حمید عنایت و قرارگرفتن در شمار پژوهشگران برجسته‌ی دانشگاه تهران تثبیت شد. مجموعه‌ی فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و تحلیلی، او را به یکی از چهره‌های اثرگذار علوم سیاسی در ایران معاصر تبدیل کرده است.

بخشی از کتاب کشمکش های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال افریقا

«بدون تردید می‌توان گفت که تمامی دولت‌های واقع در سواحل جنوبی خلیج‌فارس و شبه‌جزیرهٔ عرب دارای ساختار قبیله‌ای بوده و رهبری تمامی آن‌ها را از همان آغاز رؤسای قبایل گوناگون به عهده داشته‌اند. این فقدان پیشینهٔ نیرومند شهری از یک‌سو و پیوند میان شکل‌گیری کشورهای مذکور و قدرت‌های بزرگ استعماری و منافع آن‌ها از سوی دیگر باعث شد تا بیشترشان فاقد جنبش‌های ناسیونالیستی بومی باشند. در عوض سایر بخش‌های جهان عرب در شرق و غربِ عربی بستر پیدایش جریان‌های قدرتمند ناسیونالیستی عرب بودند. این جریان‌های ناسیونالیستی به دلیل تأکید بر وحدت جهان عرب و ضرورت شکل‌گیری یک کشور واحد عربی طرفدارانی در کشورهای منطقهٔ خلیج‌فارس نیز پیدا کردند. بااین‌حال بیشتر کشورهای کوچک عربی منطقه دیدگاه خوبی به این جریان‌های ناسیونالیستی نداشتند و آن‌ها را تهدیدی برای اقتدار و آیندهٔ خود می‌انگاشتند. همین نکته باعث شد دولت‌های منطقه در برابر گرایش‌های ناسیونالیستی عربی موضع مخالف بگیرند. در این میان دو ایدئولوژی ناسیونالیستی عربی یعنی پان‌عربیسم ناصری و پان‌عربیسم بعثی بیشترین چالش‌ها را برای دولت‌های عربی منطقهٔ خلیج‌فارس ایجاد کردند و یکی از عوامل کشمکش‌های سیاسی ـ ایدئولوژیک منطقه شدند.»