کتاب تبیین تبیین جهان

کتاب تبیین تبیین جهان نوشته عبدالحمید دیالمه است و نشر معارف آن را منتشر کرده است. این اثر بر پایه‌ی سلسله سخنرانی‌های دیالمه تدوین شده و به نقد آموزش‌های ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق پرداخته است. محور اصلی کتاب حاضر بررسی نسبت میان تفسیر دینی، التقاط فکری و استفاده از مفاهیم اسلامی در کنار مبانی مارکسیستی است. این اثر می‌کوشد ریشه‌های نظری این آمیختگی را نشان دهد و از خلال نمونه‌ها شیوه‌ی استدلال و تفسیر این سازمان را واکاوی کند. محمد اعتضادالسلطنه و مرکز نشر آثار و اندیشه‌های شهید دکتر دیالمه گردآورنده‌ی کتاب حاضر بوده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تبیین تبیین جهان اثر عبدالحمید دیالمه

کتاب تبیین تبیین جهان با عنوان فرعی «سلسله سخنرانی‌های شهید دکتر عبدالحمید دیالمه؛ نقد و بررسی آموزش‌های ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق (منافقین)»، نوشته‌ی عبدالحمید دیالمه و در واقع مجموعه‌ای از سخنرانی‌هایی است که او در فضایی پرتنش و در برابر یکی از جریان‌های اثرگذار ایراد کرده است. مسئله‌ی اصلی این کتاب فقط اختلاف سیاسی نیست؛ بحث بر سر این است که مفاهیم دینی چگونه می‌توانند در کنار مبانی فکریِ بیگانه قرار بگیرند و به ترکیبی تازه برسند که در ظاهر اسلامی است، اما در لایه‌های درونی از منطق دیگری پیروی می‌کند. این کتاب از شعارگویی عبور می‌کند و به سراغ مبانی می‌رود؛ از نسبت قرآن و تفسیر گرفته است تا جایگاه سنت، مفهوم شناخت، نسبت ایدئولوژی و عمل و شیوه‌ی استفاده از واژه‌ها و آیات.

تبیین تبیین جهان فقط گزارشی از یک جدال فکری نیست؛ تصویری از فضای دانشگاهی و اجتماعی دوران موردنظر نیز به دست می‌دهد؛ فضایی که در آن جزوه، سخنرانی، نوار و جلسات پرسش‌وپاسخ ابزار جذب و اثرگذاری بود. عبدالحمید دیالمه در این جلسات کوشیده است نشان دهد که نقد یک جریان، وقتی به ریشه‌های فکری آن نرسد، به نتیجه‌ی جدی نمی‌رسد. او به‌جای تمرکز بر رفتارهای بیرونی، به سراغ متن‌های آموزشی سازمان مجاهدین خلق رفته و با آوردن نمونه‌های متعدد، از ترجمه و تفسیر آیات تا تعریف شناخت و تکامل، استدلال‌های این سازمان را بررسی کرده است.

کتاب تبیین تبیین جهان علاوه‌بر متن اصلی سخنرانی‌ها، سه پیوست دارد؛ پیوست اعلام، پیوست توضیح اصطلاحات و مفاهیم و پیوست مناظره‌ی یکی از جلسات. این بخش‌ها کمک می‌کند ارجاعات تاریخی و مفهومی روشن‌تر شود. حال‌وهوای کتاب حاضر جدلی و استدلالی است و از خلال آن می‌توان با بخشی از کشمکش‌های فکری جامعه‌ی ایران، شیوه‌ی مواجهه با التقاط و نوعی از نقد اعتقادی آشنا شد که می‌خواهد از سطح واکنش‌های مقطعی فراتر برود.

خلاصه کتاب تبیین تبیین جهان

کتاب بر محور نقد آموزش‌های ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق پیش می‌رود و نشان می‌دهد که این آموزش‌ها چگونه می‌کوشند میان واژگان و آیات اسلامی از یک‌سو و مبانی مارکسیستی از سوی دیگر پیوند برقرار کنند. عبدالحمید دیالمه در جلسات مختلف، نمونه‌هایی از این پیوند را با نگاه به جزوه‌ها و سخنرانی‌های این سازمان بیرون می‌کشد و درباره‌ی مفاهیمی مثل شناخت، تکامل، تفسیر قرآن، نسبت ایدئولوژی و عمل و جایگاه مبیّن‌های دینی سخن می‌گوید.
مسیر کتاب از طرح یک مسئله‌ی کلی آغاز می‌شود؛ اینکه انحراف فکری با تغییر چند واژه رخ نمی‌دهد؛ بلکه از جایی شروع می‌شود که مبانی عوض می‌شوند، اما ظاهرِ دینی حفظ می‌شود. اثر حاضر با مثال‌ها و نقل‌قول‌های فراوان، این جابه‌جایی مبنا را دنبال می‌کند و می‌کوشد نشان دهد اختلاف اصلی در سطح تعبیرها نیست و در بنیان‌های فکری است.

