کتاب نمایش های ایرانی؛ جلد هفتم

کتاب نمایش های ایرانی؛ جلد هفتم نوشته صادق عاشورپور است. کتاب نمایش‌های ایرانی را انتشارات سوره مهر برای علاقه‌مندان به هنرهای نمایشی منتشر کرده است. آخرین جلد از کتاب به نمایش‌های عمیانه می‌پردازد.

درباره کتاب نمایش های ایرانی؛ جلد هفتم

ایران و یونان، هر دو، دو کشور متمدن و قدرتمند جهان کهن بوده‌اند، اما چرا یونان دارای چنان تاریخی مدون در هنر نمایش است و کشور ما حتی در تدوین تاریخ سیاسی و اجتماعی خود هم مشکل دارد؟ و هر چه هم که به عنوان کتب و منابع تاریخی دارد، کلی‌گویی است و صرفاً تاریخ پادشاهان و آنچه را هم که غربیان برایمان نوشته‌اند، بسیاری از موضوعات و مطالبشان به باور نمی‌گنجد و با قدری تأمل درخواهید یافت که تلنباری از غرض است و سخنانی خلاف واقع.

علاقه به شناخت هویت نمایش ایرانی، نویسنده را برآن داشت که در پی منابع و کتبی باشد که حرفی و حدیثی درباره نمایش ایرانی در آنها پیدا شود اما هرچه پژوهش کرد نتوانست به منابع کاربردی برسد، پس تصمیم گرفت خود اثری ارزشمند بنویسد که بتواند راهنمای راه پژوهشگران باشد.

خواندن کتاب نمایش های ایرانی؛ جلد هفتم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب نمایش های ایرانی؛ جلد هفتم

اصرار ورزیدن و تکیه داشتن به اینکه این نوع نمایش ایرانی از کی و چگونه به وجود آمده است بی‌گمان تلاشی بیهوده و کوششی عبث است، چرا که باید پذیرفت از زمانی که بشر شوخی را شناخت و برای تنوع اوقات و رفع خستگی و ایجاد نشاط دست به شوخی با نفر مقابل خویش زد، به شکلی به تولید و اجرای این نمایش پرداخت.

چنین تولید و اجرایی، اگرچه به ظاهر بُروز رفتار سطحی و سادۀ اجتماعی بود، اما در عمل همین رفتار سادۀ اجتماعی نطفه‌ای از نمایش را بست که قرن‌ها و قرن‌ها، زبان نیش‌دار و هشداردهندۀ مردم شد و هر اجرایش موجب تسکین آلام و کاهش دردها و نقصان رنج‌های بسیاری از افراد ستمدیده و آوردن خنده به لب آنان هر چند به طور موقت و مقطعی گردید.

با این همه اگرچه هیچ سند و مدرکی، چنانچه پیش‌تر اشاره شد، دال بر پیدایی این نمایش در دست نیست، اما با مطالعه و غور در نمایش‌های عامیانه و شواهد موجود در خود متون، یک واقعیت به‌خوبی روشن می‌شود و آن اینکه، این نمایش‌ها خاستگاه و ریشه‌ای کاملاً مردمی داشته و توسط مردم کوچه و بازار ابداع و تولید گردیده است.

آنچه مسلم است، این ابداع و تولید، باید در آغاز، توسط افرادی شوخ‌طبع، بذله‌گو و خوش‌مشرب که به جز خوشحال کردن دوستان و آشنایان در مراسم جشن و شادمانی قصدی نداشته، به شکلی ابتدایی به وجود آمده باشد که این افراد، ابتدا به مزاح و مسخره، لوده و مقلد و پس از آن به تلخک و دلقک، معروف گشته‌اند. شادروان حسین کسبیان هنرمند توانای نمایش‌های ملی کشورمان، دربارۀ آن افراد چنین گفته است: «لوده‌ها، بازیگران خوشمزه، بدیهه‌گو، نغزسرا، حاضرجواب و برخوردار از وجهه‌ای جذاب و شیرین میان مردم بودند، دستگاه‌های موسیقی را می‌شناختند و صدای خوشی داشتند. و چون اغلب بازی‌هایشان همراه با آواز و ترانه بود ...»