کتاب گنجینه سخن (جلد سوم)

کتاب گنجینه سخن (جلد سوم) نوشتهٔ ذبیح اللّه صفا در انتشارات فردوس چاپ شده است. موضوع این کتاب پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان؛ از نظامی عروضی تا مبارکشاه است.

درباره کتاب گنجینه سخن (جلد سوم)

در این‌ کتاب‌ سیر تحوّل‌ و تطوّر سبک‌ شعر و نثر فارسی‌ در دوره‌ٔ هزار‌و‌یکصد‌ساله‌ٔ آن‌ در دسترس‌ علاقه‌مندان‌ قرار می‌گیرد. مقدمه‌ای شامل عناوین زیر در ابتدای کتاب قرار دارد:

نظامی عروضی

بهاءالدین منشی

راوندی

روزبهان بقلی

دقایقی

افضل کرمانی

فخر رازی

وراوینی

عوفی

عطار

شمس قیس

نجم‌الدین رازی

مبارکشاه و... .

خواندن کتاب گنجینه سخن (جلد سوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این اثر به علاقه‌مندان به تاریخ ادبیات فارسی و دانشجویان رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی پیشنهاد می‌شود.

درباره ذبیح‌ اللّه صفا

ذبیح‌‌اللّه صفا در ۱۶ اردیبهشت ۱۲۹۰ در شهمیرزاد از توابع بلوک سنگسر در استان سمنان متولد شد. پدرش سیدعلی‌اصغر صفای شهمیرزادی در شهر بابل بازرگان بود. دورهٔ ابتدایی را در سال ۱۳۰۴ در بابل به پایان رساند. آنگاه راهی تهران شد و در دبیرستان‌های سیروس و دارالفنون مشغول تحصیل شد و در سال ۱۳۱۲ تحصیلات متوسطه را به پایان رساند. سپس تحصیلات خود را در دانشسرای عالی و دانشکدهٔ ادبیات ادامه داد و در رشته‌های ادبیات و تعلیم‌وتربیت لیسانس گرفت، تا آنکه در سال ۱۳۲۱ با پذیرش رسالهٔ او با عنوان «حماسه‌سرایی در ایران» به درجهٔ دکتری نایل شد.

ذبیح‌‌اللّه صفا خدمات آموزشی خود را با دبیری ادبیات فارسی در کلاس‌های دورهٔ دوم متوسطه در دبیرستان‌های تهران شروع کرد. از سال ۱۳۲۱ به درجهٔ دانشیاری کرسی تاریخ ادبیات دانشگاه تهران ارتقا یافت و در سال ۱۳۲۷ در همان کرسی استاد شد؛ تا این که در سال ۱۳۴۰ به بالاترین رتبهٔ استادی رسید. طی سال‌های ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ با سمت استاد مهمان در دانشگاه هامبورگ به تدریس پرداخت. در بازگشت از آلمان به مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی و سپس ریاست دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران انتخاب شد و تا سال ۱۳۴۷ این سمت‌ها را به عهده داشت. در آن سال پس از تغییرات ناگهانی در نظام اداری و آموزشی دانشگاه به درخواست خود بازنشسته شد و تدریس خود را به‌صورت افتخاری ادامه داد. در سال ۱۳۴۷ برای بار دوم به آلمان رفت و یک سال دیگر در دانشگاه هامبورگ به تدریس پرداخت. پس از بازگشت به تهران عنوان استادی ممتاز دانشگاه تهران را یافت و ازآن‌پس در سال‌هایی که در تهران اقامت داشت، به تدریس ادبیات حماسی، غنایی و دراماتیک در دورهٔ دکتری ادبیات فارسی ادامه داد.

بخشی از کتاب گنجینه سخن (جلد سوم)

«شهاب‌الدین تواریخی شافعی از ساکنان ری بود که در آغاز مذهب تشیع داشت و سپس به تسنن گرایید و کتابی در رد مذهب شیعه نگاشت بنام «بعض فضایح الروافض» و آن را در سال ۵۵۵ هجری (۱۱۶۰ میلادی) به پایان برد. ازین کتاب نسخه مستقل جداگانه‌ای نداریم لیکن شیخ عبدالجلیل رازی قسمت‌های مهمی از آن را از اول تا به آخر برای رد و نقض در کتاب مشهود خود «النقض» نقل کرده است و آنچه اینجا بیاوریم از آن کتاب اخذ می‌شود. شیوه انشاء نویسنده خوب و نثر متوسط او پخته و بی‌عیب است (رجوع کنید به تاریخ ادبیات در ایران، ج ۲، چاپ دوم، ص ۹۸۴ ـ ۹۸۵).

فضل بن سهل

چون نوبت خلافت به مأمون رسید، فضل بن سهل ذوالرّیاستین که وزیر بود، بر مأمون چنان مستولی بود که دست خلافت او را بسته بود و مأمون به تائی نان حکم نتوانستی کردن. توقیع فضل کردی و مهر او نهادی و بر درم و دینار نام ذوالریاستین بودی و شرق و غرب و فرمان لشکرها در تحت تصرّف او بودی و او مأمون را فرا آن آورد که رایات سیاه و لباس سیاه طرح کرد و رایات و لباس سبز کرد و او را گفت خلافت به آل‌علی ده که حقّ ایشان راست تا دنیا و آخرت تو به سلامت باشد. تو چرا باید که از بهر فرزندان خود و وُلدالعبّاس که خویشان تواند به دوزخ روی. حق با خداوندان حق ده به دست خود، تا پیش خدای تعالی معذور باشی و این همه از بهر آن می‌کرد فضل بن سهل که رافضی بود، چون بُلحسنِ فُرات که وزیر مقتدر بود و شرح او رفته است.»