کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید

کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید نوشتهٔ محمدبن منوربن ابی سعدبن ابی طاهربن ابی سعید میهنی با تصحیح دکتر ذبیح الله صفا در انتشارات فردوس منتشر شده است.

درباره کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید

کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید ۱۳۰ سال بعد از مرگ ابوسعید ابی‌الخیر، توسط یکی از نوادگان او به نام «محمد بن منور» در خراسان نوشته شده است. زمان تألیف کتاب را حدود سال ۵۷۰ هجری قمری دانسته‌اند. محمد بن منور کتاب خود را به ۳ باب تقسیم کرده است:

باب اول: حالات شیخ ابوسعید از ایام طفولیت تا ۴۰ سالگی، ریاضات و مجاهدات او، ذکر پیران و مشایخ او و نسبت علم و خرقه او

باب دوم: حکایاتی که از کرامات او ظاهر شده، حکایات و سخنان مشایخ و عرفا که برای فایده بر لفظ او رفته است، نکات پراکنده از سخنان او، دعوات و ابیات متفرقه و نام‌های او

باب سوم: پایان عمر شیخ، وصیت‌های او به وقت وفات، کیفیت حال وفات وی، کراماتی که بعد از وفات او ظاهر شده.

این کتاب، زندگی‌نامهٔ عارف بزرگ و انسان نمونه تاریخ فرهنگ ایران، ابوسعید بن ابی الخیر میهنی (۴۴۰ ـ ۳۵۷) است که در تاریخ عرفان ایرانی والاترین پایگاه را در کنار «حلاج» و «بایزید» و چند تن دیگر داراست. این کتاب فقط در مقدمه به نثر دشوار مصنوع نوشته شده است و در متن اصلی نثری روان و به سبک مرسل دارد. این اثر یکی از مهم‌ترین اسناد آیین تصوف در ایران است. 

خواندن کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به متون عرفانی کهن پیشنهاد می‌کنیم. 

درباره ذبیح‌ اللّه صفا

ذبیح‌اللّه صفا در ۱۶ اردیبهشت ۱۲۹۰ در شهمیرزاد از توابع بلوک سنگسر در استان سمنان متولد شد. پدرش سیدعلی‌اصغر صفای شهمیرزادی در شهر بابل بازرگان بود. دورهٔ ابتدایی را در سال ۱۳۰۴ در بابل به پایان رساند. آنگاه راهی تهران شد و در دبیرستان‌های سیروس و دارالفنون مشغول تحصیل شد و در سال ۱۳۱۲ تحصیلات متوسطه را به پایان رساند. سپس تحصیلات خود را در دانش‌سرای عالی و دانشکدهٔ ادبیات ادامه داد و در رشته‌های ادبیات و تعلیم‌وتربیت لیسانس گرفت، تا آنکه در سال ۱۳۲۱ با پذیرش رسالهٔ او با عنوان «حماسه‌سرایی در ایران» به درجهٔ دکتری نایل شد.

صفا خدمات آموزشی خود را با دبیری ادبیات فارسی در کلاس‌های دورهٔ دوم متوسطه در دبیرستان‌های تهران شروع کرد. از سال ۱۳۲۱ به درجهٔ دانشیاری کرسی تاریخ ادبیات دانشگاه تهران ارتقا یافت و در سال ۱۳۲۷ در همان کرسی استاد شد؛ تا این که در سال ۱۳۴۰ به بالاترین رتبهٔ استادی رسید. طی سال‌های ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ با سمت استاد مهمان در دانشگاه هامبورگ به تدریس پرداخت. در بازگشت از آلمان به مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی و سپس ریاست دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران انتخاب شد و تا سال ۱۳۴۷ این سمت‌ها را به عهده داشت. در آن سال پس از تغییرات ناگهانی در نظام اداری و آموزشی دانشگاه به درخواست خود بازنشسته شد و تدریس خود را به‌صورت افتخاری ادامه داد. در سال ۱۳۴۷ برای بار دوم به آلمان رفت و یک سال دیگر در دانشگاه هامبورگ به تدریس پرداخت. پس از بازگشت به تهران عنوان استادی ممتاز دانشگاه تهران را یافت و ازآن‌پس در سال‌هایی که در تهران اقامت داشت به تدریس ادبیات حماسی، غنایی و دراماتیک در دورهٔ دکتری ادبیات فارسی ادامه داد.

بخشی از کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید

«روزی شیخ ما ابوسعید، در نیشابور در خانقاه عدنی کویان مجلس می‌گفت. در میان سخن گفت: از در خانقاه تا به بن خانقاه همه گوهر است ریخته، چرا برنچینید؟ جمع باز نگرستند پنداشتند که گوهر است ریخته برگیرند. چون ندیدند گفتند: کجاست که ما نمی‌بینیم؟ شیخ گفت: خدمت خدمت.»