کتاب تئوری انتخاب در مدرسه

کتاب تئوری انتخاب در مدرسه نوشته‌ علی صاحبی، به بررسی و کاربرد تئوری انتخاب در محیط آموزشی می‌پردازد و با کمک نظریه‌های ویلیام گلسر و واقعیت‌درمانی، راهکارهایی برای بهبود روابط معلم و دانش‌آموز، افزایش انگیزه‌ی درونی و ایجاد محیطی شاد و یادگیرنده در مدرسه ارائه می‌کند. نویسنده با تجربه‌ی سال‌ها فعالیت در حوزه‌ی روان‌شناسی و آموزش، ابتدا مفاهیم بنیادین تئوری انتخاب را به زبان کاربردی و با مثال‌های متنوع برای معلمان، والدین و دیگر بزرگسالان شرح می‌دهد و سپس از راهکارهای عملی و فعالیت‌های قابل اجرا در کلاس درس می‌گوید. نشر سایه سخن این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تئوری انتخاب در مدرسه

کتاب تئوری انتخاب در مدرسه با تمرکز بر محیط آموزشی، به بررسی چگونگی به‌ کارگیری تئوری انتخاب در مدارس پرداخته است. علی صاحبی در این کتاب، با الهام از آموزه‌های ویلیام گلسر، تلاش کرده نشان دهد چگونه می‌توان با تغییر نگرش و رفتار معلمان و والدین، محیطی فراهم کرد که دانش‌آموزان مسئولیت‌پذیر، شاد و علاقه‌مند به یادگیری شوند. 

کتاب از دو بخش تشکیل شده: بخش نخست به مفاهیم پایه‌ای تئوری انتخاب و روان‌شناسی کنترل درونی می‌پردازد و بخش دوم به راهکارهای عملی و فعالیت‌های قابل اجرا در کلاس درس اختصاص یافته است. در این کتاب، علی صاحبی با مثال‌های ملموس و فعالیت‌های گروهی، نشان داده که چگونه می‌توان نیازهای روان‌شناختی دانش‌آموزان را در محیط مدرسه ارضا کرد و از روش‌های سنتی پاداش و تنبیه فاصله گرفت. 

اهمیت روابط مبتنی بر اعتماد، نقش انگیزه‌های درونی و تأثیر محیط یادگیری بر رشد و تحول دانش‌آموزان از جمله موضوعات کلیدی کتاب تئوری انتخاب در مدرسه به‌ شمار می‌رود.

خلاصه کتاب تئوری انتخاب در مدرسه

کتاب تئوری انتخاب در مدرسه بر پایه‌ی این ایده بنا شده که رفتار انسان‌ها، به‌ویژه دانش‌آموزان، بیشتر از درون و بر اساس نیازهای اساسی‌شان شکل می‌گیرد تا عوامل بیرونی مانند پاداش و تنبیه. علی صاحبی با استناد به نظریه‌ی گلسر، پنج نیاز اساسی را معرفی کرده: بقا، عشق و احساس تعلق، قدرت، آزادی و تفریح. او توضیح داده که رفتارهای دانش‌آموزان در مدرسه، تلاشی برای ارضای این نیازهاست و اگر محیط مدرسه بتواند به‌درستی به این نیازها پاسخ دهد، مشکلات رفتاری و انضباطی به‌شدت کاهش می‌یابد. 

در بخش‌های ابتدایی، نویسنده تفاوت میان آموزش‌دادن و مدیریت‌کردن کلاس را شرح داده و تأکید کرده که معلمان باید به‌ جای تمرکز صرف بر تدریس، به یادگیری و انگیزه‌های درونی دانش‌آموزان توجه کنند. سپس، با نقد رویکردهای مبتنی بر کنترل بیرونی، نشان داده که پاداش و تنبیه تنها اثری موقتی دارند و نمی‌توانند رفتار مسئولانه و یادگیری عمیق را در دانش‌آموزان نهادینه کنند. 

در ادامه، کتاب به معرفی راهکارهایی برای ایجاد محیط یادگیری کیفی می‌پردازد؛ از جمله طراحی فعالیت‌هایی که نیازهای روان‌شناختی دانش‌آموزان را ارضا کند، برقراری روابط مثبت و اعتمادآمیز میان معلم و دانش‌آموز و استفاده از خودارزیابی به‌ جای ارزیابی صرفاً بیرونی. همچنین، مثال‌ها و بازی‌های متنوعی برای تقویت روحیه‌ی گروهی، افزایش احساس تعلق و ایجاد فضای شاد و یادگیرنده در کلاس درس ارائه شده است.

چرا باید کتاب تئوری انتخاب در مدرسه را بخوانیم؟

کتاب با ارائه‌ی رویکردی متفاوت به آموزش و مدیریت کلاس، به معلمان، والدین و مربیان کمک می‌کند تا نقش خود را فراتر از انتقال دانش ببینند و به ایجاد محیطی بپردازند که در آن دانش‌آموزان انگیزه‌ی درونی، مسئولیت‌پذیری و شادی را تجربه کنند. این اثر با مثال‌های کاربردی و فعالیت‌های گروهی، ابزارهایی برای کاهش مشکلات رفتاری، افزایش مشارکت و بهبود روابط انسانی در مدرسه ارائه داده است. همچنین، با نقد روش‌های سنتی پاداش و تنبیه و معرفی جایگزین‌هایی مبتنی بر نیازهای روان‌شناختی، راهکارهایی برای ایجاد تغییرات پایدار در رفتار و نگرش دانش‌آموزان پیشنهاد کرده است.

خواندن کتاب تئوری انتخاب در مدرسه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تئوری انتخاب در مدرسه به معلمان، مدیران مدارس، مشاوران آموزشی، والدین و هر فردی که دغدغه‌ی بهبود روابط و انگیزه‌ی دانش‌آموزان را دارد، پیشنهاد می‌شود. همچنین این کتاب را به کسانی توصیه می‌کنیم که با مشکلات رفتاری یا بی‌انگیزگی دانش‌آموزان روبه‌رو هستند یا به دنبال راهکارهایی برای ایجاد محیط یادگیری شاد و مؤثر می‌گردند.

بخشی از کتاب تئوری انتخاب در مدرسه

«گام نخست: تجربه‌های یادگیری‌تان در کلاس درس را مرور کنید. به یکی از یادگیری‌های اخیرتان بیندیشید که با دشواری و چالش همراه بوده است؛ مثلاً یادگیری مهارت، دانش و درس خاصی، فراگرفتن نحوهٔ کارکردن با وسیله‌ای برقی یا یادگیری فعالیت ورزشیِ خاصی.

گام دوم: حال به احساستان در فرایند یادگیری آن موضوع فکر کنید. در این فرایند، ممکن است گاهی دچار ناکامی، بی‌حوصلگی، ترس، خجالت، خشم، شک به خود، ناامیدی یا دیگر هیجانات دردناک شده باشید، یا ممکن است تشویق، اعتمادبه‌نفس، رضایتمندی، غرور و افتخار و دیگر احساسات خوشایند را تجربه کرده باشید.

طبیعی است که در تلاش برای یادگیری دچار احساسات خوب و بد شویم و فرازونشیب‌های هیجانی زیادی را تجربه کنیم تا سرانجام موضوع یادگیری را به‌خوبی فرابگیریم.

معلمی‌کردن و آموزش‌دادن، یادگیری دوجانبه است؛ پس طبیعی است معلمان در فرایند کارشان کامیابی و خشنودی، و ناکامی و ناخشنودی را دوبرابرِ افراد عادی تجربه کنند.»