کتاب از‌ نفس افتاده

کتاب از‌ نفس افتاده (Running on Empty) نوشته جنیس وب و ترجمه ثمین صداقت کار، به موضوعی می‌پردازد که معمولاً دیده نمی‌شود: تأثیر چیزهایی که در کودکی رخ نداده‌اند. نویسنده با تمرکز بر غفلت هیجانی نشان می‌دهد چرا بعضی آدم‌ها با وجود توانمندی، در بزرگسالی با احساس پوچی، فاصله از خود، دشواری در شناخت احساسات و نارضایتی پنهان دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این کتاب که انتشارات میلکان آن را منتشر کرده، فقط به شرح مسئله بسنده نمی‌کند و مسیر شناخت این زخم نامرئی را هم پیش می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از‌ نفس افتاده

کتاب از‌ نفس افتاده نوشته‌ی جنیس وب بر مفهومی متمرکز است که در نگاه اول شاید حتی نام‌گذاری‌اش هم دشوار باشد: غفلت هیجانی در دوران کودکی. نویسنده توضیح می‌دهد که گاهی آنچه در زندگی کودک غایب بوده، اثر عمیق‌تری بر جای گذاشته است؛ مثل ندیده‌شدن احساسات، پاسخ نگرفتن نیازهای عاطفی، یا نبودِ همراهی و همدلی در لحظه‌های مهم. متن کتاب از این زاویه پیش می‌رود که بسیاری از بزرگسالانِ کارآمد و مسئول، با وجود ظاهر مرتب زندگی‌شان، در درون با احساس تهی‌بودن، خودسرزنشگری، دشواری در کمک‌خواستن و ناتوانی در تشخیص هیجان‌های خود روبه‌رو هستند.

کتاب فقط به تعریف این وضعیت بسنده نمی‌کند و با مثال‌ها و شرح‌حال‌های متعدد، شکل‌های مختلف آن را نشان می‌دهد. جنیس وب توضیح می‌دهد که غفلت هیجانی همیشه از سوی والدین بی‌مهر یا آزارگر رخ نمی‌دهد؛ گاهی والدین خیرخواه‌اند اما به‌ دلیل الگوهای تربیتی، افسردگی، اعتیاد، سوگ، خودشیفتگی یا سخت‌گیری افراطی، نمی‌توانند به نیازهای هیجانی کودک پاسخ مناسب بدهند. در فصل‌های آغازین، کتاب با نمونه‌هایی مثل زیک، کتلین، سالی و دیگران تفاوت میان فرزندپروری هماهنگ با احساسات کودک و فرزندپروریِ غافل از آن‌ها را روشن می‌کند. همین مقایسه‌ها باعث می‌شود مسئله از حالت انتزاعی بیرون بیاید و به تجربه‌ای قابل لمس تبدیل شود.

کتاب از‌ نفس افتاده در ادامه به نشانه‌ها و پیامدهای این تجربه در بزرگسالی می‌رسد؛ از احساس تعلق‌نداشتن و فاصله‌گرفتن از دیگران تا شرم، اضطراب، خشم پنهان و ناتوانی در خودآرام‌سازی. در کنار این‌ها، پرسشنامه‌ای هم در متن آمده که به شناسایی برخی از این نشانه‌ها کمک می‌کند. فضای کلی اثر تحلیلی است اما خشک و صرفاً نظری نمی‌ماند، چون نویسنده مدام میان توضیح مفهوم، نمونه‌های بالینی و تبیین رفتار والدین رفت‌وآمد می‌کند.

