کتاب آنی هال

کتاب آنی هال (فیلم‌نامه‌ی اصلی) نوشته‌ی وودی آلن و مارشال بریکمن با ترجمه‌ی هنگامه ناهید روایتی مکتوب از نسخه‌ی اصلی فیلم‌نامه‌ی یکی از مشهورترین فیلم‌های وودی آلن است؛ نسخه‌ای که پیش از فیلم و پیش از متن چاپی متداول نوشته شده و سکانس‌ها، دیالوگ‌ها و توضیحات صحنه‌ی بیش‌تری نسبت به نسخه‌ی چاپ‌شده دارد. نشر شورآفرین آن را منتشر کرده است. در این کتاب، نه‌فقط داستان رابطه‌ی آلوی سینگر و آنی هال دنبال می‌شود، بلکه خودِ نیویورک هم به‌عنوان یک کاراکتر مهم و «بازیگر نقش مکمل زن» در مرکز توجه قرار گرفته است. متن با مقدمه‌ی مفصل مترجم آغاز می‌شود که در آن از نسبت وودی آلن با نیویورک، سه نسخه‌ی متفاوت فیلم‌نامه و روند رسیدن نسخه‌ی اصلی به دست مترجم گفته شده است. سپس فیلم‌نامه با توصیف‌های دقیق صحنه، حرکت دوربین، زمان و مکان، و مونولوگ‌های طولانی و طنزآلود آلوی پیش می‌رود. خواننده در قالب متن، هم‌زمان با دیالوگ‌ها، با توضیحات کارگردانی، اشاره به موسیقی، طراحی صحنه و حتی تفاوت‌های نسخه‌ی اصلی و چاپی روبه‌رو می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آنی هال

کتاب آنی هال (فیلم‌نامه‌ی اصلی) با مقدمه‌ی هنگامه ناهید شروع می‌شود؛ مقدمه‌ای که در آن، مترجم از شیفتگی وودی آلن به نیویورک، نقش این شهر در شکل‌گیری هویت او و جایگاه ویژه‌ی نیویورک در این فیلم‌نامه گفته است. در این مقدمه، نیویورک نه فقط پس‌زمینه‌ی داستان، که معشوقه و رقیب آنی معرفی شده؛ شهری که هویت شهری، فرهنگی، سیاسی و یهودی آلوی سینگر با آن تعریف می‌شود، همان‌طور که هویت عاطفی و مردانه‌اش با آنی گره خورده است. مترجم توضیح داده که داستان رابطه‌ی آلوی و آنی، درواقع بازتابی از رابطه‌ی او با نیویورک است: عشق، وابستگی، تلاش برای تغییر دیگری و درنهایت پذیرش این‌که نه معشوق و نه شهر، آن‌طور که او می‌خواهد تغییر نمی‌کنند. در همین بخش، به سه نسخه‌ی متفاوت از آنی هال اشاره شده: نسخه‌ی تصویری (فیلم)، نسخه‌ی چاپی فیلم‌نامه و نسخه‌ی اصلی فیلم‌نامه که این کتاب بر اساس آن ترجمه شده است. تفاوت‌های این نسخه با نسخه‌ی چاپی، مثل سکانس‌های اضافه، جابه‌جایی صحنه‌ها و توضیحات متفاوت، در متن با علامت * مشخص شده و مترجم در پاورقی و پی‌نوشت‌ها آن‌ها را توضیح داده است. کتاب آنی هال در ادامه، متن کامل نسخه‌ی نهایی فیلم‌نامه (با تاریخ ۲ آگوست ۱۹۷۶) را در قالب سکانس‌های شماره‌گذاری‌شده ارائه می‌دهد. هر سکانس با توضیحی درباره‌ی نوع نما، مکان، زمان و گاهی حال‌وهوای موسیقی آغاز می‌شود؛ مثل «نمای داخلی ـ جایی شبیه به استودیو ـ روز یا شب» یا «نمای خارجی ـ لس‌آنجلس / سانست استریپ ـ روز». سپس دیالوگ‌ها و مونولوگ‌ها می‌آیند و در بسیاری از موارد، یادداشت‌های کارگردانی و نویسندگی در پرانتز یا در توضیحات میان‌متنی اضافه شده‌اند تا سبک و محتوای کلی صحنه را روشن کنند. ساختار کتاب از مونولوگ مشهور آغازین آلوی در نمای مدیوم کلوزآپ شروع می‌شود و بعد با پرش‌های زمانی و مکانی، به کودکی او در بروکلین، سال‌های مدرسه، تجربه‌های دانشگاه، ازدواج با آلیسون، رابطه با آنی، سفر به لس‌آنجلس و بازگشت به نیویورک می‌رود. در طول کتاب آنی هال، خواننده با فصل‌های نانوشته‌ای روبه‌روست که هرکدام در قالب سکانس‌ها شکل گرفته‌اند: از سکانس‌های مدرسه و کلاس درس و گفت‌وگو با معلم‌ها و هم‌کلاسی‌ها، تا صحنه‌های صف سینما، برنامه‌ی تلویزیونی، خانه‌ی ساحلی در همپتونز و گفت‌وگوهای طولانی درباره‌ی سیاست، هنر، روان‌کاوی و روابط عاشقانه. نام وودی آلن و مارشال بریکمن در سرآغاز متن فیلم‌نامه آمده و در بخش‌هایی از کتاب، به‌طور مستقیم به فیلم‌سازان، نویسندگان و متفکرانی مثل فلینی، کیرکگارد، سیمون دو بووآر و مارشال مک‌لوهان ارجاع داده شده است.

