کتاب نقد آثار داستانی صادق هدایت (جلد ۲)

«نقد آثار داستانی صادق هدایت» محصول هم‌اندیشی پژوهشگران، منتقدان و نویسندگانی همچون: محمدرضا سرشار، محسن پرویز، شهریار زرشناس، احمد شاکری، محسن مؤمنی شریف، فیروز زنوزی جلالی، حسین فتاحی و سمیرا اصلانپور پیرامون کارنامه ادبی صادق هدایت نویسنده معاصر ایرانی است. در بخشی از کتاب در نقد داستان «علویه‌خانم» می‌خوانیم: در این اثر، هدایت مذهب را تا حد یک خرافات بسیار سخیف، پایین می‌آورد. در داستان، خرافات شدید این آدمهای به اصطلاح مذهبی، که همه‌شان به زیارت می‌روند، دیده می‌شود. مثلاً یک‌جا صدای زوزۀ سگ می‌شنوند. یکی‌شان کفشهایش را درمی‌آورد، د‌َم‌َر می‌کند. بقیه هم از او تقلید می‌کنند. همۀ این آدمهایی که زائرند، وقتی وارد زندگی‌شان می‌شویم، می‌بینیم که زندگیهای خیلی کثیفی دارند. هیچ‌کدامِ ‌آنها زندگی سالم و درست و حسابی ندارد. زنها و مردها، در بهترین حالت، همه با هم صیغه هستند. آن هم صیغه‌های خیلی کوتاه مدت! (صیغه را هم مسخره می‌کند. فقط یک بهانه برای توجیه فحشا است: علویه امشب می‌گوید من صیغه یوزباشی هستم، فردا شب می‌آید پیش پنجه‌باشی.) نسل قبلی‌شان هم، همین‌طوری است. یکی از آنها، ننه جیران است. در گفت‌وگوها و حرفهایی که اینها با هم می‌زنند، جمله‌ای نیست که در آن یک کلمۀ مستهجن یا عبارتی که واقعا‌ً حتی خواندنش هم آدم را آزار دهد، دیده نشود. همۀ آنها، بدون هیچ‌گونه حجب و حیایی از یکدیگر، آن عبارات را به ‌کار می‌برند. من فکر می‌کنم بدتر از این نشود زوار حضرت امام رضا را توصیف کرد. آخر داستان هم، یوزباشی، که آن ‌قدر از اینکه آن شب علویه‌خانم را قال گذاشته و رفته ناراحت و عصبانی بود، با اینکه می‌داند این زن چقدر فاسد است، به او می‌گوید: چون تو را آنجا جا گذاشتم، نفرین تو باعث شد که دو تا از اسب‌های من تلف شوند.