کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا)

کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) نوشته گروه نویسندگان، حاصل همکاری فاطیما ویه را و جی. سی دیویس و ویراسته گریگوری کلایس است. این کتاب اثری جامع درباره‌ی مفهوم، تاریخ و تحولات ادبیات اتوپیایی است و در سال ۱۴۰۳ توسط نشر خوب منتشر شده است. کتاب حاضر که به قلم محمود ایرانی فرد ترجمه شده، ریشه‌ها و معناها و دگرگونی‌های واژه و اندیشه‌ی اتوپیا در بسترهای مختلف تاریخی و فرهنگی را بررسی می‌کند. نویسندگان با رویکردی تحلیلی، سیر شکل‌گیری و گسترش ادبیات آرمان‌شهری را از دوران باستان تا معاصر دنبال کرده و به نقش آن در اندیشه و ادبیات غرب و تأثیرات متقابل آن با جریان‌های فلسفی، سیاسی و اجتماعی پرداخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) اثر گریگوری کلایس

کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) [راهنمای کمبریج] با تمرکز بر مفهوم اتوپیا و سیر تطور آن به بررسی جایگاه این اندیشه در ادبیات و اندیشه‌ی غرب پرداخته است. نویسندگان باتکیه‌بر آثار کلاسیک و معاصر نشان داده‌اند که اتوپیا نه‌تنها یک واژه یا ژانر ادبی، بلکه بازتابی از میل انسان به زندگی بهتر و واکنشی به نارضایتی‌های اجتماعی است. این کتاب با تحلیل ریشه‌های واژه‌‌ی اتوپیا و بررسی نمونه‌های تاریخی، از افسانه‌های عصر طلایی یونان تا آثار مدرن، به نقش اتوپیا در شکل‌دهی به تخیل اجتماعی و سیاسی پرداخته است. این کتاب ابتدا به مفهوم‌سازی و تاریخچه‌ی اتوپیا می‌پردازد و سپس تحولات آن را در قالب ژانرهای ادبی، ازجمله اتوپیا، دیستوپیا و هتروتوپیا بررسی می‌کند. همچنین کتاب حاضر به چالش‌ها و انتقادات وارد بر اندیشه‌ی اتوپیایی، ازجمله مرگ اتوپیا و نسبت آن با ایدئولوژی‌ها و پروژه‌های سیاسی توجه ویژه‌ای دارد.

عنوان کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) در زبان مبدأ عبارت است از The Cambridge Companion to Utopian Literature. ویراستار متن فارسی این اثر ارغوان فراهانی بوده است. نویسندگان این کتاب با رویکرد تطبیقی، پیوندهای اتوپیا با فلسفه، سیاست، علم و فناوری را نیز بررسی کرده و نشان داده‌اند که این مفهوم چگونه در دوره‌های مختلف تاریخی بازتعریف شده است.

خلاصه کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا)

کتاب با واکاوی مفهوم اتوپیا، مسیر شکل‌گیری و دگرگونی آن را از زمان تامس مور تا دوران معاصر دنبال می‌کند. نویسندگان ابتدا به ریشه‌های واژه‌ی اتوپیا و معنای آن در بستر تاریخی می‌پردازند و نشان می‌دهند که این واژه از ابتدا حامل تنش میان ناکجا (جایی که نیست) و نیکومکان (جایی که خوب است) بوده است. کتاب با بررسی آثار کلاسیک مانند جمهور به قلم افلاطون و شهر خدا اثر سنت آگوستین، تفاوت میان آرمان‌شهرهای فلسفی و دینی را برجسته می‌کند و سپس به نقش رنسانس و اومانیسم در شکل‌گیری اتوپیا به‌عنوان یک ژانر ادبی می‌پردازد. در ادامه، کتاب حاضر به تحولات اتوپیا در عصر روشنگری و قرن نوزدهم میلادی می‌پردازد و ظهور یوکرونیا (آرمان‌شهر زمانی) را به‌عنوان نقطه‌ی عطفی در تاریخ اندیشه‌ی اتوپیایی معرفی می‌کند. نگارندگان این اثر با تحلیل آثار نویسندگانی همچون مرسیه، پین و گادوین نشان می‌دهند که چگونه اتوپیا از مکانی خیالی به آینده‌ای قابل‌تحقق منتقل و به ابزار نقد اجتماعی و سیاسی بدل شد. این کتاب همچنین به پیدایش دیستوپیا و ضداتوپیا به‌عنوان واکنش‌هایی به خوش‌بینی افراطی اتوپیایی می‌پردازد و نقش طنز و هجو را در این روند بررسی می‌کند. در بخش‌های پایانی، این کتاب به چالش‌های معاصر اتوپیا، ازجمله نسبت آن با مارکسیسم، پروژه‌های سیاسی و فناوری‌های نوین می‌پردازد و نشان می‌دهد که اتوپیا چگونه با تغییر شرایط تاریخی، خود را بازآفرینی کرده و به راهبردی برای نقد و بهبود تدریجی جامعه تبدیل شده است. نویسندگان با تأکید بر پویایی و انعطاف‌پذیری اندیشه‌ی اتوپیایی، آن را نه رؤیایی ناممکن، بلکه ابزاری برای خلق آینده‌ای بهتر معرفی کرده‌اند.

