کتاب رابرت آلدریچ

کتاب رابرت آلدریچ (Robert Aldrich) گردآوری هومن قویدل و برنا حدیقی، پرتره‌ای تحلیلی از زندگی و کار یکی از یاغی‌ترین فیلمسازان هالیوود است. در این کتاب، متن‌هایی از منتقدان و پژوهشگرانی مانند دیوید تامسون، آلن سیلور، ساندرا ای. لیم و جی. هوبرمن کنار هم قرار گرفته تا مسیر حرفه‌ای آلدریچ، از دستیاری کارگردانان بزرگ تا ساخت فیلم‌هایی مثل بوسه‌ی مرگبار، وراکروز، حمله!، حمله‌ی اولزانا و بر سر بیبی جین چه آمد؟ بررسی شود. نشر شورآفرین این مجموعه را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رابرت آلدریچ

کتاب رابرت آلدریچ گردآوری هومن قویدل و برنا حدیقی، مجموعه‌ای از مقالات تحلیلی و انتقادی است که به زندگی، جهان‌بینی و فیلم‌شناسی این کارگردان آمریکایی می‌پردازد. کتاب تصویری چندوجهی از کارگردانی ارائه می‌کند که در میانه‌ی فروپاشی نظام استودیویی، جنگ سرد و تغییرات اجتماعی آمریکا، سینمایی خشن، بدبین و عمیقاً شخصی ساخت. 

مقالات کتاب رابرت آلدریچ نشان می‌دهند که چگونه آلدریچ، با رهاکردن ثروت خانوادگی و پیوستن به هالیوود به‌ عنوان دستیار، به فیلمسازی بدل شد که قهرمانانش میان آرمان‌گرایی و کلبی‌مسلکی معلق‌اند و در جهانی متخاصم برای بقا می‌جنگند. کتاب همزمان به زندگی و فیلم‌های آلدریچ می‌پردازد: از وسترن‌های آپاچی و وراکروز تا نوآر رادیکال بوسه‌ی مرگبار، از ملودرام‌های روان‌شناختی و تریلرهای گوتیک مثل بر سر بیبی جین چه آمد؟ تا فیلم‌های جنگی مانند حمله!، دوازده مرد کثیف و حمله‌ی اولزانا. 

هومن قویدل و برنا حدیقی در کتاب رابرت آلدریچ نشان داده‌اند که چگونه آثار این کارگردان، با وجود تفاوت ژانری، حول مضامینی چون حق تعیین سرنوشت، شکست نهادهای رسمی، خشونت ساختاری و تنش میان فرد و سیستم می‌چرخند و در سطح بصری نیز با نورپردازی تند، قاب‌های فشرده و جزئیات نمادین به هم پیوند می‌خورند.

خلاصه کتاب رابرت آلدریچ

کتاب رابرت آلدریچ ابتدا زمینه‌ی تاریخی و صنعتی پس از جنگ جهانی دوم را ترسیم می‌کند؛ از جنگ سرد، سیاست مهار کمونیسم، رونق اقتصادی آمریکا و ظهور تلویزیون تا فروپاشی تدریجی نظام استودیویی و رشد تولیدات مستقل. در همین بستر است که نسل تازه‌ای از کارگردانان، از جمله آنتونی مان، نیکلاس ری، ریچارد بروکس و آلدریچ، به‌ عنوان یاغی‌ها معرفی می‌شوند.

در ادامه مقاله‌ی تامسون مسیر شخصی و حرفه‌ای آلدریچ را دنبال می‌کند؛ از رهاکردن ثروت خانوادگی و قطع رابطه با خاندان راکفلر تا سال‌های طولانی دستیاری کارگردانانی چون ژان رنوار، چاپلین، ویلیام ولمن، رابرت راسن و جوزف لوزی. سپس دوره‌ی فیلم‌های رده‌ی ب، همکاری با برت لنکستر، ساخت آپاچی و وراکروز و اوج کار او با بوسه‌ی مرگبار، بر سر بیبی جین چه آمد؟ و دوازده مرد کثیف بررسی شده است.

