کتاب اشک

کتاب اشک نوشته و منتشرشده توسط کارگروه محتوایی مؤسسهٔ خدمات مشاوره‌ای و پژوهش‌های اجتماعی آستان قدس رضوی، اثری پژوهشی در حوزهٔ معارف دینی و عاشورایی است که به بررسی فلسفه، حقیقت و آثار گریه برای امام حسین (ع) پرداخته است. این کتاب با تکیه بر روایات، حکایات و تحلیل‌های معرفتی به پرسش‌های رایج دربارهٔ ارزش و جایگاه اشک در مذهب شیعه پاسخ داده است. نسخهٔ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اشک اثر کارگروه محتوایی موسسه خدمات مشاوره‌ای و پژوهش‌های اجتماعی آستان قدس رضوی

کتاب «اشک» (تأملی بر حقیقت و آثار گریه بر سیدالشهدا (ع)) اثری پژوهشی و تحلیلی است که به موضوع اشک و گریه برای امام حسین (ع) پرداخته و کوشیده از سطح احساسات عمومی فراتر رفته و به لایه‌های عمیق‌تر معنوی و معرفتی این پدیده بپردازد. اثر حاضر در قالب چندین مجلس و گفتار با استناد به روایات و حکایات بزرگان، به بررسی ابعاد مختلف اشک و گریه، فلسفهٔ لقب «قتیل العبرات» برای امام حسین (ع) و ارتباط اشک با تحول درونی انسان می‌پردازد. کتاب حاضر تلاش کرده است تا با زبانی روشن، مفاهیم بنیادین عزاداری و اشک را برای مخاطب امروز تبیین کند. نویسندگان که باور دارند جایگاه امام حسین (ع) در میان اهل‌بیت ویژه است، به پرسش‌هایی مانند تفاوت اشک و گریه، مراتب اشک و نقش آن در اصلاح نفس و حرکت به‌سوی خداوند پاسخ داده‌اند؛ همچنین به ارتباط اشک با دیگر مخلوقات و انعکاس حزن حسینی در عالم هستی پرداخته و با نقل حکایات و روایات، فضای ملموسی از این حقیقت معنوی را ترسیم کرده‌اند.

خلاصه کتاب اشک

این کتاب ابتدا به تبیین معنای لقب «قتیل العبرات» می‌پردازد و با استناد به روایات، جایگاه منحصربه‌فرد امام حسین (ع) را در میان اهل‌بیت و عالم هستی شرح می‌دهد. نویسندگان اشک را نه صرفاً واکنشی احساسی، بلکه نشانه‌ای از تحول درونی و اتصال قلبی به امام حسین (ع) معرفی می‌کنند. کتاب توضیح می‌دهد که اشک بر امام حسین (ع) می‌تواند از دو منشأ برخیزد؛ یکی از قوهٔ خیال و دیگری از اتصال حقیقی به حزن و عشق حسینی که در عالم جاری است. این اثر، تفاوت اشک و گریه، مراتب و انواع آن و نقش اشک در تطهیر نفس و اصلاح باطن را با نقل روایات و حکایات شرح می‌دهد؛ همچنین به این نکته می‌پردازد که ریختن اشک برای امام حسین (ع) نه‌تنها در انسان، بلکه در سایر مخلوقات نیز انعکاس دارد و حزن حسینی در سراسر عالم هستی جاری است. کتاب حاضر اشک را پلی برای اتصال به دریای نور و رحمت امام حسین (ع) و راهی برای دریافت فیوضات الهی معرفی کرده و بر اهمیت تکرار و استمرار این ارتباط تأکید می‌کند.

چرا باید کتاب اشک را خواند؟

کتاب حاضر به یکی از موضوعات مذهب شیعه پرداخته و کوشیده ابعاد ناشناخته و عمیق اشک و گریه برای امام حسین (ع) را روشن کند. خواننده با مطالعهٔ این اثر با فلسفهٔ اشک، مراتب و آثار آن و نقش گریه در تحول معنوی و اصلاح نفس آشنا می‌شود. این اثر به پرسش‌های رایج دربارهٔ ارزش و حقیقت گریه برای امام حسین (ع) پاسخ می‌دهد.

خواندن کتاب اشک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به معارف دینی، پژوهشگران حوزهٔ عاشورا، مداحان، مبلغین و هر کسی که دغدغهٔ فهم عمیق‌تر فلسفهٔ عزاداری و اشک برای امام حسین (ع) را دارد، مناسب است.

بخشی از کتاب اشک

«شخصی که تسبیح می‌گوید چه خصوصیّاتی دارد؟ انسان گاهی در خلوت خویش رو به قبله می‌نشیند و تسبیح را در دست می‌گیرد و شروع به ذکر گفتن می‌کند. تسبیح در زبان عربی گاهی همان «سبحان الله» گفتن است؛ گاهی نیز تسبیح معنای اعم دارد و شامل هر چیزی که دال بر عظمت الهی باشد می‌شود. مثلاً اذکاری که در رکعت سوّم و چهارم نماز می‌گوییم به تسبیحات اربعه معروف است. طبق این اصطلاح وقتی انسان رو به قبله می‌نشیند و لااله الا الله یا سبحان الله و الحمدلله می‌گوید مشغول تسبیح است. چه اتفاقی در هنگام تسبیح می‌افتد؟

دل انسان در حالت تسبیح و ذکر، به خدا متصل می‌شود و به مقداری که حضور قلب و توجّه دارد بهره می‌برد. طبق روایت فوق، کسی که توجّه‌اش به خود خداوند متعال نیست؛ بلکه به حجّت خدا توجّه دارد و به او دل داده یعنی از غم و غصه مصیبتی که بر حجت خدا وارد شده اندوهگین است و همّ و غم دارد نیز از همان آثار اتصال به خدا و بهره‌بردن از نور الهی برخوردار است.

تفاوت «همّ» و «غمّ» چیست؟ به اندوهی که به دل انسان می‌نشیند «غم» گفته می‌شود. غم و اندوهی که انسان برای برطرف کردن آن تلاش می‌کند «همّ» نامیده می‌شود. بنابراین «همّ» در جایی است که تلاش و همّتی در کار باشد. «مهموم» به حسب اصل لغت یعنی شخص غصّه‌داری که به‌دنبال حل است و انگیزه‌ای در وجودش است تا مشکل را برطرف کند.

بر این اساس، تفسیر «نفس المهموم» روشن می‌شود. چنین کسی که دل به حجّت خدا داده و یاد امام علیه‌السّلام در دلش است، وقتی نفس می‌کشد، نفس‌کشیدنش در حکم تسبیح است. کارِ تسبیح گفتن، اتصال به خداوند متعال بود. غصّه‌ای که در قلب مؤمن از مصیبت امام است همان کار تسبیح را انجام می‌دهد. اتصال به امام نیز نور می‌آورد؛‌ مثل اتصال به خود پروردگار متعال.»