کتاب آموزه حقیقت افلاطون

کتاب آموزه‌ی حقیقت افلاطون نوشته‌ی مارتین هایدگر و با ترجمه‌ی طالب جابری کوشیده است یکی از مشهورترین بخش‌های جمهوری افلاطون، یعنی تمثیل غار، را از دل درسگفتارهای هایدگر بازخوانی کند. این متن که در مجموعه‌ی درنگ‌ها جای گرفته، بر پایه‌ی درس «درباره‌ی ذات حقیقت» تنظیم شده و به پرسش از معنای حقیقت در تفکر یونانی می‌پردازد. مترجم در یادداشت آغازین، مسیر شکل‌گیری رساله، منابع آلمانی و انگلیسی مورد استفاده و منطق برگردان اصطلاحات کلیدی مانند ἀλήϑεια را توضیح داده است. نشر لگا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزه حقیقت افلاطون

کتاب آموزه‌ی حقیقت افلاطون متنی است که از دل یک درسگفتار دانشگاهی هایدگر درباره‌ی «ذات حقیقت» بیرون آمده و سپس به‌صورت رساله تنظیم شده است. هایدگر در این نوشته به سراغ تمثیل غار در کتاب هفتم جمهوری افلاطون می‌رود و آن را نه صرفاً به‌عنوان یک تصویر اخلاقی یا سیاسی، بلکه به‌مثابه‌ی صحنه‌ای برای دگرگونی در خودِ معنای حقیقت می‌خواند. مترجم در مقدمه نشان داده است که متن حاضر بر اساس جلد نهم مجموعه‌آثار هایدگر و با مراجعه به چند ترجمه‌ی انگلیسی تنظیم شده و در عین حال کوشیده است واژگان یونانی و آلمانی را در متن حفظ کند تا ردیابی استدلال ممکن بماند. در کتاب آموزه‌ی حقیقت افلاطون، هایدگر از واژه‌ی یونانی ἀλήϑεια آغاز می‌کند و آن را نه «صدق» بلکه «ناپوشیدگی» می‌فهمد. او نشان می‌دهد که چگونه نزد متفکران آغازین، حقیقت به‌معنای ربودن چیزها از پوشیدگی بوده است و تمثیل غار نیز بر همین تجربه‌ی ناپوشیدگی تکیه دارد. سپس گام‌به‌گام حرکت زندانیان، مواجهه با آتش، خروج به روشنایی روز و بازگشت به غار را به‌عنوان مراحلی از تغییر در نسبت انسان با امر ناپوشیده تحلیل می‌کند. کتاب آموزه‌ی حقیقت افلاطون در ادامه، پیوند میان حقیقت و παιδεία (تربیت/ساختن) را می‌کاود و نشان می‌دهد که چگونه «چرخش کل انسان» از تاریکی به روشنایی، بر نوعی فهم از حقیقت استوار است. هایدگر در این مسیر به ایده، ایده‌ی خیر، نسبت دیدن و دیده‌شدن، و گذار از فهم حقیقت به‌مثابه‌ی ناپوشیدگی به فهم آن به‌مثابه‌ی «درستی نگاه» می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این چرخش، سرآغاز مسیری است که به سوبژکتیویته، اومانیسم و فراموشی هستی در تفکر مغرب‌زمین انجامیده است.

خلاصه کتاب آموزه حقیقت افلاطون

کتاب آموزه‌ی حقیقت افلاطون با طرح این پرسش پیش می‌رود که حقیقت در سنت یونانی چه معنایی داشته و افلاطون در تمثیل غار چه تغییری در این معنا پدید آورده است. هایدگر از ریشه‌ی واژه‌ی ἀλήϑεια آغاز می‌کند و آن را به‌صورت «ناپوشیدگی» و «ربودن از پوشیدگی» می‌فهمد. سپس چهار منزلگاه تمثیل غار را بازسازی می‌کند: زندگی درون غار و دل‌بستگی به سایه‌ها، رهایی نسبی و مواجهه با اشیای روشن‌شده به‌وسیله‌ی آتش، خروج به فضای باز و دیدن خورشید، و در نهایت بازگشت آزادشده به غار. در این مسیر، کتاب آموزه‌ی حقیقت افلاطون نشان می‌دهد که چگونه نزد افلاطون، حقیقت به‌تدریج از ناپوشیدگی به «درستی دیدن» و مطابقت شناخت با ایده‌ها تبدیل می‌شود. پیوند میان παιδεία به‌عنوان چرخش کل انسان و ἀλήϑεια به‌عنوان ناپوشیدگی، و سپس برتری‌یافتن ایده و ایده‌ی خیر بر خود ناپوشیدگی، محور اصلی تحلیل است.

چرا باید کتاب آموزه حقیقت افلاطون را بخوانیم؟

خواندن آموزه‌ی حقیقت افلاطون امکان مواجهه‌ی مستقیم با خوانش هایدگر از تمثیل غار و واژه‌ی ἀλήϑεια را فراهم می‌کند. این متن نشان می‌دهد که چگونه یک تصویر مشهور فلسفی می‌تواند به صحنه‌ای برای دگرگونی در خودِ معنای حقیقت تبدیل شود و چه نسبتی میان تربیت، آزادی، دیدن و حقیقت برقرار است. همچنین پیوند این دگرگونی با سوبژکتیویته و فراموشی هستی روشن شده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی آموزه‌ی حقیقت افلاطون به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، به‌ویژه علاقه‌مندان به افلاطون و هایدگر، پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی حقیقت، تربیت، ایده‌ی خیر و نسبت میان شناخت، آزادی و تفکر در سنت غربی هستند.

بخشی از کتاب آموزه حقیقت افلاطون

«شناخت‌های برآمده از علوم معمولاً در گزاره‌ها بیان شده و به‌مثابه‌ی نتایجی دریافت‌پذیر برای استفاده به آدمیان عرضه می‌شوند. اما «آموزه‌ی» یک متفکر آن است که در گفته‌هاش ناگفته می‌ماند، چیزی که آدمی در معرض آن است تا بدین‌سان [وقت] خود را صرف آن کند. برای اینکه بتوانیم ناگفته‌ی یک متفکر را _ حال این ناگفته هرچه می‌خواهد باشد_ تجربه کرده و آن را در آینده بشناسیم، باید در گفته‌ی او تأمل کنیم. برآوردن بسنده‌ی این خواسته به‌معنای بررسی دقیق همه‌ی «گفت‌وگوها»ی افلاطون در کلیت آن‌ها است. از آنجایی که این امر ناممکن است، باید راهی دیگر ما را به ناگفته‌ی تفکر افلاطون راهنمایی کند. آنچه در آنجا ناگفته می‌ماند، یک گشت است در تعیین ذاتِ حقیقت. اینکه چنین گشتی تحقق می‌یابد، اینکه این گشت مبتنی بر چیست و آنچه به‌واسطه‌ی این تغییرِ ذاتِ حقیقت بنیاد گذاشته می‌شود، با کمک تفسیری از «تمثیل غار» روشن می‌شوند. کتابِ هفتمِ «گفت‌وگو» درباره‌ی ذاتِ πόλις [پُلیس]، با ارائه‌ی «تمثیل غار» آغاز می‌شود. «تمثیل» داستانی را روایت می‌کند. داستان با گفت‌وگوی سقراط و گلاوکن شکل می‌گیرد. اولی داستان را روایت می‌کند، دیگری حیرت‌زدگی خود را بروز می‌دهد. قسمت‌هایی از ترجمه‌ی ما که داخل پرانتز آمده‌اند، برای توضیح بیشتر بوده و از متن یونانی فراتر می‌روند.»