کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس

کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس (Jean-Pierre Melville: An American in Paris) نوشته ژینت ونساندو، روایتی از زندگی، سلیقه‌ی هنری و جهان سینمایی ژان-پیر ملویل است؛ فیلم‌سازی که میان مقاومت فرانسه، سینه‌فیل‌ بودن و شیفتگی به آمریکا، هویت پیچیده‌ای برای خود ساخت. نویسنده با تکیه‌ بر فیلم‌ها، مصاحبه‌ها، آرشیوها و نقدهای هم‌دوره، تلاش کرده تصویری از سبک، درون‌مایه و سیر حرفه‌ای ملویل ارائه کند. نشر شورآفرین این کتاب را با ترجمه هومن قویدل و آرش پورموذن منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس

کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس، ملویل را در بستر سینمای پساجنگ فرانسه و فرهنگ فراملی سینما بررسی می‌کند. ژینت ونساندو ابتدا با مرور کارنامه‌ی سیزده فیلم بلند ملویل، از اقتباس ادبی بچه‌های وحشتناک تا تریلرهای نوآری مانند باب قمارباز، کلاه، سامورایی و دایره‌ی سرخ، نشان می‌دهد که چگونه او همزمان هم در سینمای بدنه بوده و هم مقام مؤلفی وسواسی را داشته است. این کتاب نه زندگی‌نامه‌ای کلاسیک، بلکه پژوهشی نقادانه بر فیلم‌های اوست، با این‌حال بخش مفصلی از کتاب به ریشه‌های خانوادگی، تجربه‌ی جنگ و مقاومت، سینه‌فیلی افراطی، تأسیس استودیوی خیابان ژنر و روابط پرتنش او با نویسندگان، ستاره‌ها و منتقدان اختصاص یافته است. در دیگر بخش‌های کتاب که به فیلم‌های ملویل اختصاص یافته، نویسنده هم به سبک بصری و میزانسن آثارش می‌پردازد، هم به جایگاه فیلم‌های او در سینمای عامه‌پسند فرانسه، هم به نسبت آن‌ها با فرهنگ آمریکایی و هم به لایه‌های هویتی و جنسیتی آن‌ها. کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس مسیر پر فرازونشیب استقبال منتقدان از ملویل، از ستایش اولیه تا طرد ایدئولوژیک و سپس احیای دوباره‌ی او در کنار موج نئونوآر را بازخوانی می‌کند.

خلاصه کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس

در کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس، ژینت ونساندو چهار محور اصلی را برای خواندن جهان ملویل پیشنهاد کرده است: سبک فیلم، سینمای عامه‌پسند فرانسه، هویت ملی/فراملی، و هویت/جنسیت. در سطح نخست، نویسنده با دقتی صحنه‌به‌صحنه به قاب‌بندی، حرکت دوربین، نورپردازی، نسبت لوکیشن و استودیو و جزئیات میزانسن می‌پردازد تا سبک ملویلی را در طول زمان ردیابی کند؛ سبکی که میان کلاسیک‌گرایی و مدرنیسم، و میان سینمای بدنه و اطوارگرایی در نوسان است. در کنار این تحلیل فرمال، کتاب نشان می‌دهد که چگونه ملویل، با وجود استقلال و استودیوی شخصی، عمیقاً در سنت سینمای عامه‌پسند فرانسه ریشه دارد: اقتباس از ادبیات جدی و عامه‌پسند، کار با ستاره‌های گیشه‌پسند و توجه به قواعد ژانر پلیسی و تریلر. 

در سطح هویت ملی/فراملی، کتاب تجربه‌ی جنگ جهانی دوم، عضویت در نهضت مقاومت و زندگی در فرانسه‌ی اشغال‌شده و پساجنگ را به‌عنوان شالوده‌ی جهان ملویل دنبال کرده است؛ از خاموشی دریا و ارتش سایه‌ها تا اشاره‌های پنهان به گذشته‌ی مقاومت در دو مرد در منهتن. در عین حال، آمریکایی‌زدگی ملویل - از نام مستعارش تا کلاه، ماشین‌های آمریکایی و شیفتگی به گنگسترهای هالیوودی - به‌ عنوان هویتی پوشیدنی و کنایی تحلیل شده است؛ هویتی که در فیلم‌ها به شکل ادغام سینمای کلاسیک هالیوود با فضا و اخلاق فرانسوی ظاهر می‌شود. محور چهارم کتاب، جنسیت است: نویسنده با مرور فیلم‌ها از خاموشی دریا و لئون مورن، کشیش تا کلاه، ارشد خانواده‌ی فرشو و یک پلیس، به تمرکز شدید بر مردان، حذف تدریجی زنان از مرکز روایت، و شکل‌گیری جهان‌های هوموسوسیال می‌پردازد؛ جهانی که در آن وفاداری، خیانت، تنهایی و کدهای اخلاقی مردانه، همزمان جذاب و مسئله‌دار تصویر شده‌اند. 

