کتاب آموزه حقیقت افلاطون

کتاب آموزه حقیقت افلاطون (Platons Lehre von der Wahrheit) نوشته مارتین هایدگر و ترجمه طالب جابری کوشیده است یکی از مشهورترین بخش‌های جمهورِ افلاطون، یعنی تمثیل غار، را از دل درسگفتارهای هایدگر بازخوانی کند. این اثر که در مجموعه‌ی درنگ‌ها جای گرفته، بر پایه‌ی درس «درباره‌ی ذات حقیقت» تنظیم شده و به پرسش در باب معنای حقیقت در تفکر یونانی پرداخته است. مترجم مسیر شکل‌گیری رساله، منابع آلمانی و انگلیسی مورد استفاده و منطق برگردان اصطلاحات کلیدی را توضیح داده است. نشر لگا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزه حقیقت افلاطون اثر مارتین هایدگر

کتاب آموزه حقیقت افلاطون از دل یک درسگفتار دانشگاهی از مارتین هایدگر درباره‌ی «ذات حقیقت» بیرون آمده و سپس به‌صورت رساله تنظیم شده است. هایدگر در این اثر به‌سراغ تمثیل غار در کتاب هفتم جمهور به قلم افلاطون رفته و آن را نه صرفاً به‌عنوان یک تصویر اخلاقی یا سیاسی، بلکه به‌مثابه‌ی صحنه‌ای برای دگرگونی در خودِ معنای حقیقت خوانده است. مترجم در مقدمه نشان داده است که متن حاضر براساس جلد نهم از مجموعه‌آثار هایدگر و با مراجعه به چند ترجمه‌ی انگلیسی تنظیم شده و کوشیده است واژگان یونانی و آلمانی را در متن حفظ کند تا ردیابی استدلال ممکن بماند.

مارتین هایدگر در کتاب آموزه حقیقت افلاطون از واژه‌ی یونانی ἀλήϑεια آغاز می‌کند و آن را نه «صدق» بلکه «ناپوشیدگی» می‌داند. او نشان می‌دهد که چگونه نزد متفکران آغازین، حقیقت به‌معنای ربودن چیزها از پوشیدگی بوده است و تمثیل غار نیز بر همین تجربه‌ی ناپوشیدگی تکیه دارد. سپس گام‌به‌گام حرکت زندانیان، مواجهه با آتش، خروج به روشنایی روز و بازگشت به غار را به‌عنوان مراحلی از تغییر در نسبت انسان با امر ناپوشیده تحلیل می‌کند.

آموزه حقیقت افلاطون در ادامه پیوند میان حقیقت و παιδεία (تربیت/ ساختن) را می‌کاود و نشان می‌دهد که چگونه «چرخش کل انسان» از تاریکی به روشنایی بر نوعی فهم از حقیقت استوار است. هایدگر در این مسیر به ایده، ایده‌ی خیر، نسبت دیدن و دیده‌شدن و گذار از فهم حقیقت به‌مثابه‌ی ناپوشیدگی به فهم آن به‌مثابه‌ی «درستی نگاه» می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این چرخش، سرآغاز مسیری است که به سوبژکتیویته، اومانیسم و فراموشی هستی در تفکر مغرب‌زمین انجامیده است.

عنوان انگلیسی این کتاب Plato’s Doctrine of Truth بوده است.

خلاصه کتاب آموزه حقیقت افلاطون

حقیقت در سنت یونانی چه معنایی داشته و افلاطون در تمثیل غار چه تغییری در این معنا پدید آورده است؟ مارتین هایدگر از ریشه‌ی واژه‌ی ἀλήϑεια آغاز می‌کند و آن را به‌صورت «ناپوشیدگی» و «ربودن از پوشیدگی» می‌فهمد. سپس چهار منزلگاه تمثیل غار را بازسازی می‌کند؛ زندگی درون غار و دل‌بستگی به سایه‌ها، رهایی نسبی و مواجهه با اشیای روشن‌شده به‌وسیله‌ی آتش، خروج به فضای باز و دیدن خورشید و در نهایت بازگشت آزادشده به غار.

کتاب آموزه حقیقت افلاطون نشان می‌دهد که چگونه نزد افلاطون، حقیقت به‌تدریج از ناپوشیدگی به «درستی دیدن» و مطابقت شناخت با ایده‌ها تبدیل می‌شود. پیوند میان παιδεία به‌عنوان چرخش کل انسان و ἀλήϑεια به‌عنوان ناپوشیدگی و سپس برتری‌یافتن ایده و ایده‌ی خیر بر خود ناپوشیدگی، محور اصلی این اثر تحلیلی است.

چرا باید کتاب آموزه حقیقت افلاطون را بخوانیم؟

کتاب آموزه حقیقت افلاطون امکان مواجهه‌ی مستقیم با خوانش مارتین هایدگر از تمثیل غار و واژه‌ی ἀλήϑεια را فراهم می‌کند. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه یک تصویر مشهور فلسفی می‌تواند به صحنه‌ای برای دگرگونی در خودِ معنای حقیقت تبدیل شود و چه نسبتی میان تربیت، آزادی، دیدن و حقیقت برقرار است. همچنین پیوند این دگرگونی با سوبژکتیویته و فراموشی هستی روشن شده است.

خواندن کتاب آموزه حقیقت افلاطون را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، به‌ویژه علاقه‌مندان به آرا و آثار افلاطون و مارتین هایدگر، پیشنهاد می‌شود. همچنین این اثر برای کسانی مناسب است که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی حقیقت، تربیت، ایده‌ی خیر و نسبت میان شناخت، آزادی و تفکر در سنت غربی هستند.

