کتاب پس از فوکوشیما

کتاب پس از فوکوشیما (هم‌ارزی فاجعه‌ها)، با عنوان انگلیسی After Fukushima: the equivalence of catastrophes، نوشته ژان لوک نانسی و ترجمه نریمان جهانزاد، در سال ۱۴۰۰ توسط نشر لگا منتشر شده است. این کتاب از مجموعه‌ی درنگ‌ها فاجعه‌ی هسته‌ای فوکوشیما را بررسی کرده است تا درباره‌ی نسبت تکنولوژی، سرمایه‌داری، جنگ، طبیعت و معنای زندگی جمعی تأمل کند. ژان لوک نانسی با رجوع به رخدادهایی مانند آشویتس، هیروشیما، چرنوبیل و بوپال، نشان داده است که چگونه هر فاجعه در جهان امروز در شبکه‌ای از اقتصاد، سیاست، تکنیک و رسانه تکثیر می‌شود و دیگر طبیعی باقی نمی‌ماند. این کتاب ترکیبی از جستارهای نظری، گفت‌وگوها و پرسش‌وپاسخ است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پس از فوکوشیما اثر ژان لوک نانسی

کتاب پس از فوکوشیما با طرح ایده‌ی «هم‌ارزی فاجعه‌ها» آغاز می‌شود. ژان لوک نانسی نشان می‌دهد که مقصودش یکسان‌سازی همه‌ی مصیبت‌ها نیست، بلکه توضیح این نکته است که امروزه هر فاجعه‌ی محلی‌ای درون شبکه‌ای جهانی از تکنولوژی، سرمایه، سیاست و رسانه عمل می‌کند. او از سونامی، زلزله، فاجعه‌ی بوپال، چرنوبیل و فوکوشیما مثال آورده است تا نشان دهد که دیگر نمی‌توان سیل یا زلزله را صرفاً بدشانسی طبیعی دانست، چون پیامدهای آن به ساختار شهرها، شیوه‌ی تولید انرژی، مدیریت سیاسی و منطق سود گره خورده است.

ژان لوک نانسی در ادامه‌، با رجوع به مارکس، فروید، نیچه، هایدگر و گونتر آندرس، مفهوم «هم‌ارزی عام» پول و پیوند آن با رشد تکنولوژیک را بسط داده است. او توضیح داده است که چگونه سرمایه‌داری، تکنولوژی هسته‌ای، جنگ‌های نوین، شبکه‌های مالی و حتی پزشکی و صنعت غذا در یک هم‌پیوندی پیچیده عمل می‌کنند و فاجعه را از سطح رویداد طبیعی به سطح بحران معنای جهان و زندگی انسانی منتقل می‌کنند.

کتاب پس از فوکوشیما شامل فصل‌هایی درباره‌ی «فلسفیدن پس از فوکوشیما»، جنگ، حاکمیت، سرمایه‌داری، تکنولوژی، نیهیلیسم، اکنون و ایده‌ی کمونیسم ناهم‌ارزی است. در بخش پایانی نیز چند گفت‌وگو و مصاحبه آمده است که ژان لوک نانسی در آن‌ها به پرسش‌هایی درباره‌ی قربانیان، فراموشی، بازسازی، دموکراسی آینده و نسبت تکنولوژی و حاکمیت پاسخ داده است.

خلاصه کتاب پس از فوکوشیما

کتاب پس از فوکوشیما از بحث فلسفیدن پس از فوکوشیما آغاز کرده است و آن را در کنار جمله‌ی آدورنو درباره‌ی «شعرگفتن پس از آشویتس» قرار داده است. ژان لوک نانسی نشان داده است که فوکوشیما فقط یک حادثه‌ی محلی نیست، بلکه نشانه‌ی مرحله‌ای است که در آن تکنولوژی، سرمایه‌داری و سیاست به‌گونه‌ای در هم‌ تنیده‌اند که هر فاجعه‌ای به بحران جهانی معنا تبدیل می‌شود.

ژان لوک نانسی با تحلیل مفهوم «هم‌ارزی عام» پول، توازن ترور هسته‌ای، رشد بی‌پایان تکنیک‌های کنترل و درهم‌ریختن مرز طبیعت و تکنولوژی، توضیح داده است که چگونه جهان معاصر به‌سوی نوعی «فاجعه‌ی معنا» رانده شده است. در برابر این وضعیت، او به‌جای طرح برنامه‌ی نجات یا نسخه‌ی سیاسی، بر اندیشیدن به «اکنون»، ناهم‌ارزی تکینگی‌ها، کرامت قیاس‌ناپذیر انسان‌ها و موجودات و بر آنچه آن را کمونیسم ناهم‌ارزی می‌نامد، تأکید کرده است.

