کتاب عذاب شبانه

کتاب عذاب شبانه (The discomfort of evening) نوشته ماریکه لوکاس رینفلت و ترجمه مهسا احتشام زاده و رمانی است در باب زندگی یک خانواده‌ی کشاورز در روستایی در هلند که با مرگ ناگهانی پسر بزرگ‌تر دگرگون می‌شود. این رمان با تمرکز بر ذهن و نگاه کودکِ راوی، جهان مزرعه، مذهب، بدن، مرگ و بزرگ‌شدن را در هم می‌آمیزد و فضایی سرد، ملموس و پر از جزئیات حسی می‌سازد. نشر هیرمند کتاب حاضر را منتشر کرده است. متن فارسی اثر بر اساس تطبیق با نسخه‌ی اصلی هلندی شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عذاب شبانه اثر ماریکه لوکاس رینفلت

کتاب عذاب شبانه یک رمان به قلم ماریکه لوکاس رینفلت و داستان خانواده‌ای کشاورز در جنوب هلند است که مرگ برادر بزرگ‌تر (متیس) در آن همه‌چیز را زیرورو می‌کند. نویسنده با انتخاب یک راوی که از ده‌سالگی دیگر کاپشنش را درنمی‌آورد، جهان را از زاویه‌ی دید کودکی سرسخت، کنجکاو و مضطرب نشان داده است؛ کودکی که میان گاودانی، مزرعه، کتاب مقدس و تلویزیون سعی می‌کند معنای گناه، مجازات، بدن و خدا را بفهمد. فصل‌های این رمان به‌صورت بخش‌های پیوسته و شماره‌گذاری‌شده پیش می‌روند و خواننده را از صبحانه‌ی زمستانیِ پیش از حادثه تا روزهای سوگواری، تشییع و بعدتر به سال‌های پس از مرگ متیس می‌برند.

صحنه‌هایی مثل صبح کریسمس، مسابقه‌ی اسکیت بر دریاچه‌ی یخ‌زده، حضور تابوت در اتاق‌ نشیمن، مراسم کلیسا و سپس شرکت بچه‌ها در نجات وزغ‌ها و قورباغه‌ها به‌عنوان گره‌های اصلی رمان عذاب شبانه تکرار و بازخوانی می‌شوند. کتاب حاضر با جزئیات بسیار درباره‌ی کار روزانه‌ی مزرعه، مراقبت از گاوها، ساخت پنیر، سرما و گل و فضولات و نیز با نقل‌قول‌های مکرر از انجیل و سرودهای کلیسایی فضایی می‌سازد که در آن مرز میان امر مقدس و امر روزمره مدام جابه‌جا می‌شود. مترجم در یادداشت خود توضیح داده است که متن فارسی را با نسخه‌ی هلندی تطبیق داده و بخش‌هایی را که در ترجمه‌ی انگلیسی حذف شده یا تغییر کرده بود، به متن افزوده است تا حال‌وهوای زبان نویسنده بهتر منتقل شود.

خلاصه داستان عذاب شبانه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کودک روستایی از روزی می‌گوید که برادرش (متیس) برای مسابقه‌ی اسکیت روی دریاچه‌ی یخ‌زده می‌رود و دیگر برنمی‌گردد. از همان صبح زمستانی با بوی پماد پستان گاو، نان‌های صبحانه، شیر ولرم و شوخی‌های سر میز تا لحظه‌ای که دامپزشک خبر مرگ متیس را در حمام می‌دهد، رمان با جزئیات پیش می‌رود. کتاب پس از حادثه به‌جای تمرکز بر خود واقعه به واکنش‌های خانواده می‌پردازد؛ تابوتی که سه روز در اتاق‌ نشیمن می‌ماند، پدری که شب‌ها کنار تابوت می‌نشیند، مادری که در غذاپختن و دعاخواندن فرومی‌رود و خواهر و برادرهایی که میان بازی، مدرسه، مزرعه و کلیسا سعی می‌کنند بفهمند مرگ یعنی چه. راوی با ترکیب محاسبه‌های مدرسه‌ای، آیات انجیل، تصاویر بدن حیوانات و ترس از «آن طرف» دریاچه می‌کوشد برای رنج و گناه و ناپدیدشدن متیس توضیحی پیدا کند.

چرا باید کتاب عذاب شبانه را بخوانیم؟

رمان عذاب شبانه تصویری بی‌پرده از سوگ در یک خانواده‌ی روستایی ارائه می‌دهد؛ جایی که مذهب، کار سخت و بدن حیوانات و آدم‌ها در هم‌ تنیده‌اند. این کتاب نشان می‌دهد که ذهن یک کودک (راوی رمان) چگونه با زبان دینی، تصاویر خشن مزرعه و ترس‌های شبانه، مرگ و گناه را تفسیر می‌کند و به‌تدریج بزرگ می‌شود.

خواندن کتاب عذاب شبانه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این رمان به کسانی پیشنهاد می‌شود که به روایت‌های عمیق درمورد خانواده، سوگ، کودکی و زندگی روستایی علاقه‌مندند و دوست دارند از زاویه‌ی دید یک راوی کم‌سن اما تیزبین با جزئیات احساسی و گاه خشن، جهان را تجربه کنند.

