کتاب درویش خان

کتاب درویش خان نوشتهٔ حسن هدایت است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است. این اثر یک رمان عاشقانه دربارهٔ موسیقی و به بیان دیگر روایتی از زندگی استاد موسیقی، «غلامحسین درویش‌خان» است.

درباره کتاب درویش خان

کتاب درویش خان رمانی عاشقانه و روایتی از زندگی درویش‌خان است. درویش‌خان با نام اصلی غلامحسین درویشدر ۱۲۵۱ در تهران زاده شد. او از هنرمندان مشهور و از استادان موسیقی سنتی ایرانی در اواخر دورهٔ قاجار است. او را به‌عنوان یکی از افراد صاحب‌سبک و تأثیرگذار بر موسیقی ایرانی در این دوره به‌شمار می‌آورند. تصنیف‌های مشهوری همچون «بهار دلکش»، «ز من نگارم» و «چند رنگ» و «پیش‌درآمد» از جمله آثار اوست. درویش‌خان همچنین رهبر ارکستر کنسرت‌های انجمن اخوت که به حمایت صفاعلی ظهیرالدوله انجام می‌شد، بود. از او تناه دو صفحه با همکاری چند نوازنده و خوانندهٔ دیگر به‌جا مانده‌است. بسیاری از فعالان حوزهٔ موسیقی درویش‌خان را از ایجادکنندگان و گسترش‌دهندگان پیش‌درآمد در موسیقی ایرانی می‌دانند. درویش‌خان در دوم آذر ۱۳۰۵ در تهران در حادثهٔ رانندگی از دنیا رفت. از او به‌عنوان یکی از نخستین قربانیان سوانح رانندگی در ایران یاد می‌شود.

خواندن کتاب درویش خان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران موسیقی کلاسیک ایران و علاقه‌مندان به رمان‌های زندگی‌نامه‌ای پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب درویش خان

«در تفلیس مرد جوانی با لباس سفید و کلاه لبه‌دار حصیری به استقبالمان آمد. چند نفری نیز همراهش بودند. خودش را میرمحسن شوشینسکی معرفی کرد. خوانندۀ معروفی در تفلیس بود و موسیقی ایرانی را عاشقانه دوست داشت. وقتی مطلع شد که چنین هیئتی به تفلیس می‌آید، داوطلبانه برای مساعدت اعلام آمادگی کرد. چهرۀ روشن و شخصیت متین و دلپذیر او در همه تأثیری نیکو و پراحساس گذاشت. شوشینسکی چند اتاق در یک میهمانخانه در کنار رودخانۀ بزرگ و آرام کورا که از میان شهر تفلیس می‌گذشت برایمان آماده کرده بود. با چند درشکۀ دواسبۀ روسی به سمت میهمانخانه رفتیم. هوای شهر در اوایل بهار لطیف و سکرآور بود. دامنۀ کوه‌های کوتولۀ اطراف شهر مه‌آلود بود و گاه از میان مه منظره‌ای از یک بنای کهنسال یا درختان تنومند روییده در دامنۀ کوه نمایان می‌گردید.

میهمانخانه قدیمی، زیبا و کوچک بود. صاحب آن نیز یک ترک بود. مرد چاق و خنده‌رویی که فینۀ سرخ‌رنگ ترک‌ها را بر سر داشت و یک زنجیر طلای ساعت روی جلیقه‌اش دیده می‌شد. محل اجرای کنسرت نیز عمارت باشکوه اپرای تفلیس بود. سفر قبلی گروه در اواخر دوران حکومت محمدعلی‌شاه بود. از آن دوران تاریک چند سالی می‌گذشت، ولی هنوز آثار مصیبت‌بار آن استبداد در تمام کشور دیده می‌شد. سفر قبلی به مقصد لندن بود. به دعوت کمپانی گرامافون، چند نوازنده و یک خواننده عازم سفر به انگلستان گشتند. سرپرستی گروه با درویش‌خان بود. در دشوارترین مراحل جنگ انقلابیون با نیروهای دولتی بود که گروه راهی سفر شد. محمدعلی‌شاه، که در اوایل زمامداری به مجلس و انقلاب مشروطه روی خوش نشان داده بود، به تدریج خوی مستبد و خشن خود را نمایان ساخت. او نمی‌خواست قبول کند که وکلای مردم که در مجلس شورا جمع بودند در تصمیم‌گیری مسائل مملکتی با او شریک باشند و گاه خلاف ارادۀ او موردی را تصویب کنند. او به دنبال بهانه‌ای بود تا مجلس و انقلاب را از بین ببرد و خیلی زود نظرات چند ملای بانفوذ و مخالف مشروطه را دستاویز مناسبی برای این اقدام یافت.»