کتاب ریخت شناسی قصه های پریان

کتاب ریخت شناسی قصه های پریان نوشتهٔ ولادیمیر پراپ است که با ترجمهٔ فریدون بدره ای در انتشارات توس منتشر شده است. این کتاب به تحلیل الگوی مشترک داستان‌های پریان می‌پردازد.

درباره کتاب ریخت شناسی قصه های پریان

اصطلاح ریخت‌شناسی (مورفولوژی) برای بررسی ساختار یک گیاه استفاده می‌شود. نویسنده در این اثر به ریخت‌شناسی قصه‌های پریان پرداخته و به‌جای طبقه‌بندی افسانه‌ها بر اساس شخصیت‌ها یا مضمون آن‌ها قصه‌ها را باتوجه‌به عملکردهای نمایشی آن تقسیم‌بندی کرده است.

ولادیمیر پراپ متوجه شد تمام قصه‌های عامیانهٔ دنیا از چند الگوی مشترک پیروی می‌کنند .او سعی کرد در کتابش با نگاهی ساختارگرایانه این الگوها را تحلیل کند.

شما در این کتاب با رویکردی ساختارگرا روبه‌رو هستید که بنا به ادعای بسیاری از منتقدین متد به‌کاررفته در این کتاب یکی از سنگ‌بناهای محکم فرمالیسم را برپا کرد. عملاً منتقدان و نظریه‌پردازان مدرن از آن زمان به بعد فرمالیسم را بدون درنظرگرفتن پراپ محال می‌دانند. این کتاب می‌تواند در حکم یکی از کتاب‌های مقدس ساختارگرایان خطاب قرار داده شود.

کتاب ریخت شناسی قصه‌های پریان ۲ مقدمه دارد که در مقدمهٔ مترجم، دیدگاه ساختاری توضیح داده می‌شود. در این کتاب، نویسنده حدود ۱۰۰ قصه را از کتاب نویسنده‌ای روسی به نام افاناسیف که قصه‌های عامیانه را دسته‌بندی کرده، بیرون کشیده و به تحلیل ساختاری این داستان‌ها در کتاب خویش پرداخته است. نویسنده از تعبیر ساختار استفاده می‌کند، ولی می‌گوید کارش در این کتاب، ریخت‌شناسی است. همان‌گونه که فرمالیست‌ها به ریخت‌شناسی آثار ادبی می‌پردازند.

نویسنده می‌گوید ریخت‌شناسی ابتدا در گیاه‌شناسی به کار می‌رفته و به معنای بررسی شناخت اجزا است و بعد ارتباط اجزا با یکدیگر بررسی می‌شود؛ مثلاً رابطهٔ برگ و ساقه و بعد ارتباط اجزا با کل گیاه. ریخت‌شناسی در اینجا به معنای ساختمان گیاه است، ساختار گیاه. حالا ریخت‌شناسی قصه به این صورت است که اجزای قصه، سپس ارتباط اجزا با هم و بعد ارتباط اجزا با کل را مشخص کنیم. 

خواندن کتاب ریخت شناسی قصه های پریان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به قصه‌های عامیانه پیشنهاد می‌کنیم.

درباره ولادیمیر پراپ

ولادیمیر پراپ در ۱۷ آوریل ۱۸۹۵ در سن‌پترزبورگ به دنیا آمد. پدرش یاکوف فیلیپویچ پراپ و مادرش آنا - الیزاتا فریدیرفینا پراپ ولگا دهقانان ثروتمند آلمانی اهل استان ساراتوف بودند.

بعد از فارغ‌التحصیلی در دبیرستان روسی و آلمانی تدریس کرد و سپس معلم کالج آلمانی شد.

او تحصیلات خود را در دانشگاه سنت پترزبورگ (۱۹۱۳-۱۹۱۸)، در رشته فلسفهٔ روسی و آلمانی گذراند.

مورفولوژی (ریخت‌شناسی) او دربارهٔ ادبیات فولکلور در سال ۱۹۲۸ در روسیه منتشر شد. با اینکه این اثر موفقیتی بزرگ در شناخت ادبیات فولکلور بود اما تا زمان ترجمه آن در سال ۱۹۵۸ در غرب غالباً نادیده گرفته شد. او این کتاب را تحت‌تأثیر کلود لووی استراوس و رولان بارت نوشت.

کتاب او را در فارسی با نام «ریخت‌شناسی قصه‌های پریان» می‌شناسند.

در سال ۱۹۳۲، پراپ عضو دانشکدهٔ لنین‌گراد (دانشگاه سن‌پترزبورگ سابق) شد. او درحالی‌که عضو هیئت‌علمی این دانشگاه بود در سال ۱۹۷۰ درگذشت.