کتاب این عکس ناقابل را

کتاب این عکس ناقابل را نوشته‌ی یوریک کریم‌مسیحی مجموعه‌ای است از عکس‌های خانوادگی و یادداشت‌هایی که پیرامون آن‌ها نوشته شده است. نشر بیدگل آن را منتشر کرده است. نویسنده با تکیه‌بر ۹۴ عکس، ۲۱ پشت‌نویسیِ عکس و ۷۳ یادداشت، به سراغ زندگی روزمره‌ی ایرانیان در نیمه‌ی اول قرن چهاردهم رفته و از دل آلبوم‌های خانوادگی، جزئیات فرهنگ، مناسبات، سوگواری، شادی، سفر، زیارت، مدرسه، کار و فراغت را بیرون کشیده است. متن‌ها در کنار هر عکس، هم توصیف بصری‌اند و هم خوانشی از تاریخ عاطفی و اجتماعی آدم‌های درون قاب. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب این عکس ناقابل را

کتاب این عکس ناقابل را با گزینش و نوشتار یوریک کریم‌مسیحی بر پایه‌ی عکس‌های خانوادگی شکل گرفته است؛ عکس‌هایی که از آلبوم‌های خویشاوندان، دوستان و آشنایان گرد آمده و هرکدام بهانه‌ای شده برای بازخوانی شیوه‌ی زیستن در ایران از حدود ۱۳۰۶ تا ۱۳۵۷. نویسنده ابتدا قصد داشته از مجموعه‌ای بزرگ از عکس‌های آلبومیِ ناشناسان کتابی بنویسد، اما به‌دلیل موانع حقوقی ناچار شده آن گنجینه را کنار بگذارد و به سراغ عکس‌هایی برود که امکان اخذ اجازه برای استفاده از آن‌ها وجود داشته است. در کتاب این عکس ناقابل را هر عکس با «شرح عکس» و اطلاعاتی مانند اندازه، محل و تاریخ عکسبرداری و گاهی متن پشت‌نویسی همراه است. سپس کریم‌مسیحی در قالب یادداشت‌هایی شماره‌دار، به جزئیات قاب، حالت دست‌ها، نوع لباس، چیدمان حیاط، آداب مهمانی، سفر زیارتی، عکاسخانه، مدرسه، روستا، مراسم عزا و عروسی، و حتی نوع آلبوم‌ها و کاغذهای پوستی میان عکس‌ها پرداخته است. کتاب به‌صورت فصل‌بندی کلاسیک پیش نرفته و ساختارش بر توالی عکس‌ها و متن‌های تحلیلی و روایی کنار آن‌ها استوار است. کتاب این عکس ناقابل را از خلال موضوعاتی مانند «جاهای خالی» در آلبوم‌ها، مسئله‌ی حقوق عکس‌های خصوصی، سنت پشت‌نویسیِ عکس، تفاوت عکس‌های خانگی و عکاسخانه‌ای، سیاه‌وسفید و رنگی‌بودن نگاتیوها، و نقش عکاسی در حافظه‌ی جمعی، تصویری چندوجهی از زندگی ایرانیان در نیمه‌ی اول قرن چهاردهم ارائه کرده است. نویسنده در متن‌ها هم به جزئیات فنی عکاسی توجه نشان داده و هم به لایه‌های فرهنگی و عاطفیِ صحنه‌هایی که در ظاهر فقط یک «عکس ناقابل» به‌نظر می‌رسند.

خلاصه کتاب این عکس ناقابل را

این کتاب از یک‌سو مجموعه‌ای از عکس‌های خانوادگی است و از سوی دیگر تلاشی برای خواندن تاریخ اجتماعی ایران از دل همین تصاویر روزمره. یوریک کریم‌مسیحی با تکیه‌بر عکس‌هایی از حیاط خانه‌ها، پشت‌بام‌ها، عکاسخانه‌ها، روستاها، مدرسه‌ها، سفرهای زیارتی، مهمانی‌ها و مراسم سوگواری، به سراغ جزئیاتی رفته که معمولاً در روایت‌های رسمی تاریخ جایی ندارند. او در متن‌های کنار عکس‌ها به حالت دست‌ها، نوع ایستادن، چیدمان اشیا، لباس‌ها، نوشته‌های پشت عکس، و حتی دالبر بودن حاشیه‌ی چاپ توجه کرده است. در این عکس ناقابل را عکاسی به‌عنوان «قسم سوم» در کنار شنیدن و خواندن، منبع شناخت گذشته معرفی شده است؛ منبعی که هم می‌تواند سند باشد و هم محل تردید. کتاب نشان می‌دهد چگونه یک عکس خانوادگی ساده می‌تواند در خود لایه‌هایی از طبقه‌ی اجتماعی، مناسبات جنسیتی، باورهای دینی، سلیقه‌ی زیبایی‌شناختی و رؤیاهای نسل‌های مختلف را پنهان کرده باشد.

