کتاب سینمای جنایی

کتاب سینمای جنایی (Crime Films: Investigating the Scene) نوشته‌ کرستن موانا تامپسن، تصویری گسترده از جهان فیلم‌های جنایی ارائه می‌دهد؛ از گانگسترها و قاتلان زنجیره‌ای تا کارآگاهان خصوصی و مجموعه‌های تلویزیونی پزشکی‌قضایی. نویسنده در این کتاب به تاریخ، مفاهیم نظری، زیرژانرها و نمونه‌های شاخص سینمای امریکا و بریتانیا می‌پردازد و نشان می‌دهد جنایت چگونه در تصویر، روایت و فرهنگ عامه بازنمایی شده است. نشر شورآفرین این کتاب را با ترجمه علی کرباسی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سینمای جنایی

کتاب سینمای جنایی با تمرکز بر سینمای امریکا و بریتانیا، جنایت را به‌ عنوان یک مسئله‌ی حقوقی، اجتماعی و فرهنگی دنبال می‌کند و نشان می‌دهد چگونه فیلم‌ها و سریال‌ها تصور عمومی از جرم، قانون و عدالت را شکل می‌دهند. کرستن موانا تامپسن در همان صفحات آغازین، از تمایز جرم قانونی و کج‌رفتاری اجتماعی شروع می‌کند و به مفاهیمی مثل نقش قانون در نظم‌بخشی به جامعه و پیوند جرم با ساختارهای قدرت می‌پردازد. 

این کتاب تاریخچه‌ای فشرده از شکل‌گیری داستان جنایی و فیلم جنایی ارائه می‌دهد؛ از رمان‌های گوتیک و تقویم نیوگیت تا داستان‌های کارآگاهی پو، کانن دویل و آگاتا کریستی و سپس ورود این الگوها به سینما. کرستن موانا تامپسن مسیر تحول فیلم‌های جنایی را از سرقت بزرگ قطار و سریال‌های فانتوما تا گانگسترهای دهه‌ی ۳۰، فیلم نوآر، فیلم‌های زندان، تریلرهای جاسوسی، موج خشونت‌بار دهه‌ی ۶۰ و ۷۰، بازگشت مافیا در پدرخوانده و رفقای خوب و ظهور قاتلان زنجیره‌ای دنبال کرده است. 

کتاب سینمای جنایی در فصل‌های بعدی، ساختار روایی معما، نقش کارآگاه، تکنولوژی‌های بازرسی مثل انگشت‌نگاری و دی‌ان‌ای و نیز مؤلفانی چون هیچکاک، اسکورسیزی، تارانتینو و لینچ را در چارچوب ژانر جنایی تحلیل می‌کند.

خلاصه کتاب سینمای جنایی

کتاب سینمای جنایی از یک سؤال ساده حرکت می‌کند: چرا جنایت تا این حد در فیلم‌ها و سریال‌ها حضور دارد و چرا تماشای آن جذاب است؟ نویسنده ابتدا جرم را به‌ عنوان مفهومی حقوقی و سیاسی تعریف می‌کند، سپس نشان می‌دهد چگونه فیلم‌های جنایی میان لذت تماشا، تعلیق، ترس و کنجکاوی مخاطب تعادل برقرار می‌کنند و همزمان مرز شهروند خوب و کج‌رفتار را ترسیم می‌کنند. 

در ادامه، کتاب سینمای جنایی تاریخ و گونه‌های مختلف این سینما را مرور می‌کند: داستان‌های پلیسی و معمایی، فیلم‌های سرقت، گانگستری، زندان، تریلرهای اروتیک، نئونوآر، درام‌های دادگاهی و فیلم‌های قاتلان زنجیره‌ای. نویسنده با ارجاع به نظریه‌پردازانی مثل ژیرار، باتای و بارت، به نقش خشونت، قربانی‌کردن، ساختار معما و لذت دانستن می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه کارآگاه، پلیس، مجرم و تماشاگر در فرایند تفسیر صحنه‌ی جنایت درگیر می‌شوند.

