کتاب ملت - دولت و نظام جهانی

کتاب ملت - دولت و نظام جهانی نوشته والتر سی. اپللو و استفان جی. روستو است که با ترجمه دکتر پرویز دلیرپور منتشر شده است. نویسندگان در کتاب ملت - دولت و نظام جهانی تلاش کرده‌اند روند پیدایش ملت‌ـ دولت‌های مدرن را بررسی کرده و نقش رویه‌های حکومتی، تحولات تکنولوژیک، اقتصاد سیاسی، زبان و فرهنگ را در پیدایش اشکال خاص دولت از گذشته تاکنون بررسی کنند.

درباره کتاب ملت - دولت و نظام جهانی

نویسندگان در این کتاب دگرگونی‌های دولت‌های امپراطوری در دنیای باستان تا دولت‌های مدرن کنونی را بررسی و سعی کرده‌اند چالش‌های درونی و جهانی این شکل جدید دولت را تحلیل کرده و امکان دگرگونی‌های آتی آن را پیش‌بینی کنند. 

بدون شناختی درست از چگونگی پیدایش دولت مدرن و ماهیت آن نمی‌توان سخن از توسعه سیاسی به میان آورد. 

هر محققی که دغدغه بررسی توسعه سیاسی در ایران را دارد نمی‌تواند خود را از بررسی زاویه‌ها و جنبه‌های پیچیده این‌رویداد در غرب بی‌نیاز بداند. یکپارچگی سیاسی، استقلال از قدرت‌های خارجی، حاکمیت سرزمینی، برد سرزمینی بوروکراسی، مشارکت شهروندان در اداره کشور، و توسعه اقتصادی و آموزشی عواملی هستند که برای سنجش میزان توسعه سیاسی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند و همگی در قالب مفهوم ملت‌ـ دولت قابل بررسی هستند. درواقع، مفهوم ملت‌ـ دولت مفهومی است که به‌عنوان یک نمونه آرمانی به حل این‌گونه بحران‌ها در فرایند پیدایش ملت ـ کشور اشاره دارد.

کتاب حاضر، جنبه‌های مختلف فراگرد تکوین و تکامل ملت‌ـ دولت و تأثیر سیاسی مدرن را مورد تأکید قرار داده است. نویسندگان با روشی ترکیبی، یعنی با استفاده از تاریخ و نظریه سازه‌محوری (کانستراکتیویسم) نحوه پیدایش دولت مطلقه در اروپا از شکل امپراطوری روم تا دولت‌های قرون وسطایی و سپس اشکال اولیه دولت مدرن را بررسی کرده است. این کتاب به پژوهشگر ایرانی کمک می‌کند دید همه‌جانبه‌تری نسبت به اوضاع داشته باشد. 

خواندن کتاب ملت - دولت و نظام جهانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علوم سیاسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ملت - دولت و نظام جهانی

اگر چه در تحلیل فوکویاما اهمیت ملت‌ـ دولت در این وقایع به رسمیت شناخته شده ولی تحلیل هانتینگتن چنین نیست. وی به رغم آن‌که در جایی اعتراف کرده است دولت‌ها «قدرتمندترین بازیگران در امور جهانی» باقی خواهند ماند، اصولا برای دولت‌ها در مقایسه با «تمدن‌ها» نقش درجه دومی قائل است. البته هانتینگتن در این باره اشتباه می‌کرد. در پاسخ به او باید گفت، تمدن‌ها قدرت سیاسی ـ نظامی اعمال نمی‌کنند ولی ملت‌ـ دولت‌ها اعمال می‌کنند. (۵) اگرچه نیروهای جهانی‌شدن (که به تفصیل در موردشان بحث خواهیم کرد)، چالش‌های بزرگی در برابر ملت‌ـ دولت‌ها هستند ولی با توجه به نابودشدن تمامی دیگر انواع فرمانروایی سیاسی ـ نظامی که قبلا روی زمین وجود داشته‌اند، ملت‌ـ دولت‌ها در آینده‌ای قابل پیش‌بینی، اساسی‌ترین سنگ بناهای نظام جهانی باقی خواهند ماند. هر مایل مربع از سطح سیاره زمین به جز قاره قطب جنوب، امروزه قلمرو انحصاری این یا آن ملت‌ـ دولت است. درواقع، ملت‌ـ دولت به‌عنوان شکلی از فرمانروایی سیاسی ـ نظامی، آن‌قدر حضور گسترده‌ای یافته است که وجود آن مسلم انگاشته می‌شود و حتی متفکران روابط بین‌الملل به‌ندرت به آن توجه می‌کنند. 