چرا باید کتاب این عکس ناقابل را را بخوانیم؟

این اثر امکان تماشای تاریخ معاصر ایران را از زاویه‌ی آلبوم‌های خانوادگی فراهم کرده است؛ جایی که جزئیات زندگی روزمره، آداب، لباس‌ها، خانه‌ها و مناسبات عاطفی دیده می‌شود. خواندن متن‌های دقیق و موشکافانه‌ی کنار عکس‌ها نگاه به عکاسی، حافظه و مفهوم «یادگاری» را تغییر می‌دهد و حساسیت تازه‌ای نسبت به تصاویر به‌ظاهر معمولی ایجاد می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به عکاسی، تاریخ زندگی روزمره، فرهنگ بصری، و خواندن نشانه‌های اجتماعی در جزئیات کوچک علاقه‌مندند. همچنین به پژوهشگران علوم انسانی، دانشجویان هنر و کسانی که با آلبوم‌های خانوادگی و مسئله‌ی حافظه‌ی جمعی درگیرند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب این عکس ناقابل را

«چرا «این عکس ناقابل را»؟ عده‌ای از صاحبان عکس هرچند از سر تعارف و تواضع متنِ تقدیمیِ پشتِ عکسشان را با «این عکس ناقابل را» شروع می‌کردند که چندتا از آنها را در قسمتِ «عکس‌های پیوست» خواهید دید، اما عکس‌ها نه فقط به خاطر ارزش تاریخی و فرهنگی و اجتماعی که به خاطر ارزش‌های عکاسانهٔ آنها هیچ ناقابل نبودند و بسیار هم قابل‌دار بودند و این ناقابل‌خواندنِ آنها، که در‌واقع ناقابل‌شمردنِ خودِ توی عکسِ نویسنده‌اش بود، گوشه‌ای از نحوهٔ همزیستی و همنشینی و مراوده و یادگاری‌دادنِ مردم با یکدیگر بود، نحوه‌ای که صادقانه‌بودنِ کلیِ آنها از انتخاب عکس و انتخاب کلماتِ متنِ تقدیم‌نامچهٔ پشت آن و طرز نوشتنش و با خودنویس یا مداد و یا خودکار بودن قابل تشخیص است، صداقتی دلنشین، نوشته‌هایی که به‌جز ارزشِ متنی‌شان، زیبایی بصری و ارزش گرافیکی دستخط‌های برافتادهٔ آن دوسه نسل را نیز دارند، دستخطِ بقاعده‌اش یک جور و بی‌قاعده‌اش جوری دیگر، جوهر و خودنویس و خط و خوشنویسی. عکس‌ها و آلبوم عکاسان خانگی، عکاسان غیرحرفه‌ایِ خانگی، به‌طور معمول و کاملاً طبیعی موقع عکس‌گرفتن دوربین را افقی نگه می‌داشتند، گرفتن و نگه‌داشتنش برای دست‌ها آسان‌تر و برای دوربین، که نَلَرزد، مهیاتر بود. این رفتار عادی امتیازی بزرگ با خود همراه داشت، اینکه عکس‌های افقی در مقایسه با عکس‌های عمودی می‌توانستند چشم‌انداز وسیع‌تر و کامل‌تری از محل و نحوهٔ زندگی مردم را نشان بدهند، آداب لباس‌پوشیدن و معاشرت‌کردن و نشست‌وبرخاست و مهمانداری و بچه‌بزرگ‌کردن و رخت‌شستن و پیک‌نیک‌رفتن و کار و زندگی و خوشبختی و بدبختی...»