کتاب کاربرد نظریه‌های روابط بین‌الملل: سیاست بین‌الملل در عرصه تئوری و عمل

«کاربرد نظریه‌های روابط بین‌الملل: سیاست بین‌الملل در عرصه تئوری و عمل» نوشته عبدالعلی قوام(-۱۳۲۴)، استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی است. برای مطالعه روابط بین‌الملل چارچوب‌های نظری امکانات مناسبی جهت درک الگوهای رفتاری، ساختاری و فرایندهای سیاسی و بین‌المللی فراهم می‌آورند که در بسیاری از موارد می‌توانند راه‌گشای تئوریزه کردن بخش‌هایی از یک رویداد به شمار روند. از آنجا‌که هریک از نظریه‌ها و رویکردهای روابط بین‌الملل از متدولوژی، هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی خاصی پیروی می‌کنند، بنابراین هر کدام قادرند تنها بخش‌هایی از وقایع بین‌المللی را مورد برسی و تجزیه و تجلیل قرار دهند، در حالی‌که بر اساس رسم و سیاق و در چارچوب مفروضات مورد نظر، سایر جنبه ها نادیده گرفته می‌شوند. نباید فراموش کرد که اصولا جنس رویدادهای بین‌المللی حتی با وجود همگون بودن شکل ظاهری آنها، در شرایط و مقتضیات گوناگون متفاوت بوده به‌نحوی که عملا با نتایج و داده‌های مختلفی مواجه می‌شویم. ماحصل این وضعیت سبب می‌شود تا به راحتی نتوان در سیاست جهانی شبیه‌سازی کرد. بدین‌ترتیب تعاملات پیچیده میان الگوهای رفتاری و ساختاری و نیز مشخصات متفاوت رویدادها مانع از آن می‌شوند تا با بهره‌گیری از نظریه‌ای خاص، رخدادهای پیچیده بین‌المللی را در آغاز قرن بیست و یکم مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. اصولا پایان یک عصر یا دوره لزوما به معنای تغییرات اساسی کلیه ویژگی‌ها و قواعد بازی تلقی نشده، بلکه با ورود به عصر جدید الگوهای رفتاری و فرایندهای نوینی شکل می‌گیرند که می‌توانند در اغلب موارد باعث تعدیلاتی در الگوهای قبلی شده، یا در تقابل با آنها قرار گیرند و یا آنکه الگوهای جدید در هم‌زیستی با الگوهای سابق به‌سر برند. از دیگر پیچیدگی های مطالعه روابط بین‌الملل در آغاز هزاره سوم، همزیستی اجتناب‌ناپذیر عناصر مادی و غیر مادی، عوامل اقتصاد، طبقاتی، ارزشی، هویتی، هنجاری و جز اینهاست که تفکیک تصنعی این عناصر از یکدیگر در چارچوب گزاره‌های نظری خاص، عملا به معنای نادیده گرفتن و عدم درک درست واقعیت‌های منطقه‌ای، بین‌المللی و جهانی است. زیرا دنیا از چیزها تشکیل شده است، نه از یک چیز.