کتاب پس از فوکوشیما

کتاب پس از فوکوشیما نوشته‌ی ژان لوک نانسی با ترجمه‌ی نریمان جهانزاد توسط نشر لگا منتشر شده است. این کتاب به فاجعه‌ی هسته‌ای فوکوشیما به‌عنوان نقطه‌ی تمرکز نگاه کرده است تا درباره‌ی نسبت تکنولوژی، سرمایه‌داری، جنگ، طبیعت و معنای زندگی جمعی تأمل کند. نویسنده با رجوع به رخدادهایی مانند آشویتس، هیروشیما، چرنوبیل و بوپال نشان داده است که چگونه هر فاجعه در جهان امروز در شبکه‌ای از اقتصاد، سیاست، تکنیک و رسانه تکثیر می‌شود و دیگر «طبیعی» باقی نمی‌ماند. متن کتاب ترکیبی از جستارهای نظری، گفت‌وگوها و پرسش‌وپاسخ است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پس از فوکوشیما

کتاب پس از فوکوشیما با طرح ایده‌ی «هم‌ارزی فاجعه‌ها» آغاز می‌شود و ژان لوک نانسی نشان می‌دهد که مقصودش یکسان‌سازی همه‌ی مصیبت‌ها نیست، بلکه توضیح این نکته است که هر فاجعه‌ی محلی امروز درون شبکه‌ای جهانی از تکنولوژی، سرمایه، سیاست و رسانه عمل می‌کند. او از سونامی، زلزله، فاجعه‌ی بوپال، چرنوبیل و فوکوشیما مثال آورده است تا نشان دهد دیگر نمی‌توان سیل یا زلزله را صرفاً «بدشانسی طبیعی» دانست، چون پیامدهای آن به ساختار شهرها، شیوه‌ی تولید انرژی، مدیریت سیاسی و منطق سود گره خورده است. در ادامه‌ی کتاب پس از فوکوشیما نویسنده با رجوع به مارکس، فروید، نیچه، هایدگر و گونتر آندرس مفهوم «هم‌ارزی عام» پول و پیوند آن با رشد تکنولوژیک را بسط داده است. او توضیح داده است که چگونه سرمایه‌داری، تکنولوژی هسته‌ای، جنگ‌های نوین، شبکه‌های مالی و حتی پزشکی و صنعت غذا در یک هم‌پیوندی پیچیده عمل می‌کنند و فاجعه را از سطح رویداد طبیعی به سطح بحران معنای جهان و زندگی انسانی منتقل می‌کنند. کتاب پس از فوکوشیما در فصل‌ها و قطعاتی نسبتاً کوتاه نوشته شده است؛ از جستار اصلی درباره‌ی «فلسفیدن پس از فوکوشیما» تا بحث‌هایی درباره‌ی جنگ، حاکمیت، سرمایه‌داری، تکنولوژی، نیهیلیسم، «اکنون»، و ایده‌ی «کمونیسم ناهم‌ارزی». در بخش پایانی نیز چند گفت‌وگو و مصاحبه آمده است که در آن‌ها نانسی به پرسش‌هایی درباره‌ی قربانیان، فراموشی، بازسازی، دموکراسی آینده و نسبت تکنولوژی و حاکمیت پاسخ داده است.

