کتاب حمله‌ای بر دشمن آزادی

«حمله‌ای بر دشمن آزادی» نوشته آنتونیوس مارکوس سیزرو (سیسرون)، سخن‌ور و اندیشمند بزرگ روم باستان است. او از خانواده‌ای در قشر پایین طبقه‌ی اشراف بود و در سالهای ۱۰۶ قبل از میلاد تا ۴۳ میلادی می‌زیست. در جوانی شاگرد فدروس اپیکوری، فیلون آکادمیائی، دیودونوس رواقی، آنتیخوس اسکالونی و زنون اپیکوری بود. سیسرون در آغاز جوانی به وکالت پرداخت و بعد از برکناری سولا ژنرال معروف رومی وارد سیاست شد و به مقام کنسولی هم رسید. وی کوشید شکل‌های قدیم قانون اساسی روم را در مقابل تجاوزات استبداد حکومت حفظ کند و در دفاع از منافع طبقه‌ی متوسط می‌کوشید، چنانچه در آغاز زندگی با هرگونه خودکامگی خواه به نام اشراف و خواه توده مردم به پیکار برخاست. سیسرون با رسیدن سزار به مسند قدرت مخالفت کرد ولی موفق نشد. سزار پس از به‌دست گرفتن قدرت مشکلی برای او ایجاد نکرد اما پس از کشته شدن سزار (قیصر)، سیسرون ضمن یک رشته نطق‌ها که من حیث‌المجموع به فیلپیک معروفند جانشین قیصر، مارک آنتونی (مارکوس آتتونیوس) را تخطئه کرد و این بی‌احتیاطی به قیمت جانش تمام شد. «حمله‌ای بر دشمن آزادی»، سخنرانی تند و انتقادی سیزرو علیه مارک آنتونی دوم است: زمانی که نشست سنا در این معبد برگزار شد، هر شوالیه رومی و هر جوان اشراف زاده‌ای- به جز خود شما- هر مردی (از هر طبقه) که آگاه از همشهریان رومی‌اش بود، در مسیر کاپیتول دور هم گرد آمدند. هر کدام از آنها نام او را تسلیم کردند. آنقدر زیاد بودند که تعداد منشی‌ها و لوح‌های نوشتاری برای ثبت کل گروه آنها کافی نبود. زیرا آن همان لحظه‌ای بود که افراد شرور اقرار کردند که آنها برای ترور در کشورشان نقشه کشیده بودند. افشاگری همدستانشان، آنها را به این اعتراف وادار کرد. از این رو، دست خط شخصی آنها و تقریباً شهادت شنیدنی نامه‌های شخصی آنها را داشتند. برای کشتار شهروندان رومی- نیّتی بود که آشکار شد، به منظور غارت ایتالیا و شورش! در چنین زمانی، هیچ کس نبود که خبر جنبش عمومی دفاع نشنیده باشد - خصوصاً اینکه سنا و مردم روم در آن روزها، یک رهبر داشتند. اگر آنها اکنون رهبری همانند او داشتند، شما نیز دچار سرنوشت آن آشوب طلبان می‌شدید. آنتونی شکایت دارد که من حاضر به دست برداشتن از تدفین جسد پدر همسر او نشدم. اما حتی پابلیوس کلودیوس هرگز آن اتهام را وارد نکرد. من به حق دشمن کلودیوس بودم، اما متأسفم از اینکه، اشتباهات شما، حتی از او هم کثیف‌تر هستند.