چرا باید کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) را بخوانیم؟

کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) با رویکرد تحلیلی و تطبیقی، امکان فهم عمیق‌تر ریشه‌ها و تحولات اندیشه‌ی آرمان‌شهری را فراهم می‌کند. این کتاب نه‌تنها به تاریخچه و مفاهیم بنیادین اتوپیا می‌پردازد، بلکه ارتباط آن را با جریان‌های فلسفی، سیاسی و اجتماعی در دوره‌های مختلف بررسی می‌کند. خواننده با مطالعه‌ی این اثر با سیر تحول اتوپیا از ایده‌ای فلسفی تا ژانر ادبی و ابزار نقد اجتماعی آشنا می‌شود و می‌تواند نقش آن را در شکل‌دهی به تخیل جمعی و امید به آینده درک کند. همچنین این کتاب با پرداختن به چالش‌ها و انتقادات معاصر، دیدگاهی واقع‌بینانه و چندوجهی نسبت به آرمان‌شهرها ارائه می‌دهد که برای تحلیل مسائل امروز نیز کاربردی است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران فلسفه، ادبیات، علوم اجتماعی، مطالعات فرهنگی و کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌ها و تحولات اندیشه‌ی آرمان‌شهری و نقد اجتماعی را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر برای پژوهشگران و دانشجویانی که به‌دنبال تحلیل مفاهیمی مانند اتوپیا، دیستوپیا و نقش آن‌ها در تاریخ اندیشه و ادبیات هستند، مناسب است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

در سایت آمازون نوشته شده است که کتاب حاضر مروری تاریخی و گسترده در باب تحول آرمان‌شهرگرایی ارائه می‌دهد. فصل‌های کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا) به دشواری تعریف مفهوم آرمان‌شهر پرداخته و رابطه‌ی آن با داستان علمی - تخیلی و دیگر ژانرهای ادبی را بررسی کرده است. این مجموعه رویکردی نوآورانه به موضوعات اصلیِ غالب در سنت ادبی آرمان‌شهری و دیستوپیایی ارائه می‌دهد؛ ازجمله فمینیسم، رمانتیک و اکولوژی. این اثر به‌طور مفصل به مسئله‌ی پیچیده‌ی طبیعتِ ظاهراً غربیِ مفهوم آرمان‌شهر می‌پردازد. با مطالعه‌ی این کتاب نمایی متوازن از تکامل و وضعیت کنونیِ یک سنت دیرینه و غنی از پژوهش‌های تاریخی، سیاسی و ادبی را دریافت می‌کنید.

درباره گریگوری کلایس

گریگوری کلایس (Gregory Claeys) زاده‌ی سال ۱۹۵۱‌ میلادی، تاریخ‌نگار اندیشه‌ی سیاسی و استاد بازنشسته‌ی تاریخ از دانشگاه لندن است. او که سال‌ها در کالج رویال هالووی دانشگاه لندن تدریس کرده، مدرک دکتری خود را از دانشگاه کمبریج (کالج جیزس) گرفته است. گریگوری کلایس در آغاز فعالیت دانشگاهی‌اش پژوهشگر وابسته‌ی کالج کینگز کمبریج بود؛ سپس در دانشگاه هانوفر آلمان، دانشگاه واشنگتن در سنت‌لوئیس و از ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۰ در رویال هالووی به‌عنوان استاد فعالیت داشت. حوزه‌های اصلی پژوهشی او شامل تاریخ رادیکالیسم و سوسیالیسم در بریتانیای قرن نوزدهم، آرمان‌شهرگرایی از ۱۷۰۰ تا ۲۱۰۰، داروینیسم اجتماعی، اصلاح نژاد، تاریخ فکری بریتانیا و نظریه و عمل اجتماعی‌بودن، بحران‌های زیست‌محیطی و راه‌های جلوگیری از تخریب فاجعه‌بار محیط‌زیست بوده است. گریگوری کلایس ویراستار و نویسنده‌ی آثار پرشماری درباره‌ی آرمان‌شهرها، اندیشه‌ی سوسیالیستی، توماس پین، رابرت اوون، جان استوارت میل و نقد امپراتوری بریتانیاست و کتاب‌هایی چون «ادبیات آرمان‌شهری (اتوپیا)» از مهم‌ترین آثار او به شمار می‌رود.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