خلاصه کتاب پس از فوکوشیما

کتاب پس از فوکوشیما از پرسش «فلسفیدن پس از فوکوشیما» حرکت کرده است و آن را در کنار جمله‌ی آدورنو درباره‌ی «شعر گفتن پس از آشویتس» قرار داده است. نانسی نشان داده است که فوکوشیما فقط یک حادثه‌ی محلی نیست، بلکه نشانه‌ی مرحله‌ای است که در آن تکنولوژی، سرمایه‌داری و سیاست به‌گونه‌ای درهم‌تنیده شده‌اند که هر فاجعه‌ای به بحران جهانی معنا تبدیل می‌شود. نویسنده با تحلیل مفهوم «هم‌ارزی عام» پول، توازن ترور هسته‌ای، رشد بی‌پایان تکنیک‌های کنترل، و درهم‌ریختن مرز طبیعت و تکنولوژی توضیح داده است که چگونه جهان معاصر به سوی نوعی «فاجعه‌ی معنا» رانده شده است. در برابر این وضعیت، او به‌جای طرح برنامه‌ی نجات یا نسخه‌ی سیاسی، بر اندیشیدن به «اکنون»، بر ناهم‌ارزی تکینگی‌ها، بر کرامت قیاس‌ناپذیر انسان‌ها و موجودات و بر چیزی که آن را «کمونیسم ناهم‌ارزی» می‌نامد تأکید کرده است.

چرا باید کتاب پس از فوکوشیما را بخوانیم؟

این کتاب چشم‌اندازی فشرده اما عمیق از نسبت فاجعه‌های معاصر با سرمایه‌داری، تکنولوژی و سیاست به دست می‌دهد و نشان می‌دهد چرا دیگر نمی‌توان از «فاجعه‌ی طبیعی» سخن گفت. خواننده با مفاهیمی مانند هم‌ارزی عام، توازن ترور، فاجعه‌ی معنا و کمونیسم ناهم‌ارزی آشنا می‌شود و راهی برای اندیشیدن به اکنون و مسئولیت در قبال قربانیان و جهان پیرامون می‌یابد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان فلسفه، مطالعات انتقادی تکنولوژی، محیط‌زیست، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی فاجعه‌های معاصر، نیهیلیسم، سرمایه‌داری جهانی و معنای زندگی جمعی در جهان تکنولوژیکی‌شده هستند.

بخشی از کتاب پس از فوکوشیما

«عنوان فرعی کتاب حاضر نباید گمراه‌مان کند: همهٔ فجایع هم‌ارز نیستند، چه از نظر گستره، چه در میزان و شدت مخرب‌بودن و چه در پیامدهای‌شان. سونامی‌ای که هیچ عواقبی برای تأسیسات هسته‌ای ندارد متفاوت با سونامی‌ای است که به آن تأسیسات آسیب و خساراتی اساسی و جدی وارد می‌کند. افزون بر این، سهل‌انگاری در مدیریت این تأسیسات گسترهٔ وخامت دیگری را می‌گشاید. فاجعهٔ هسته‌ای _ با عنایت به تمام تفاوت‌هایی که میان نوعِ نظامی یا غیرنظامی آن وجود دارد _ فاجعه‌ای بالقوهْ جبران‌ناپذیر باقی می‌ماند که اثرات و پیامدهایش چندین نسل را فرامی‌گیرد و در لایه‌های زمین انتشار و گسترش می‌یابد؛ این اثرات حیات تمامی موجودات زنده، سامان کلان_ مقیاسِ تولید انرژی، و از آن راه مصرفْ را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. در اینجا مقصود از «هم‌ارزیِ» فاجعه‌ها بیان این امر است که گسترش یا تکثیرِ پیامدهای هرگونه مصیبتی زین پس داغ و نشان آن پارادایمی را بر جبین خواهد داشت که مخاطرهٔ هسته‌ای نماینده‌اش است. از این پس با نوعی درهم‌پیوستگی و درهم‌تنیدگی و حتی نوعی همزیستیِ تکنولوژی‌ها، تبادلات و جنبش‌ها مواجه‌ایم که باعث می‌شوند، برای مثال، نتوانیم یک سیلاب را هر کجا که رخ می‌دهد، مجزا از خیل وسیعی از درهم‌تافتگی‌های تکنیکی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در نظر بگیریم؛ درهم‌تافتگی‌های که دیگر نمی‌گذارند آن را صرفاً به چشم یک بدشانسی یا بداقبالی بنگریم که پیامدهایش کمابیش به‌آسانی قابل کنترل است.»