خلاصه کتاب آنی هال

متن آنی هال (فیلم‌نامه‌ی اصلی) از همان سکانس اول، جهان ذهنی آلوی سینگر را محور قرار داده است. آلوی در نمایی نزدیک رو به دوربین می‌ایستد و با تعریف چند جک قدیمی، نگاه بدبینانه و درعین‌حال طنزآلودش به زندگی را شرح می‌دهد: زندگی را پر از تنهایی، رنج و بدبختی می‌بیند که «عین برق‌وباد» می‌گذرد. او از بحران چهل‌سالگی، اضطراب از پیر شدن، وسواس نسبت به ظاهر و کچلی، و مهم‌تر از همه، از پایان رابطه‌اش با آنی حرف می‌زند. از همین ابتدا، فیلم‌نامه بر محور بازخوانی رابطه‌ی آلوی و آنی بنا شده است؛ آلوی مدام در ذهنش به عقب برمی‌گردد تا بفهمد «مشکل از کجا شروع شد» و این بازگشت‌ها، ساختار پر از فلش‌بک و شکست زمانی متن را شکل داده است. در ادامه، کتاب به کودکی آلوی در بروکلین می‌رود؛ خانه‌ای زیر ترن هوایی جزیره‌ی کُنی، مادری نگران «تغییر ماهیت ماده»، پدری در پیست ماشین‌برقی شهربازی و مدرسه‌ای پر از معلم‌های خشن و هم‌کلاسی‌هایی که آلوی آن‌ها را «احمق» می‌داند. این سکانس‌ها، هم‌زمان با شوخی‌های تصویری (مثل حضور هم‌زمان آلوی شش‌ساله و چهل‌ساله در کلاس) و گفت‌وگوهای مستقیم با دوربین، ریشه‌های اضطراب، بدبینی و حس بیگانگی او را نشان داده است. سپس متن به سال‌های نوجوانی و جوانی می‌رسد: اولین تجربه‌های جنسی، وسواس نسبت به اخلاق، ناتوانی در سازگاری با ساختار دانشگاه و اخراج از کالج به‌خاطر دار زدن آدمکی شبیه استاد. در میانه‌ی کتاب، رابطه‌ی آلوی با آلیسون پورچنیک، دانشجوی درگیر سیاست و ادبیات، و بحث‌های طولانی آن‌ها درباره‌ی شجاعت، هنر، اردوگاه‌های کار اجباری و احساس گناه، بخشی از مسیر خودشناسی آلوی را می‌سازد. هسته‌ی اصلی کتاب، رابطه‌ی آلوی و آنی هال است؛ از آشنایی و روزهای پرشور آغازین تا اختلاف‌ها، سردی‌ها، جدایی و تلاش‌های دوباره برای وصل. سکانس‌های به‌یادماندنی مثل صف سینما و بحث با مرد روشن‌فکرنما درباره‌ی فلینی و مک‌لوهان، صحنه‌ی خانه‌ی ساحلی و جنگ با خرچنگ‌ها، گفت‌وگوهای بعد از تماشای مستند مصیبت و هم‌دردی، و بحث‌های مکرر درباره‌ی روان‌کاوی و «مشکل زناشویی»، لایه‌های مختلف این رابطه را نشان داده است. در کنار این‌ها، نیویورک و لس‌آنجلس به‌عنوان دو قطب فرهنگی و عاطفی، مدام با هم مقایسه شده‌اند: نیویورکِ عصبی، روشن‌فکر، یهودی و پر از ترافیک و صف سینما، در برابر لس‌آنجلسِ آفتابی، سطحی، موسیقی‌محور و «اهل کوکائین و گروه‌های راک». متن، با رفت‌وآمد میان این فضاها و با ترکیب مونولوگ‌های مستقیم، دیالوگ‌های تند، شوخی‌های متا (مثل بیرون کشیدن مارشال مک‌لوهان از پشت پوستر) و پرش‌های زمانی، تصویری از ذهن آشفته، طنزپرداز و درعین‌حال عمیقن تنهای آلوی می‌سازد که در تلاش است ارزش‌هایش را تعریف کند و بفهمد عشق، هویت و شهر برای او چه معنایی دارند.