ملت‌ـ دولت چیست؟ به این پرسش دشوار به اختصار نمی‌توان پاسخ گفت زیرا واژه‌هایی مانند «ملت‌ـ دولت» معناها و وابستگی‌های چندگانه‌ای با مفاهیم دیگر دارند. تعریف ملت‌ـ دولت در اثر این واقعیت پیچیده می‌شود که در انگلیسی معاصر کلمات «ملت»۲ و «دولت»۳ به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مسأله دربین انگلیسی‌زبانان آمریکایی پیچیده‌تر است زیرا گفتمان حقیقت سیاسی در ایالات متحده آن است که ایالات متحده، یک «دولت» را تشکیل نمی‌دهد. دلیل این مسأله آن است که بنیانگذاران آمریکا هنگامی که درباره موجودیت جدید سیاسی ـ نظامی که در تابستان ۱۷۸۷ در فیلادلفیا در حال ایجادش بودند، صحبت می‌کردند و مقاله می‌نوشتند، از واژه دولت استفاده نکردند. بلکه آنها این موجودیت سیاسی ـ نظامی را «جمهوری» یا «اتحادیه» نامیدند. وقتی از واژه «دولت» استفاده می‌کردند درواقع به یکی از اجزاء متشکله این موجودیت جدید یا به بریتانیا اشاره می‌کردند. از این‌رو امروزه، واژه «دولت» برای آمریکاییان به معنای یکی از چند جزء سازنده اتحادیه مانند ایالت نیویورک یا ایالت کالیفرنیا می‌باشد. آمریکائی‌ها مایلند از واژه «ملت» یا «کشور»۴ برای اشاره بدان‌چه ما از واژه «دولت» مراد می‌کنیم، استفاده کنند.

با این‌حال، ویژگی‌های زیر را می‌توان به‌عنوان مشخصات رایج ملت‌ـ دولت‌ها در نظام جهانی کنونی دانست: ملت‌ـ دولت نوعی سازمان فرمانروایی سیاسی ـ نظامی است که نخست، دارای سرزمین برخوردار از تعریف جغرافیایی مشخص برای اعمال صلاحدید حکومتی می‌باشد؛ دوم، بر سرزمین خود حاکمیت دارد یعنی اعمال صلاحدید او از لحاظ نظری منوط به منع مداخله خارجی از سوی دیگر ملت‌ـ دولت‌ها یا سایر موجودیت‌های سیاسی است؛ سوم، حکومتی دارد متشکل از ادارات و نقش‌های عمومی که به کنترل و اداره سرزمین و مردمی اقدام می‌کنند که سوژه اعمال صلاحدید دولت هستند؛ چهارم، از مرزهای ثابتی برخوردار است که ورود و خروج از آن توسط نقاط و در برخی موارد پرچین‌هایی روی زمین مشخص می‌شود که پاسداران مرزی یا ارتش از آن حفاظت می‌کنند؛ پنجم، حکومت آن مدعی انحصار کاربرد مشروع اجبار فیزیکی بر جمعیت خود است؛ ششم، جمعیت آن کمابیش از حس هویت ملی برخوردار است؛ و هفتم، کمابیش می‌تواند به اطاعت و وفاداری ساکنان سرزمین خود اعتماد کند.