کتاب هوپاتیا

کتاب هوپاتیا نوشتهٔ سندی دونوان و ترجمهٔ فاطمه شاداب است. گروه انتشاراتی ققنوس این ناداستان در قالب زندگی‌نامه را روانهٔ بازار کرده است.

درباره کتاب هوپاتیا

کتاب هوپاتیا (Hypatia) برابر با یک ناداستان در قالب زندگی‌نامه است. این کتاب شما را با یک ریاضیدان، مخترع و فیلسوف آشنا می‌کند. او «هوپاتیا» نام دارد و ریاضی‌دانی مصری در حدود ۳۵۰ تا ۳۷۰ میلادی در اسکندریه در امپراتوری روم آن زمان و مصر امروزی بوده است. او یکی از مشهورترین ریاضیدانان شهر و تنها زن مشهوری بود که در اسکندریه می‌زیست؛ آن هم زمانی که از زنان فقط ازدواج و زاییدن توقع می‌رفت. او به هیچ‌یک از این‌ها تن نداد و به‌جای اینکه بی‌صدا در خانه بنشیند، روزهایش را به تدریس و مطالعه و یا قدم‌زدن در مجامع عمومی و شرکت در مباحث مردانه مثل فلسفه، علوم و دین گذراند. پس از سقوط شهر تروا در جنگ مشهور تروا در حدود سال ۱۱۸۰ پیش از میلاد، سربازان به یونانی فرو رفته در باتلاقِ قحطی و اقتصادی از هم پاشیده بازگشتند. هوپاتیا را بیشتر بشناسید.

در یک تقسیم‌بندی می‌توان ادبیات را به دو گونهٔ داستانی و غیرداستانی تقسیم کرد. ناداستان (nonfiction) معمولاً به مجموعه نوشته‌هایی که باید جزو ادبیات غیرداستانی قرار بگیرد، اطلاق می‌شود. در این گونه، نویسنده با نیت خیر و برای توسعهٔ حقیقت، تشریح وقایع، معرفی اشخاص یا ارائهٔ اطلاعات و به‌دلایلی دیگر شروع به نوشتن می‌کند. در مقابل، در نوشته‌های غیرواقعیت‌محور (داستان)، خالق اثر صریحاً یا تلویحاً از واقعیت سر باز می‌زند و این گونه به‌عنوان ادبیات داستانی (غیرواقعیت‌محور) طبقه‌بندی می‌شود. هدف ادبیات غیرداستانی تعلیم هم‌نوعان است (البته نه به‌معنای آموزش کلاسیک و کاملاً علمی و تخصصی که عاری از ملاحظات زیباشناختی است)؛ همچنین تغییر و اصلاح نگرش، رشد افکار، ترغیب یا بیان تجارب و واقعیات از طریق مکاشفهٔ مبتنی بر واقعیت، از هدف‌های دیگر ناداستان‌نویسی است. ژانر ادبیات غیرداستانی به مضمون‌های بی‌شماری می‌پردازد و فرم‌های گوناگونی دارد. انواع ادبی غیرداستانی می‌تواند شامل دل‌نوشته‌ها، جستارها، زندگی‌نامه‌ها، کتاب‌های تاریخی، کتاب‌های علمی - آموزشی، گزارش‌های ویژه، یادداشت‌ها، گفت‌وگوها، یادداشت‌های روزانه، سفرنامه‌ها، نامه‌ها، سندها، خاطره‌ها و نقدهای ادبی باشد.

خواندن کتاب هوپاتیا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران ناداستان و قالب زندگی‌نامه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب هوپاتیا

«هوپاتیا یکی از بزرگ‌ترین زنان فیلسوف و ریاضیدان تاریخ به حساب می‌آید. با وجود این، اطلاعات زیادی در بارۀ زندگی او وجود ندارد. در بارۀ او فقط می‌دانیم که در اسکندریه زندگی می‌کرده، معلم و استاد بسیار محبوب و محترمی بوده و این‌که به روش وحشیانه‌ای به قتل رسیده است. این اطلاعات نیز از اشاره‌های مختصری که همعصرانش در تاریخ آورده‌اند،‌ حاصل شده است. اسناد عمومی اندکی از جزئیات زندگینامه‌نویسی در اواخر قرن چهارم میلادی در دست است.

حتی با در نظر گرفتن این نکته که هوپاتیا بیش از ۱۵۰۰ سال پیش زندگی می‌کرده، باز هم نبودن اطلاعات در مورد زندگی چنین شخصیت مشهوری،‌ عجیب می‌نماید. طبق گزارش بسیاری از همعصرانش،‌ هوپاتیا کتاب‌های متعددی نگاشته یا ویرایش کرده، و سخنرانی‌های بسیاری برگزار کرده ولی هیچ رونوشتی از آثار او باقی نمانده است. هرچند در اسناد تاریخی مربوط به اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم اسکندریه، از هوپاتیا نام برده شده، صاحب‌نظران هیچ‌گاه در مورد جزئیات زندگی و مرگ وی توافق نظر نداشته‌اند.

بعضی از مورخان معاصر بر این عقیده‌اند که مردمی که گمان می‌برده‌اند قتل هوپاتیا بازتاب ناخوشایندی بر وجهۀ کلیسای روم داشته، روند ماجرای کشته شدن او را تا حدی تغییر داده‌اند. این مورخان معتقدند که کلیسا در سال‌های ابتدایی،‌ بسیاری از اسناد تاریخی و کتاب‌هایی را که ممکن بود اندیشه‌ها و حقایقی را علیه کلیسا برملا کند،‌ از بین برده است. یک روش معمول این بوده که در هنگام رونوشت‌برداری و بازنویسی کتاب‌ها (که دستی صورت می‌گرفت) واژه‌ها تغییر داده شود و کتاب به اصطلاح خودشان «بازبینی» شود.

سونسیوس، یکی از شاگردان مشهور هوپاتیا، در نامه‌ای به معلم سابقش، عنوان کرده که او را به نگهداری از کتاب‌های «بازبینی‌نشده» در کتابخانه‌اش متهم کرده‌اند. کتاب‌هایی که حاوی پیام‌هایی ناهماهنگ با کلیسا یا رهبران سیاسی بود معمولاً سوزانده یا نابود می‌شد. به نظر می‌رسد کتاب‌هایی که هوپاتیا نگاشته یا در بارۀ او بوده است نیز بعد از مرگ وی دچار چنین سرنوشتی شده باشد.

اسنادی که در مورد زندگی هوپاتیا باقی مانده‌اند،‌ یا سیریل را متهم به قتل وی می‌کنند یا از وی در برابر این اتهام دفاع می‌کنند. کسانی که سیریل را متهم می‌کنند او را فردی بی‌رحم و تشنۀ قدرت می‌دانند و بعضی‌ها باور دارند که او خود دستور قتل هوپاتیا را صادر کرده است، اما مدافعان سیریل معتقدند که او در این حمله نقشی نداشته. بعضی از مدافعان کلیسای کاتولیک رومی معتقدند که سیریل نه برنامه‌ریزی این قتل را کرده و نه در آن درگیر بوده است. در واقع،‌ نویسندگانی از جمله اسقف جان از اهالی نیکیو با مطرح کردن این مطلب که هوپاتیا جادوگر بوده و قتل او به صلاح جامعه بوده است، کشتن او را توجیه می‌کنند.»