چرا باید کتاب آنی هال را بخوانیم؟

خواندن آنی هال (فیلم‌نامه‌ی اصلی) فرصتی‌ست برای دیدن یکی از مشهورترین آثار وودی آلن از درون اتاق نویسنده، نه فقط از پشت پرده‌ی سینما. در این متن، خواننده با نسخه‌ای روبه‌روست که نسبت به فیلم و نسخه‌ی چاپی متداول، سکانس‌ها و توضیحات بیش‌تری دارد؛ برای همین می‌توان روند شکل‌گیری شوخی‌ها، جابه‌جایی صحنه‌ها و حتی ایده‌های حذف‌شده یا تغییرکرده را دنبال کرد. توضیحات دقیق درباره‌ی نوع نما، حرکت دوربین، موسیقی و طراحی صحنه، این امکان را می‌دهد که فرایند تبدیل متن به تصویر بهتر درک شود. از سوی دیگر، کتاب آنی هال نمونه‌ی پرجزئیاتی از ترکیب طنز، خودزندگی‌نگاری، نقد فرهنگی و تأمل فلسفی در قالب فیلم‌نامه است. در دل دیالوگ‌های ظاهراً روزمره، بحث‌هایی درباره‌ی روان‌کاوی، سیاست، رسانه، هنر مدرن، یهودی‌بودن، روشن‌فکری و سبک‌های مختلف زندگی شهری جریان دارد. رابطه‌ی آلوی و آنی، هم‌زمان هم یک رابطه‌ی عاشقانه‌ی پر از سوءتفاهم و کشمکش است و هم آینه‌ای برای نشان‌دادن تنش میان فرد و شهر، سنت و مدرنیته، نیویورک و لس‌آنجلس. برای کسانی که فیلم را دیده‌اند، این متن امکان مقایسه‌ی صحنه‌به‌صحنه و کشف تفاوت‌های نسخه‌ی اصلی را فراهم می‌کند و برای کسانی که به نوشتن فیلم‌نامه، ترجمه‌ی متون سینمایی یا تحلیل فرهنگ شهری علاقه‌مندند، نمونه‌ای غنی و پرارجاع از کار مشترک دو نویسنده و یک مترجم است که با حاشیه‌نویسی‌ها و نشانه‌گذاری تفاوت نسخه‌ها، خواندن را به نوعی کاوش در پشت‌صحنه‌ی یک فیلم تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن آنی هال (فیلم‌نامه‌ی اصلی) به علاقه‌مندان سینما و فیلم‌نامه‌نویسی، دوست‌داران آثار وودی آلن، کسانی که به تصویر نیویورک و فرهنگ شهری در هنر معاصر علاقه دارند، دانشجویان رشته‌های سینما و مطالعات فرهنگی و نیز خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که از دیالوگ‌های طولانی، طنز تلخ، ارجاع‌های ادبی و فلسفی و روایت‌های تکه‌تکه و پر از فلش‌بک لذت می‌برند.