در فصل‌های پایانی، کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس نشان می‌دهد که چگونه ملویل با کنترل وسواس‌گونه بر همه‌ی مراحل تولید، از نوشتن و تهیه تا تدوین و طراحی صحنه، نمونه‌ی روشن یک مؤلف است و چگونه سیر زندگی شخصی‌اش - از سینه‌فیل شب‌گرد تا هنرمندی گوشه‌گیر - در تم‌های تنهایی، نوستالژی، جنگ و مردانگی فیلم‌هایش بازتاب یافته است.

چرا باید کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس را بخوانیم؟

این کتاب علاوه‌ بر روایت زندگی و حرفه، راهی برای دیدن دوباره‌ی خود فیلم‌های ملویل به‌دست می‌دهد: از تحلیل دقیق میزانسن و نور و قاب، تا ربط‌ دادن هر فیلم به بافت تاریخی، ادبی و صنعتی‌اش. ساختار کتاب کمک می‌کند تحول سبک و نگاه ملویل به جنگ، مقاومت، رفتار گنگستری، مردانگی و آمریکا به‌تدریج دیده شود. کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس، برای طرفداران ملویل امکان کشف جزئیات پنهان و پیوندهای تازه میان آثار را فراهم می‌کند و برای کسانی که هنوز با او آشنا نیستند، نقشه‌ای روشن برای ورود به جهان سینمایی‌اش می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس را به خوانندگانی پیشنهاد می‌کنیم که به تاریخ و نقد سینما، به‌ویژه سینمای فرانسه و ژانر نوآر علاقه‌مند هستند؛ به دانشجویان و پژوهشگران مطالعات فیلم که به‌دنبال نمونه‌ای روشن از مفهوم مؤلف و نسبت سینمای ملی و فراملی می‌گردند؛ و به دوستداران سینمای ژان-پیر ملویل.

بخشی از کتاب ژان - پیر ملویل، یک آمریکایی در پاریس

«کتاب به شش بخش تقسیم شده است. بخش ۱ گزارشی از زندگی، پیشه و سیر تحول کلی ملویل از منظر منتقدین است. بخش ۲ تا ۶ فیلم‌های او را در دسته‌بندی‌های دوتایی یا سه‌تایی جا می‌دهد، رویکردی که معقول‌تر از یک تاریخ‌نگاری فیلم‌به‌فیلم محض به‌نظر می‌رسید؛ هرچند ‌که ما از فیلم اول او شروع می‌کنیم و با تریلر آخر، به انتها می‌رسیم. بخش ۲ نگاهی دارد به فیلم کوتاه ۲۴ ساعت از زندگی یک دلقک، اقتباس او از بچه‌‌های وحشتناک کوکتو، و ملودرام وقتی این نامه را می‌خوانی (۱۹۵۳). من معتقدم که این فیلم‌ها «مشق‌های سبک‌پردازانهٔ او هستند و ملویل، با کاوش در فرم‌های مختلف در آن‌ها در پی یافتن سبک و سلوک خود است. بخش ۳، "سه‌گانهٔ جنگ ملویل"، نگاهی به سه فیلم او دربارهٔ نهضت مقاومت دارد: خاموشی دریا، لئون مورن، کشیش (۱۹۶۱)، و ارتش سایه‌ها. کنار هم آوردن این فیلم‌ها – که در برهه‌های مختلف حرفهٔ ملویل ساخته شده‌اند – به ما چشم‌اندازی از سبک درحال تکامل ملویل و همچنین دیدگاه متغیرش نسبت به جنگ جهانی دوم می‌دهد. بخش ۴، ۵ و ۶ به کلیت عظیم تریلرهای ملویل می‌پردازد. بخش ۴ سه فیلمی را مورد مطالعه قرار می‌دهد که از نظر من "درمیانهٔ موج نو و آمریکا" قرار گرفته‌اند: باب قمارباز، دو مرد در منهتن (۱۹۵۹) و ارشد خانوادهٔ فرشو (۱۹۶۳). بخش ۵ بررسی دو فیلم ملویل در اقتباس از سری‌نوآر، کلاه و نفس دوباره (۱۹۶۶) است. بخش ۶ دربارهٔ "سه‌گانهٔ دلون" است: سامورایی، دایرهٔ سرخ (۱۹۷۰) و یک پلیس (۱۹۷۱). بخش نتیجه‌گیری، تلاشی است برای ارائهٔ دیدگاهی هم‌نهاده دربارهٔ سبک ملویلی.»