چرا باید کتاب تبیین تبیین جهان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تبیین تبیین جهان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌ای روشن از نقد مبنایی یک جریان فکری ارائه می‌کند.
• خواننده با شیوه‌ی استفاده از مفاهیم دینی برای توجیه دیدگاه‌های دیگر آشنا می‌شود.
• این اثر فضای فکری و دانشگاهیِ پیرامون آموزش‌های ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق را ملموس‌تر می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد بحث‌هایی مثل شناخت، تفسیر قرآن و نسبت ایدئولوژی و عمل چگونه به میدان منازعه‌ی فکری تبدیل می‌شود.
• مطالعه‌ی این اثر برای شناخت سازوکار التقاط و شیوه‌ی شکل‌گیری آن در متن‌های آموزشی مفید است.

خواندن کتاب تبیین تبیین جهان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تبیین تبیین جهان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌های فکری سازمان مجاهدین خلق بدانند.
• علاقه‌مندان به مباحث جریان‌شناسی فکری و نقد التقاط در تاریخ معاصر ایران.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان تفسیر دینی و ایدئولوژی‌های رقیب را بررسی کنند.
• مخاطبانی که به متن‌های سخنرانی‌محور و بحث‌های استدلالی درباره‌ی مبانی اعتقادی علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که درمورد فضای فکری دانشگاه‌ها و منازعات ایدئولوژیک مطالعه می‌کنند.

درباره عبدالحمید دیالمه

عبدالحمید دیالمه در ۴ اردیبهشت ۱۳۳۳ به دنیا آمد و ۷ تیر ۱۳۶۰ کشته شد. او نماینده‌ی دوره‌ی نخست مجلس شورای اسلامی بود که در انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی کشته و در قم به خاک سپرده شد. دیالمه تحصیلات حوزوی و دانشگاهی خود را تا مقطع دکتری در رشته‌ی داروسازی ادامه داد و در کنار آن علوم منطق، فلسفه و عرفان را نزد مرتضی مطهری فراگرفت. از دوران دانشجویی فعالیت‌های مذهبی و سیاسی گسترده‌ای داشت؛ ازجمله تأسیس کتابخانه‌ی اسلامی، برگزاری جلسات دعای کمیل در دانشگاه و حرم امام رضا (ع)، تشکیل گروه‌های آموزشی برای نشر افکار اسلامی شیعی و مبارزه با حکومت پهلوی که در پی آن چندین‌بار توسط ساواک دستگیر شد.

دیالمه پس از انقلاب ۱۳۵۷ مجمع احیای تفکرات شیعی را بنیان گذاشت، از اعضای شورای اولیه‌ی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان خراسان و از بنیان‌گذاران شورای اولیه‌ی حزب جمهوری اسلامی در این استان شد. او در مناظره‌ها و سخنرانی‌های متعدد به نقد جریان‌های فکری و سیاسی، به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر، پرداخت و در مجلس شورای اسلامی نیز با ارائه‌ی مدارک در روند عزل بنی‌صدر نقش داشت. عبدالحمید دیالمه از سوی مردم مشهد به نمایندگی مجلس انتخاب شد، عضو هیئت‌رئیسه‌ی سنی مجلس و سپس رئیس کمیسیون شوراها شد. از او حدود ۴۰۰ ساعت سخنرانی گردآوری شده است. کتاب تبیین تبیین جهان حاصل گردآوری محمد اعتضادالسلطنه و مرکز نشر آثار و اندیشه‌های شهید دکتر دیالمه است.

بخشی از کتاب تبیین تبیین جهان

«(جلسهٔ هفتم)

نقد و بررسی آموزش‌های ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق (منافقین)

مکان: دانشکدهٔ پزشکی  مشهد

۱۳۵۹/۲/۱۰

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ وَ بِهِ نَستَعینُ

در جلسات قبل، بیان‌ کردیم که مسیرِ حرکت این طرز تفکر چگونه است. به تعبیر بهتر، این طرز تفکر حاصل ترکیب و درآمیخته ‌شدن طرز تفکر یکی از فرقه‌های منحرف اسلامی و مارکسیسم است که از مخلوط آن‌ها چنین معجونی به دست آمده که آن را «اسلام راستین» یا «اسلام انقلابی» نام‌گذاری کرده‌اند. سپس شرح دادیم که در مباحث تکامل و همچنین در مسائل اجتماعی و جامعه‌شناسی، از کدام فرضیات و به چه شکل از آن فرضیات مختلف استفاده می‌شود. و در ادامهٔ این مباحث، مشاهده کردیم که فقط ما نیستیم که این سؤال برایمان مطرح است که چرا ایدئولوژی یک سازمان اسلامی، بر فرضیات، آن هم فرضیات غیرعلمی و ناصحیح مبتنی است؟ و اگر قرار است که از ضوابط علمی استفاده شود، چرا از علومی که از درجهٔ علمی و تحقیقاتی بالاتر و یقینی‌تری برخوردار هستند، استفاده نمی‌شود؟»