بخشی از کتاب آنی هال

«آلوی: یه جک قدیمیه که می‌گه.. دو تا پیرزن توی تفرج‌گاه کوهستانی کتسکیل بودن. یکی‌شون می‌گه: «وای، غذای این‌جا واقعن افتضاحه.» اون یکی می‌گه: «آره، همین‌طوره، تازه همونش هم به آدم نمی‌رسه.» خُب، این دقیقن تفکر من نسبت به زنده‌گیه. پر از تنهایی و بدبختی و زجرکشیدن و غم و ناراحتیه، تازه عین برق‌وباد هم می‌گذره و تموم می‌شه و می‌ره پیِ کارش. یه، یه جک دیگه هم هست که برام مهمه، و معمولن نسبتش می‌دن به گروچو مارکس ولی به گمونم این جک مربوطه به بذله‌گویی فروید و رابطه‌ش با ناخودآگاه. من این‌جوری تعریفش می‌کنم که: آم.. «اصلن حاضر نیستم عضو کلوپی باشم که کسی مثل خودم عضوشه.» این جکِ اصلی و کلیدی زنده‌گی بالغانهٔ من در روابطم با خانم‌هاس. اووف، می‌دونین، تازه‌گی فکرهای عجیب‌وغریبی اومده تو کله‌م، چون تازه چهل ساله شدم، اووف، و به گمونم درگیر بحران چهل ساله‌گی یا یه چیزی توی اون مایه‌هام، نمی‌دونم. و، آم.. روز تولد، من رو مضطرب می‌کنه.. البته که ظاهرم خوبه و سرشار از استعدادم. نگران پیر شدن نیستم. می‌دونین، من از این مدل آدم‌ها نیستم. البته که بگی‌نگی دارم کچل می‌شم و این کچلی هم از مغز سرم شروع شده و این بدترین چیزیه که می‌تونین در مورد من بگین. می‌دونین؟ من، آم، من فکر می‌کنم هر چی سنم بره بالاتر بهتر می‌شم. من می‌شم از اون مردهایی که وقتی می‌رسن به شصت ساله‌گی خیلی خوب و عالی به نظر می‌آن.. کچل، قوی‌هیکل و ورزیده.. می‌دونین، فکر کنم از اون، از اون کچل‌هایی می‌شم که ظاهرشون خیلی مردونه‌س، درست بر خلاف، آم، برای مثال اون مو خاکستری‌های جذاب، متوجه‌این؟ البته که هیچ‌کدوم‌شون هم نمی‌شم. مگه این‌که در کل اشتباه کنم و بشم یکی از اون‌هایی که آب دهن‌شون آویزونه و یه ساک خرید گرفتن دست‌شون و توی کافه‌ها پرسه می‌زنن و در مورد سوسیالیسم دادوهوار می‌کنن. [آه می‌کشد] من و آنی رابطه‌مون رو تموم کردیم و من، من، من هنوز نمی‌تونم این اتفاق رو باور کنم.. آنی من رو ترک کرد، ولم کرد رفت. نمی‌تونم باور کنم.»