خلاصه کتاب از‌ نفس افتاده

کتاب از‌ نفس افتاده توضیح می‌دهد که چرا بعضی از آدم‌ها با وجود موفقیت، مسئولیت‌پذیری و ظاهر باثبات، در درون احساس کمبود، پوچی یا جدایی از دیگران دارند. جنیس وب ریشه‌ی این وضعیت را در غفلت هیجانی دوران کودکی جست‌وجو می‌کند؛ یعنی زمانی که نیازهای عاطفی کودک دیده، نام‌گذاری یا پاسخ داده نشده‌اند. نویسنده با شرح نمونه‌های گوناگون نشان می‌دهد که این غفلت می‌تواند در خانواده‌های به‌ظاهر سالم هم رخ دهد و بعدتر به شکل اضطراب، افسردگی، خودسرزنشگری، دشواری در شناخت احساسات و مشکل در رابطه‌ها ظاهر شود.

مسیر کتاب از تعریف مسئله آغاز می‌شود و به شناخت الگوهای خانوادگی و فهم اثر آن‌ها بر زندگی بزرگسالی می‌رسد.

چرا باید کتاب از‌ نفس افتاده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از‌ نفس افتاده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم غفلت هیجانی را به‌ صورت دقیق توضیح می‌دهد و آن را از آسیب‌های آشکارتر دوران کودکی جدا می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند برخی از احساس‌های مبهم مثل پوچی، تعلق‌نداشتن یا خودسرزنشگری مزمن را بهتر ریشه‌یابی کند.
• نمونه‌های متعدد کتاب کمک می‌کنند تفاوت میان مراقبت ظاهری و پاسخ‌دادن واقعی به نیازهای هیجانی کودک روشن‌تر شود.
• این اثر نشان می‌دهد که چرا بعضی دشواری‌های بزرگسالی، با وجود خاطرات نسبتاً عادی از کودکی، همچنان پابرجا می‌مانند.
• پرسشنامه و مثال‌های بالینی کتاب به شناسایی نشانه‌ها و الگوهای تکرارشونده در زندگی فردی و خانوادگی کمک می‌کنند.

خواندن کتاب از‌ نفس افتاده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از‌ نفس افتاده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که با وجود عملکرد خوب در زندگی، در درون احساس نارضایتی، پوچی یا فاصله از خود دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند ریشه‌ی برخی دشواری‌های عاطفی و رابطه‌ای را در تجربه‌های کودکی بهتر بشناسند.
• مخاطبانی که در شناسایی احساسات، کمک‌خواستن یا آرام‌کردن خود مشکل دارند.
• والدینی که می‌خواهند نقش توجه هیجانی را در رشد کودک دقیق‌تر درک کنند.
• علاقه‌مندان به موضوعات روان‌شناسی خانواده، دلبستگی و اثر تجربه‌های اولیه بر بزرگسالی.

بخشی از کتاب از‌ نفس افتاده

«برای تربیت کودکی که در بزرگسالی سالم و شاد باشد، به یک مرشدِ تربیت کودک، یک قدیس، یا ـ به لطف خدا ـ مدرک دکترای روان‌شناسی نیازی ندارید. دانلد وینیکات، روان‌پزشک کودکان، پژوهشگر، نویسنده و روان‌کاو، در طول چهل سال فعالیتِ قلمی‌اش بارها و بارها بر این نکته تأکید کرده است. با وجود اینکه امروزه می‌دانیم حضور و همکاری پدران در رشد و پرورش کودک به اندازهٔ مادران اهمیت دارد، معنای مشاهدات وینیکات در مورد مادری‌کردن همچنان به قوت خود باقی است: حداقلی از پیوند هیجانی، همدلی و توجه مستمر والدین لازم است تا نیروی لازم برای رشد و پروش کودک فراهم، و او در آینده به بزرگسالی تبدیل شود که، به‌لحاظ هیجانی، سالم و با دیگران در پیوند است. اگر میزان موارد مذکور از آن حداقل کمتر باشد، کودک به بزرگسالی تبدیل می‌شود که به‌لحاظ هیجانی دچار مشکل و کشمکش است؛ شاید در ظاهر موفق، اما از درون تهی است و چیزی را در خود گم کرده است که دنیای بیرونی قادر به دیدنش نیست.»