کتاب اول از همه

کتابِ اول از همه خاطرات محمد عطاران را به قلم الهام صباحی روایت می‌کند و انتشارات سوره مهر در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این اثر از خلال گفت‌وگوهای طولانی و یادآوری‌های دشوار شکل گرفته و زندگی راوی را از سال‌های کودکی در فاروج تا روزهای آموزش نظامی و اعزام به جبهه دنبال می‌کند. در این کتاب، سوگ مادر، فضای مذهبی و خانوادگی، التهاب انقلاب و شوق رفتن به جنگ کنار هم قرار می‌گیرند و تصویری نزدیک از شکل‌گیری ذهن و شخصیت یک نوجوان به دست می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اول از همه اثر الهام صباحی

کتابِ اول از همه (خاطرات محمد عطاران)، نوشته‌ی الهام صباحی، از همان صفحات آغازین، زندگی یک نوجوان را در خانواده، محله و در میان تحولات اجتماعی نشان می‌دهد. کتاب از خاطره‌ی مرگ مادر شروع می‌شود؛ رخدادی که فقط یک فقدان شخصی نیست و به‌تدریج به نقطه‌ی عطفی در نگاه راوی به خانه، تنهایی و آینده تبدیل می‌شود. در کنار این سوگ، جزئیات زندگی در فاروج هم حضور پررنگی دارد: باغ انگور، مغازه‌ی خانوادگی، مدرسه، مسجد، رسم‌ورسوم محلی و رفت‌وآمد چهره‌های مذهبی. همین جزئیات باعث شده‌اند روایت فقط شرح چند حادثه‌ی مهم نباشد و حال‌وهوای آن دوره و زیست روزمره را نیز ثبت کند.

کتابِ اول از همه فقط به خاطرات جبهه محدود نمی‌شود و بخش مهمی از جذابیتش در مسیر شکل‌گیری راوی است؛ مسیری که از کودکی، شیطنت، کار در خانه و باغ، تجربه‌های مدرسه و نخستین برخوردها با فضای سیاسی می‌گذرد. راوی از جلسات قرآن، شنیدن نوارهای سخنرانی، تظاهرات، اختلاف‌های سیاسی، فعالیت در پایگاه و دفتر حزب و بعد آموزش‌های بسیج و سپاه حرف می‌زند. همین باعث می‌شود رفتن او به جبهه ناگهانی به‌ نظر نرسد، بلکه نتیجه‌ی مجموعه‌ای از تجربه‌های خانوادگی و اجتماعی باشد. الهام صباحی در ثبت این خاطرات کوشیده است لحن راوی را حفظ کند و به همین دلیل متن پر از تصویرهای ملموس، تعبیرهای بومی و صحنه‌هایی است که هم تلخی دارند هم رگه‌هایی از شوخی، بازیگوشی و سرسختی نوجوانانه را نشان می‌دهند. حاصل کار روایتی است از رشد زودهنگام، داغی که خاموش نمی‌شود و میل به پیداکردن معنا در دل آشوب.

خلاصه کتاب اول از همه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتابِ اول از همه با روزی آغاز می‌شود که محمد عطارانِ نوجوان از باغ به خانه برمی‌گردد و می‌فهمد مادرش از دنیا رفته است. این اتفاق زندگی او را از ریشه تغییر می‌دهد و احساس تنهایی و خشمْ نگاهش را به خانواده و جهان اطراف تیره می‌کند.

داستان سپس به سال‌های کودکی، فضای خانه و محله، کار در باغ و مغازه، تجربه‌های مدرسه و آشنایی تدریجی او با جریان‌های مذهبی و سیاسی می‌رسد. با شدت‌گرفتن التهاب‌های اجتماعی و آغاز جنگ، محمد بیش‌ از پیش از خانه فاصله می‌گیرد و حضور در پایگاه، آموزش نظامی و تلاش برای اعزامْ مسیر زندگی‌اش را رقم می‌زند.

چرا باید کتاب اول از همه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اول از همه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان زندگی خانوادگی، فضای محلی و تجربه‌ی جنگ را در یک مسیر پیوسته نشان می‌دهد.
• خواننده با جزئیات زندگی در فاروج، از کار در باغ و مغازه تا حضور در مدرسه و مسجد، آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد که چگونه سوگ مادر بر تصمیم‌ها، خلق‌وخو و جهت زندگی راوی اثر می‌گذارد.
• روایتْ شکل‌گیری ذهن یک نوجوان در روزهای انقلاب و آغاز جنگ را از نزدیک ثبت کرده است.
• حضور اصطلاحات بومی و خاطره‌های روزمره به کتاب رنگ‌وبوی خاصی بخشیده است.
• این اثر برای شناخت لایه‌های عاطفی و اجتماعی تصمیم رفتن نوجوانان به جبهه، منبعی پُرجزئیات است.

خواندن کتاب اول از همه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اول از همه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ که می‌خواهند مسیر زندگی شخصیت پیش از حضور در جبهه را ببینند.
• خوانندگانی که به روایت‌های شخصیت‌محور و مبتنی‌بر تجربه‌های زیسته علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند از خلال یک زندگی شخصی، حال‌وهوای شهرهای کوچک در سال‌های انقلاب و جنگ را بشناسند.
• مخاطبانی که به رابطه‌ی سوگ، تنهایی و تصمیم‌های سرنوشت‌ساز در زندگی نوجوانان فکر می‌کنند.
• علاقه‌مندان به تاریخ شفاهی که جزئیات روزمره و لحن نزدیک به گفتار را مهم می‌دانند.

بخشی از کتاب اول از همه

«به‌سمت پس‌خانه رفتم. اتاق کوچکی پشت اتاق نشیمن که صندوقچه‌ای گوشهٔ اتاق گذاشته بودند و ننه در آن لباس‌های هرکداممان را مرتب بقچه می‌کرد و داخلش می‌گذاشت. روی صندوقچه هم رختخواب‌ها را مرتب می‌کرد. نامرتبی رختخواب‌ها و صندوقِ باز نشان می‌داد هرکسی لباس سیاه خودش را برداشته و مشهد رفته است. پس‌خانه همیشه مرتب بود تا اتاق جای بیشتری برای نشستن و دورهمی ما داشته باشد. گاهی هم که شب‌نشینی‌ها طول می‌کشید و ما خسته می‌شدیم، در اتاق می‌خوابیدیم. ننه می‌گفت زشت است جلوی مهمان چرت بزنیم یا پایمان را دراز کنیم.»