کتاب مفاهیم قدیم و اندیشه جدید

کتاب مفاهیم قدیم و اندیشه جدید نوشته حسین آبادیان است. کتاب مفاهیم قدیم و اندیشه جدید را که انتشارات کویر منتشر کرده است درآمدی نظری بر مشروطه ایران است.

درباره کتاب مفاهیم قدیم و اندیشه جدید

این کتاب در برگیرنده بحثی است در باره فضای عمومی اندیشه در دوره قاجار و تأثیر این اندیشه در ساختار فکری مشروطه ایران؛ نیز این پژوهش تأملی است نظری در باره نحوه حضور مفاهیم قدیم فکری در عصر مشروطیت و بررسی توان این مفاهیم برای انتقال آگاهی از وضعیت دوران جدید. مفاهیم به‌کار گرفته شده در توجیه و یا تفسیر مشروطه، عمدتاً ریشه در سنت به‌جای مانده از دوره‌های گذشته ایران‌زمین داشتند، پس بحث عمده این رساله به این معطوف است که قابلیت‌های این مفاهیم و واژگان در انتقال آگاهی از الزامات دنیای نو تا چه میزان بوده است. هدف این است تا نشان دهد آیا در مفاهیم و واژگانی که از سنت به ارث رسیده بودند، نیروئی درونی وجود داشت تا بتواند با تحولی دیالکتیکی، نو را به وجود آورند و یا برعکس سنت به‌حدی محکم شده بود که هرگونه قابلیت تولید فکر نو را از دست داده بود. 

خواندن کتاب مفاهیم قدیم و اندیشه جدید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به تاریخ و جامعه‌شناسی ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مفاهیم قدیم و اندیشه جدید

مشروطیت بزرگترین جنبش فکری، اجتماعی و سیاسی صدر تاریخ معاصر ایران است؛ از آن جهت که این جنبش نوعی گسست معرفتی بین قبل و بعد از خود به میراث گذاشت، گسستی که بدون تحلیل مبانی نظری آن، راه بر شناخت تحولاتی که بعد از مشروطه در حوزه‌های نظر و عمل اتفاق افتاد، ناممکن است. از هر منظری به این حادثه یگانه در ابتدای قرن بیستم نظر افکنیم، آن را قابل اهمیت می‌یابیم، امروزه بعد از گذشت بیش از یکصدسال از این خیزش دوران‌ساز، هیچ عرصه‌ای را نمی بینیم که تحت تأثیر اندیشه تجدد واقع نشده باشد. مشروطه راهی بدون بازگشت فراروی تاریخ ایران نهاد، با وقوع مشروطیت صورت نوعی تاریخ جدیدی شکل گرفت که گرچه موادی از تاریخ قدیم در آن با قدرت حضور دارند، اما آن مواد به کلی مقلوب شده و تجدید سازمان یافته‌اند. امروزه فضای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری ایران دنباله تحولاتی است که در مشروطه به‌وقوع پیوست و همین امر خود تأثیر فراگیر آن جنبش را بر کلیه عرصه‌های حیات فردی و اجتماعی ایرانیان به‌خوبی نمایش می‌دهد. 

تحول در ادبیات منظوم و منثور، هنر به‌طور اعم، تاریخ‌نویسی، روابط بین‌الملل، علوم سیاسی و خلاصه نگاه نو به مسائلی که در اطراف می‌گذرد، رهاورد مشروطه است که با افت و خیز فراوان و به رغم گسست‌های مقطعی ادامه یافته است.

مشروطه فقط تکانی سیاسی یا اجتماعی نبود، بلکه آن خیزش پاسخ ایرانی دربرابر پرسش غربی به‌شمار می‌آمد، بنابراین شناخت اجزای این پاسخ و تحلیل منطق درونی آن اهمیت زایدالوصفی در شناسائی ماهیت جریان‌های فکری معاصر ایران دارد و درحقیقت مقدمه‌ای بر این موضوع به‌شمار می‌رود. در نهضت مشروطه گفتارهای۱ نظری متعددی وجود داشت که هرکدام از آن‌ها منشأ گفتارهای مشابه یا متقارن دوره‌های بعدی شد، به‌عبارتی مشروطه حاصل فرآیندی بود که بسته به نوع پاسخ دربرابر چالش‌های غربی درطول تاریخ فکری معاصر ایران تداوم و تحول پیدا کرد و هر گفتار با تغییراتی کمابیش محسوس جای خود را در بین گروهی خاص از روشنفکران ایرانی گشود و طرفدارانی پا برجا یافت. همین‌جا به اشارت یادآوری کنیم که تاریخ ایران به‌طور کلی و تاریخ معاصر ایران به‌طور خاص، تاریخی است که ویژگی بارز آن را تداوم در گسست‌های متعدد سیاسی و فکری تشکیل می‌دهد، مراد ما از تداوم مباحث نظری مشروطه البته مقوله‌ای است اعتباری و نظر من به‌طور کلی این است که هسته‌ای مرکزی در اندیشه مشروطه‌خواهی ایرانیان وجود داشت که افتان و خیزان تداوم یافت و تحول پیدا کرد، آن هسته مرکزی البته اجزا گوناگونی داشت که مقصود این رساله پرده‌برداشتن از آن‌هاست.