چرا باید کتاب پس از فوکوشیما را بخوانیم؟

این کتاب چشم‌اندازی فشرده اما عمیق از نسبت فاجعه‌های معاصر با سرمایه‌داری، تکنولوژی و سیاست به دست می‌دهد و نشان می‌دهد که چرا دیگر نمی‌توان از فاجعه‌ی طبیعی سخن گفت. خواننده در این اثر با مفاهیمی مانند هم‌ارزی عام، توازن ترور، فاجعه‌ی معنا و کمونیسم ناهم‌ارزی آشنا می‌شود و راهی برای اندیشیدن به اکنون و مسئولیت در قبال قربانیان و جهان پیرامون می‌یابد.

خواندن کتاب پس از فوکوشیما را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و دوستداران فلسفه، مطالعات انتقادی تکنولوژی، محیط‌زیست، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی فاجعه‌های معاصر، نیهیلیسم، سرمایه‌داری جهانی و معنای زندگی جمعی در جهان تکنولوژیکی‌شده هستند.

درباره ژان لوک نانسی

ژان لوک نانسی، فیلسوف، نویسنده و استاد فرانسوی، در سال ۱۹۴۰ متولد شد. او یکی از چهره‌های مهم فلسفه‌ی معاصر فرانسه به‌ شمار می‌رود. نانسی بیش از ۲۰ کتاب و صدها مقاله در زمینه‌های فلسفه، سیاست، هنر و فرهنگ منتشر کرده و اندیشه‌اش از متفکرانی چون ژاک دریدا، ژرژ باتای و مارتین هایدگر تأثیر پذیرفته است. علایق او از مسئله‌ی معنا و اجتماع تا ساختارشکنی مسیحیت، رمانتیسم آلمانی و هنر معاصر را در بر می‌گیرد.

نانسی با انتشار کتاب اجتماع غیرقابل‌اجرا به شهرت رسید؛ اثری که در آن به امکان یا عدم امکان شکل‌گیری اجتماع در جهان معاصر می‌پردازد. یکی از دغدغه‌های اصلی او مسئله‌ی بودن با دیگری و امکان سخن‌گفتن از یک ما بدون فروکاستن آن به هویتی بسته و انحصاری است؛ موضوعی که در کتاب بودن مفرد جمع نیز دنبالش می‌کند.

او دکترای خود را در سال ۱۹۷۳ زیر نظر پل ریکور دریافت کرد و رساله‌اش درباره‌ی مفهوم آزادی در فلسفه‌ی کانت، شلینگ و هایدگر بود که بعدتر با عنوان تجربه‌ی آزادی منتشر شد. ژاک دریدا و فرانسوا لیوتار نیز از استادان و همراهان فکری او بودند. نانسی در کنار آثار فلسفی‌اش، درباره‌ی تجربه‌ی بیماری و بدن نیز نوشت و کتاب متجاوز را در همین زمینه منتشر کرد.

نخستین کتاب او، عنوان حرف، با همکاری فیلیپ لاکولابارت نوشته شد و نقدی بر اندیشه‌های ژاک لاکان بود. نانسی در آثار مختلفش بارها به نقد لاکان پرداخت و در کتاب معنی دنیا نیز نگاه انتقادی خود به مفهوم «دیگری» در اندیشه‌ی او را مطرح کرد.

بخشی از کتاب پس از فوکوشیما

«پیش از هرچیز، باید به یاد داشته باشیم که آشویتس پیش‌تر چندین بار به هیروشیما پیوند زده شده است. پیامد آنچه جنگ جهانی دوم خوانده می‌شود، نه‌تنها خاتمه و صلحی انگاشته نمی‌شود که باید نشانهٔ پایان جنگ باشد، بلکه خود را به‌مثابهٔ سرآغازی دووجهی برمی‌نمایاند: [از یک‌سو] سرآغازِ طرحی برای نابودسازی مردم یا گروه‌های انسانی به دستِ عقلانیتی تکنولوژیک که به‌گونه‌ای سیستماتیک تکوین یافته است، و [از سوی دیگر] طرحی برای نابودسازی کل جمعیت‌ها و ناقص‌سازی فرزندان و نسل‌های بعدی آن‌ها. هر یک از این پروژه‌ها بنا بود در خدمت هدف سلطهٔ سیاسی باشند، که به‌معنای سلطهٔ اکولوژیک و ایدئولوژیک نیز هست. به‌علاوه، مورد دوم از طریق این واقعیت در پیوند با اولی است که جنگ ایالات متحده با ژاپن جنگی را در پی داشت که در آن آمریکا با آلمان نازی درگیر شد و همچنین سبب بروز مناسباتی تنش‌آلود با اتحاد جماهیر شوروی گشت.»