درباره ماریکه لوکاس رینفلت

ماریکه لوکاس رینفلت (Marieke Lucas Rijneveld)، از چهره‌های ادبیات معاصر هلند، در سال ۱۹۹۱ چشم به جهان گشود. کودکی او در بستری از باورهای پروتستانی و در فضای یک مزرعه سپری شد؛ محیطی که در کنار واقعه‌ی تلخ درگذشت برادرش، بسترساز نگارش اولین رمان او با عنوان «عذاب شبانه» (The discomfort of evening) شد. خلق این اثر شش سال به طول انجامید و سرانجام در سال ۲۰۲۰، افتخار بزرگی را برای او و مترجم انگلیسی کتاب، میشل هاچینسون، به ارمغان آورد. آن‌ها موفق به تصاحب جایزه‌ی بین‌المللی بوکر شدند تا رینفلت به‌عنوان نخستین ادیب هلندی، این جایگاه را از آن خود کند.

اشتیاق رینفلت به دنیای نویسندگی از روزهای مدرسه و با مطالعه‌ی کتاب «هری پاتر و سنگ جادو» شعله‌ور شد. ازآنجاکه مفاهیمی مثل جادو با معیارهای مذهبی خانواده‌اش همخوانی نداشت، ترفند جالبی به کار بست و برای خواندن دوباره‌ی کتاب، تمام کلمات آن را در رایانه تایپ و بازنویسی کرد. کارنامه‌ی ادبی او تنها به نثر محدود نمی‌شود؛ رینفلت در قامت یک شاعر نیز مجموعه‌هایی همچون «مادیان شبح» (۲۰۱۹) و «زیره‌شکن‌ها» (۲۰۲۲) را روانه‌ی بازار نشر کرده است.

این نویسنده به‌دلیل سبک منحصربه‌فرد خود همواره مورد ستایش منتقدان در داخل و خارج از هلند قرار گرفته است. دومین رمان او My Heavenly Favourite نام دارد. ماریکه لوکاس رینفلت با تلفیق هنرمندانه‌ی تجربیات واقعی زندگی، پیشینه‌ی مذهبی و بیانی شاعرانه توانسته است خود را به‌عنوان یکی از متمایزترین صداهای ادبیات معاصر هلند تثبیت کند.

جوایز و افتخارات کتاب عذاب شبانه و نویسنده

رمان حاضر در سال ۲۰۲۰ میلادی موفق به دریافت جایزه‌ی بین‌المللی بوکر شد (به‌طور مشترک برای نویسنده و مترجم انگلیسی کتاب). دومین رمان ماریکه لوکاس رینفلت با عنوان My Heavenly Favourite توانست جوایز ارزشمندی ازجمله Boon و James Tait Black (به‌طور مشترک با مترجم اثر) را تصاحب کند و در سال ۲۰۲۵ نیز نامزد جایزه‌ی ادبی دوبلین شود.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب عذاب شبانه منتشر شده است؟

انتشارات ستاک در سال ۱۴۰۱ با عنوان «پریشانی هنگام غروب» با ترجمه‌ی رعنا موقعی، انتشارات روزگار در سال ۱۳۹۹ با عنوان «اندوه غروب» با ترجمه‌ی نسرین مجیدی و انتشارات فرا هنر در همان سال با عنوان «پریشانی شامگاه» با ترجمه‌ی رزا کرمانیان این کتاب را منتشر کرده‌اند.

بخشی از کتاب عذاب شبانه

«دستم را مقابل دهانم نگه می‌دارم تا با بو مبارزه کنم. زمزمه می‌کنم، مادر بسیار تحصیل‌کردۀ من فقط به ما ناچوز می‌دهد، مادر بسیار تحصیل‌کردۀ من فقط به ما ناچوز می‌دهد، مادر بسیار تحصیل‌کردۀ من فقط به ما ناچوز می‌دهد. کمکی نمی‌کند، آرام نمی‌شوم. به بابا نگاه می‌کنم؛ چنگکی در دست دارد و گهگاه با عصبانیت به سمت مردان نشانه می‌رود. با خودم فکر می‌کنم اگر آن‌ها فقط بسته‌هایی علوفۀ خشک یا سیلو شده بودند، می‌توانستیم با همدیگر برشان داریم و جابه‌جایشان کنیم، یا در پلاستیک‌های سبز ببندیمشان و بیرون از زمین برای چشم‌انداز بگذاریم تا خشک شوند. بلندقدترین مرد گروه که پیش مامان کنار درِ گاودانی ایستاده، دارد کیک کرم‌دار صورتی را می‌خورَد؛ ماسک صورتش مانند کیسۀ استفراغ زیر چانه‌اش آویزان است. لایۀ کرم‌دار را با دندان‌های جلویی‌اش می‌خراشد و بعد کیک را می‌خورد، درحالی که اطرافش گاوها به سمت دیوارها پرت می‌شوند و گلوله‌ها به سرهایشان شلیک می‌شود.»