کتاب ایام غربت

کتاب الکترونیکی «ایام غربت» نوشتهٔ مهدیه پالیزبان توسط نشر امام موسی صدر چاپ شده است. کتاب ایام غربت، خاطرات فرشته اعرابی و فاطمه طباطبایی، در‌باره امام‌ موسی صدر است. در مقدمه این اثر آمده است: بی شک امام موسی صدر از شخصیت های برجسته تاثیرگذار تاریخ معاصر جهان اسلام است که با تلاش‌های خستگی‌ناپذیر خود در حوزه‌های سیاسی و فرهنگی و اجتماعی و دینیِ لبنان و خاور میانه تاثیر عمیق برجای گذاشت و در جان و دل مردم لبنان، مسلمانان و مسیحیان نفوذ کرد و در راستای کمک به مردم ستمدیده آن خطه از هیچ کوششی مضایقه نکرد تا آنکه مورد حسادت و شقاوت فرومایگان قدرت‌طلب قرار گرفت و در سفری رسمی در لیبی ربوده شد و چهار دهه است که در آن کشور در اسارت است.

درباره کتاب ایام غربت

مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر طرح تاریخ شفاهی امام موسی صدر را باهدف ثبت و ضبط خاطرات نزدیکان و دوستان و همکاران و مرتبطان با ایشان در دستور کار قرارداد. جایگاه ممتاز امام موسی صدر از جهات مختلف بر اهمیت این طرح می‌افزاید. وابستگی به یکی از خاندان مهم شیعه، حضور مؤثر در حوزه علمیه قم و نجف، تحصیل در دانشگاه و ارتباط با مراکز علمی و دانشگاهی، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی گسترده در ایران و عراق و لبنان، رهبری سیاسی و دینی شیعیان لبنان، ارتباطات وسیع سیاسی و فرهنگی با مجامع بین‌المللی و دولت‌ها و ملت‌ها و نخبگان سایر کشورها، ایفای نقش به‌مثابه اندیشمند و متفکر دینی، تعامل گسترده با عالمان ادیان و مذاهب اسلامی و غیراسلامی، تأثیرات عمیق در لبنان و خاورمیانه و غیر اینها همگی شاهدی بر اهمیت جایگاه امام موسی صدر و ضرورت اجرای این طرح است: در این پیوند از اردیبهشت ۱۳۸۹ گروه تاریخ شفاهی مؤسسه تشکیل شد و مطالعه دقیق آثار و منابع مکتوب مرتبط را آغاز کرد تا ضمن آشنایی بیشتر با زوایای مختلف زندگی و دیدگاه‌های امام صدر، اولاً سرفصل‌های اصلی طرح را تعیین، ثانیاً پرسش‌ها ابهامات را مشخص و ثالثاً صاحبان خاطرات و اماکن و جغرافیای مرتبط با ایشان را شناسایی کند تا مصاحبه‌ها با هدف‌گذاری و انسجام بیشتری صورت بگیرد. گام بعدی تماس با افراد و ضبط خاطرات بود که به‌رغم برخی مشکلات با سرعتی کم، اما امیدبخش آغاز شد. دیدار با دوستان و یاران امام صدر و مرتبطان و مطلعان از فعالیت‌های ایشان که صمیمانه همکاران ما را به حضور می‌پذیرند موجب امید و شادمانی بود، هرچند فقدان برخی افراد و ضعف حافظه عده‌ای از مصاحبه‌شوندگان تأسف عمیق همکاران را بر می‌انگیزد و همین امر اهمیت ضبط هرچه سریع‌تر خاطرات را مضاعف می‌سازد. کتاب حاضر از ثمرات همین طرح است.

کتاب ایام غربت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب برای کسانی که می‌خواهند درباره زندگی و اندیشه های امام موسی صدر اطلاعات بیشتری به دست آورند، مفید خواهد بود

بخشی از کتاب ایام غربت

اهمیت یافتن مقولۀ «هویت ملی» در معادلات سیاسی و اجتماعی جوامع بشری، موقعیت ویژه‌ای نیز به «تاریخ» بخشیده است. اگر در گذشته، تاریخ فقط روایتی داستان‌وار از وقایع بود، امروز تاریخ با شاخه‌ها و گرایش‌های مختلف و متعددش به اموری فراتر از روایت وقایع می‌پردازد. بررسی ریشه‌ها و وقایع حال جوامع و تبارشناسی ویژگی‌ها و معضلات هر جامعه با نگرشی تاریخی - در کنار سایر علوم و معارف انسانی از دیگر کارکردهای متأخر تاریخ است. البته روشن است که برای رسیدن به این اهداف، علم تاریخ نیز از روش‌ها و شیوه‌های جدیدتری برای جمع‌آوری داده‌ها و پردازش آن‌ها بهره برده است. «تاریخ شفاهی» که جمع‌آوری خاطرات و روایت‌های شفاهی وقایع تاریخی است یکی از این روش‌هاست. شاید این روش جدید از جهاتی کهن‌ترین شیوۀ تاریخ‌نگاری هم تلقی گردد. اما بی‌شک تفاوت اصلی را باید در روش‌شناسی جست‌وجو کرد. در دهه‌های اخیر مراکز علمی و پژوهشی توجه خاصی به این روش معطوف کرده‌اند. محتوای تاریخ شفاهی که از طریق گفت‌وگوی فعال و هدفمند فراهم می‌آید، شامل مشاهدات و تجربه‌های تاریخی اشخاص یا نقل‌قول‌های آنان از دیگر بازیگران صحنۀ تاریخ است. در تاریخ شفاهی مصاحبه‌گر به راوی کمک می‌کند که در بیان خاطرات خود علاوه بر شرح وقایع تاریخی، احساس و نظر خود را دربارۀ آن موضوعات نیز بیان کند.

درحقیقت تاریخ شفاهی محصول تلاش مشترک مصاحبه‌گر و مصاحبه‌شونده است و کیفیت داده‌های به‌دست‌آمده ارتباط نزدیکی با کارآمدی و تسلط مصاحبه‌گر بر موضوع موردبحث و قدرت حافظه و البته اهمیت مشاهدات مصاحبه‌شونده دارد. بدیهی است که گذشت زمان مصلحت‌انگاری راوی را تا اندازه بسیاری کاهش می‌دهد و سبب می‌شود که او با اطمینان بیشتری به بیان خاطرات خود بپردازد. چه‌بسا بسیاری از خاطرات - هرچند اندک - که عمری در سینه شاهدی تاریخی باقی‌مانده تنها اطلاعات موجود درباره شخص یا حادث‌های باشد که دارای اهمیت فراوان نیز هست. آنچه از این‌گونه تاریخ‌نگاری به دست می‌آید روایتی است مستند که در کنار دیگر اطلاعات، بخشی از معماهای تاریخی را به‌ویژه در حوزه تاریخ معاصر - تا حدود بسیاری حل می‌کند. چنین شیوه‌ای این بستر را برای محقق فراهم می‌آورد که حوادث را نه از یک روزنه که آن را به‌مثابه نوعی تجربه جمعی دریابد و به بازکاوی آن بپردازد و به‌این‌ترتیب به‌دور از حالت انفعالی این ظرفیت را پیدا کند که در قضاوت تاریخی به استنادات بیشتری دست‌یافته و در سیر مطالعاتی خود از اعتبار و اعتماد بیشتری برخوردار شود.