گریگوری کلایس جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده است؛ ازجمله عضویت در آکادمی اروپا، انتخاب‌شدن به‌عنوان همکار انجمن سلطنتی تشویق هنرها، صنایع و تجارت (۲۰۱۹)، ریاست انجمن مطالعات آرمان‌شهری اروپا و دریافت جایزه‌ی کانتمیر. او که در جشنواره‌ها و رویدادهای ادبی و علمی بین‌المللی و سخنرانی‌های TEDx حضور داشته، پژوهشگر ارشد در واحد تاریخ اندیشه‌ها در دانشگاه ملی استرالیا، کانبرا (۱۹۹۳)، بوده، استاد مهمان در دانشگاه کیئو در توکیو (۱۹۹۵)، دانشگاه هانوی (۲۰۰۸) و مدرسه‌ی حکومت در دانشگاه پکن (۲۰۰۹، ۲۰۱۱) بوده است. این نویسنده در سال ۲۰۱۸ جایزه‌ی کانتمیر را برای کتاب Dystopia: A Natural History به‌پاس مشارکت در پژوهش‌های انسان‌گرایانه دریافت کرد، دو بار در جشنواره‌ی بین‌المللی کتاب ادینبورگ سخنرانی کرد و در سال ۲۰۱۹ یک سخنرانی TEDx درباره‌ی آرمان‌شهر ارائه داد.

بخشی از کتاب ادبیات آرمان شهری (اتوپیا)

«اروپایی‌ها دو نوع مستعمره بنا نهادند. یکی از آن‌ها در واقع برای استثمار نیروی کار ساکنان و منابع طبیعی کشور طراحی شد که کنگو و هند را می‌توان مثال آن دانست. یکی دیگر هم بود که ضمن حفظ رویهٔ استثمار منابع طبیعی و گاهی نیروی کار، در اصل برای اقامت و مهاجرت طراحی شده بود؛ مانند بخش عمدهٔ مستعمرات آمریکای شمالی و جنوبی، نیوزیلند و آفریقای جنوبی. از نوع دوم می‌توان یک نسخهٔ خاص را تفکیک کرد؛ این نسخه در مستعمرات استرالیا محقق شد: اینجا یکی از اهداف قدرت استعمارگر، خلاص شدن از شر انواع‌واقسام مشکلات بود. برخلاف مستعمراتی که صرفاً برای بهره‌کشی و استثمار طراحی شده بود، مستعمرات مهاجرنشین اتوپیاهای بسیاری تولید کردند.

مستعمرات مهاجرنشین هم اهداف مهاجران و هم اهداف بومیان را برآورده کردند. اغلب مهاجران خواهان بهبود وضع زندگی‌شان بودند و برخی هم دید اتوپیایی خاص خود را داشتند. آن‌هایی که داوطلبانه مسافت‌های طولانی را اغلب با شرایط وحشت‌آور پیموده بودند، امید داشتند که بتوانند سبک زندگی خاصی را که در وطنشان امکان‌پذیر نبود در کشور مقصد پیاده‌سازی کنند یا دست‌کم شرایط مادی زندگی‌شان را بهبود بخشند یا هر دو. احتمالاً اکثریت عظیم مهاجران داوطلب، به بیان تحقیرآمیز امروزی، مهاجران اقتصادی بودند. آن‌ها دست به این سفر می‌زدند، چون معتقد بودند که مکان جدید اساساً آن‌قدر متفاوت است که می‌توانند در آنجا از نردبان ترقی اقتصادی و اجتماعی بالا بروند و به‌ویژه اینکه اغلبشان شیفتهٔ داشتنِ زمین شخصی بودند. بسیاری از آن‌ها ناکام ماندند، بسیاری به خانه بازگشتند و بسیاری نیز، به‌ویژه برخی ایرلندی‌ها که به‌خاطر وقوع قحطی نتوانستند به وطن بازگردند، از این مستعمره به آن مستعمر رفتند تا بالاخره یا مردند یا جایی برای زندگی پیدا کردند.»