درباره مارتین هایدگر

مارتین هایدگر (Martin Heidegger)، فیلسوف نامدار آلمانی، در ۲۶ سپتامبر ۱۸۸۹ متولد شد و در ۲۶ می ۱۹۷۶ چشم از جهان فروبست. او از برجسته‌ترین و اثرگذارترین فیلسوفان سده‌ی بیستم میلادی به شمار می‌رود. هایدگر در سال ۱۹۰۹ تحصیل الهیات را در دانشگاه فرایبورگ آغاز کرد، اما پس از مدتی مسیر فکری خود را تغییر داد و به فلسفه روی آورد. او در دوره‌ای از زندگی‌اش به حزب نازی پیوست و به‌عنوان نماینده‌ی این حزب در دانشگاه فرایبورگ فعالیت کرد. اندیشه‌ها و فعالیت‌های فلسفی او به‌شدت از آموزه‌های استادش، ادموند هوسرل، تأثیر پذیرفت.

آرای فلسفی مارتین هایدگر تأثیر عمیقی بر بسیاری از متفکران پس از او بر جای گذاشت؛ ازجمله می‌توان به میشل فوکو، ژاک دریدا و هانس گئورگ گادامر اشاره کرد. او با رویکردی متفاوت و نوآورانه به مسئله‌ی وجود پرداخت و جهان را نه مجموعه‌ای از اشیا و موجودات، بلکه شبکه‌ای از نسبت‌های دازاین با وجود تلقی کرد. از همین منظر، «در‌ـ‌عالم‌ـ‌بودن» را یکی از مؤلفه‌های بنیادی وجود دازاین دانست.

جایگاه مارتین هایدگر با انتشار کتاب «هستی و زمان» در سال ۱۹۲۷ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های اندیشه‌ی معاصر تثبیت شد. تأثیر او تا امروز ادامه یافته است. این نویسنده در آثار و تأملات خود موضوعاتی چون زمان، حدود نظریه، تاریخ هستی، منشأ اثر هنری، زبان، ادبیات، شعر و سیاست را بررسی کرده است. از دیدگاه مارتین هایدگر، تاریخ متافیزیک چیزی جز تاریخ غفلت از وجود و گرفتارشدن در موجودانگاری نیست. مقصود او از این تعبیر آن بود که سنت فلسفی رایج به‌دلیل درهم‌آمیختن وجودشناسی و موجودشناسی نتوانسته است به معنای اصیل و حقیقی وجود دست یابد.

در میان آثار مارتین هایدگر می‌توان اشاره کرد به «آموزه حقیقت افلاطون»، «متافیزیک نیچه»، «پدیدارشناسی روح هگل»، «مسائل اساسی پدیدارشناسی»، «متافیزیک چیست؟»، «چه باشد آن چه خوانندش تفکر»، «پایان فلسفه» و «سرآغاز کار هنری».

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب یا نویسنده

اسلاوی ژیژک (Slavoj Žižek)، فیلسوف اسلوونیایی، از مارتین هایدگر به‌عنوان «فیلسوفی بزرگ» یاد کرده و این دیدگاه را که یهودستیزیِ منتسب به او فلسفه‌اش را بی‌اعتبار می‌کند، رد کرده است. ژیژک درعین‌حال که نفوذ نازیسم در آثار و زندگی مارتین هایدگر را می‌پذیرد و از آن انتقاد می‌کند، معتقد بوده است که این تأثیرات نه برای توصیف فلسفه‌ی هایدگری امری بنیادی و تعیین‌کننده است و نه برای رد و بی‌اعتبارکردن آن کفایت می‌کند.

بخشی از کتاب آموزه حقیقت افلاطون

«منزلگاه غارمانند «تصویر» ی است از:

τὴν... δι ᾽ὄϑεως ϑαινομένην ἕδραν

[یعنی تصویری از] «ساحت اقامت ما، که (روزانه) آنگاه که به پیرامون می‌نگریم خود را نشان می‌دهد».

آتش درون غار که بر فراز ساکنان غار افروخته است، تصویر «خورشید» است. طاق غار، طاق آسمان را نمایش می‌دهد. مردم در زیر این طاق وابسته به زمین و در نسبت با آن زندگی می‌کنند. آنچه آن‌ها را در آنجا مشغول کرده و فراگرفته است، برای آن‌ها «واقعی» یعنی هست [یا موجود] است. در این منزلگاه غارمانند آن‌ها احساس می‌کنند «در جهان» و «در خانه» هستند [یا به‌عبارتی احساس راحتی می‌کنند] و در اینجاست که اطمینان پیدا می‌کنند.

از سوی دیگر اشیای نامبرده در «تمثیل» که بیرون از غار قابل‌دیدن می‌شوند، تصویری از چیزی هستند که امرِ حقیقتاً هستِ هستان بر آن مبتنی است. طبق نظر افلاطون این همان چیزی است که هستان به‌واسطهٔ آن خود را در «صورت ظاهر» خود نشان می‌دهند. مقصود افلاطون از «صورت ظاهر» صرف «جنبهٔ ظاهری» نیست. نزد او «صورت ظاهر» گونه‌ای بیرون‌آمدن را نیز شامل است که در آن هرچیزی خود را «می‌نماید». هست [یا موجود] ایستاده در «صورت ظاهر» ش خود را نشان می‌دهد. در زبان یونانی به «صورت ظاهر» εἶδος یا ἰδέα گفته می‌شود.»