مقاله‌ی تحلیلی آلن سیلور به سراغ درون‌مایه‌ها و سبک بصری او می‌رود: قهرمانان تروماتیک، کشمکش میان آرمان‌گرایی و کلبی‌مسلکی، گروه‌های مردانه‌ی ایزوله در جنگ، زندان یا بیابان و استفاده‌ی مکرر از نورپردازی جانبی، قاب‌های پر از سایه، پنکه‌های سقفی و ترکیب‌بندی‌های فشرده. این متن نشان می‌دهد که چگونه فیلم‌هایی در ژانرهای مختلف - از وسترن و جنگی تا ملودرام و تریلر نئوگوتیک - با یک جهان‌بینی مشترک به هم متصل می‌شوند.

در فصل‌های بعدی کتاب، مقالاتی متمرکز بر فیلم‌های مشخص آمده است: ساندرا ای. لیم وراکروز را به‌ عنوان یک سوپروسترن رمان‌وار و چپ‌گرا می‌خواند که همزمان با اسطوره‌ی وسترن، سرمایه‌داری و امپریالیسم را نقد می‌کند. جی. هوبرمن در متنی پرجزئیات، بوسه‌ی مرگبار را به‌ عنوان نوآری آخرالزمانی تحلیل کرده و نسبت آن را با ادبیات میکی اسپلین، مک‌کارتیسم، هراس هسته‌ای و سانسور هالیوود نشان داده است. 

در پایان نیز مقاله‌ای به سراغ پیری، خانواده‌ی ناکارآمد و وحشت شخصیت در کار آلدریچ می‌رود.

چرا باید کتاب رابرت آلدریچ را بخوانیم؟

این کتاب فرصتی است برای شناخت یکی از رادیکال‌ترین فیلمسازان هالیوود از دل خود فیلم‌ها و زمینه‌ی تاریخی‌شان. این اثر نشان می‌دهد چگونه یک کارگردان می‌تواند در دل نظام استودیویی و فشارهای سیاسی، جهان شخصی خود را بسازد و ژانرهایی مثل وسترن، نوآر و فیلم جنگی را از درون دگرگون کند.

خواندن کتاب رابرت آلدریچ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رابرت آلدریچ به دانشجویان و علاقه‌مندان به سینما، به‌ویژه کسانی که روی تاریخ هالیوود و نظریه‌ی مؤلف کار می‌کنند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این مقالات به خوانندگانی توصیه می‌شود که به پیوند سیاست، صنعت و سبک در سینمای آمریکا علاقه‌مند هستند.

بخشی از کتاب رابرت آلدریچ

«آسان است که هم‌اکنون به میانهٔ دههٔ ۱۹۵۰ نظر بیفکنیم و این امر را بدیهی بپنداریم که سینمای آمریکا در انسداد گرایش‌های مغایر اما ملموسی از ملودرام احمقانه گیر کرده بود؛ دوره‌ای که همراه بود با اضطراب جنگ سرد و سکان‌دار بودن قدرت دوایت آیزن‌هاور و کشش ظاهراً توقف‌ناپذیر کشور برای کامیابی، که زیر همهٔ موارد ذکر شده نبض تپنده داشت. چنین چیزی را باور نکنید. آن دوران، زمانه‌ای گرفته و بی‌روح نبود. زمانی بود که نورمن میلر، از مدل یک نویسندهٔ همینگوی‌وار خلاص شد. زمانی که ورود مایلز دیویس را به عنوان صدای رنگارنگ یک تک‌نوازی ثبت کرد. آن مقطع، دورهٔ پولاک، دکونیگ و روتکو بود. و در سینما، در تعداد معدودی کارگردان جوان، ستیز عذاب‌آلودی وجود داشت میان استقلال و بی‌خطر عمل کردن. در آن دوره، شما یا می‌توانستید موافق «ضد آمریکایی» نبودن باشید، یا بگویید که آمریکا متسحق بهتر از این بود. در شمارهٔ دسامبر ۱۹۵۵ مجلهٔ سینمایی فرانسوی کایه دو سینما مقاله‌ای وجود داشت که تعدادی از این یاغی‌ها را برمی‌شمرد: آنتونی مان، نیکلاس ری، ریچارد بروکس و رابرت آلدریچ.»