چرا باید کتاب سینمای جنایی را بخوانیم؟

کتاب سینمای جنایی امکان دیدن دوباره‌ی فیلم‌های جنایی آشنا را از زاویه‌ای تحلیلی فراهم می‌کند؛ از پدرخوانده و سکوت بره‌ها تا سریال‌های پلیسی و CSI. خواننده با تاریخچه‌ی ژانر، مفاهیم نظری خشونت و جرم و سازوکار روایت معما آشنا می‌شود و می‌تواند رابطه‌ی میان سرگرمی، قانون، رسانه و قدرت را دقیق‌تر درک کند.

خواندن کتاب سینمای جنایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب سینمای جنایی به دانشجویان و علاقه‌مندان به مطالعات سینما، رسانه و فرهنگ عامه، پژوهشگران جرم‌شناسی و حقوق و کسانی که فیلم‌های جنایی، گانگستری و معمایی را به شکل جدی دنبال می‌کنند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب سینمای جنایی

«فیلم‌های قاتلان زنجیره‌ای فقط به این دلیل جذاب نیستند که با اجراهای کاریزماتیک بازیگران بااستعدادی مثل آنتونی هاپکینز در نقش هانیبال لکتر، آدمخوارِ بافرهنگِ سکوت بره‌ها که سلیقهٔ خوبی در موسیقی، هنر و آشپزی دارد، و یا کوین اسپیسی در نقش جان دو، برنامه‌ریز باهوشِ شبح‌وارِ هفت، مو بر اندام ما سیخ می‌کنند. این فیلم‌های جذاب و زننده باور دارند که این متخصصان جنایت ویژگی‌های شخصیتی مشترکی دارند: بسیار باهوش و قوی‌اند و بینش و حضوری جادویی دارند. برای فیلم‌های قاتلان زنجیره‌ای که با نمونه‌هایی مثل شکارچی انسان و فیلم مستقل کم‌هزینه‌ای مثل هِنری: چهرهٔ یک قاتل زنجیره‌ای آغاز شده بودند، جوایز اسکار سکوت بره‌ها در رشته‌های بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر زن و مرد در سال ۱۹۹۲ نقش کاتالیزور را داشت و سبب فراوانی و استقرار تجاری آن‌ها به‌عنوان زیرمجموعهٔ فیلم‌های جنایی در اواسط دههٔ نود شد که تا امروز هم ادامه دارد. فیلم‌های قاتلان زنجیره‌ای آن‌چنان محبوبیتی پیدا کردند که با مجموعهٔ جنایی تلفیقیِ دکستر [۲۰۰۶–۲۰۱۲]، قاتلی زنجیره‌ای که روزها کارمند پزشکی قانونی است، به تلویزیون مهاجرت کردند. ریشهٔ فیلم‌های قاتلان زنجیره‌ای با فیلم‌های مستأجر و جعبهٔ پاندورا با محوریت جک قاتل به سینمای صامت و فیلم‌های جنایی اولیهٔ سینما بازمی‌گردد و با عقده‌های جنسی در فیلم‌های کلیدی سینمای معاصر مثل روانی و چشم‌چران [۱۹۶۰] پیوند می‌خورد. بسیاری از اولین فیلم‌های قاتلان زنجیره‌ای دوران مدرن از کتاب‌های جنایی پرفروش تامس هریس اقتباس شده بودند؛ شخصیت هانیبال لکتر را رمان‌های اژدهای سرخ [۱۹۸۱] و سکوت بره‌های [۱۹۸۸] او معرفی کردند. در همان دوره، محاکمهٔ قاتلان واقعی بدنام مثل تد باندی [۱۹۷۹] و هنری لی لوکاس [۱۹۸۳]، قاتلان زنجیره‌ای را به یکی از مهم‌ترین خبرهای امریکا تبدیل کرده بود و در سال ۱۹۸۶ منجر به جلسه پرسش و پاسخ در مجلس دربارهٔ جنایت‌های زنجیره‌ای شد. بازداشت و محاکمه جفری دامر به‌عنوان آدمخوار واقعی تنها یک سال بعد از انتشار کتاب سکوت بره‌ها دلیلی بر وجود گونه‌های عجیب قاتلان زنجیره‌ای مشابه شخصیت‌های داستانی هریس بود.»