کتاب نظریه سیاسی و فیلم
معرفی کتاب نظریه سیاسی و فیلم
کتاب نظریه سیاسی و فیلم (Political Theory and Film: From Adorno to Žižek)، نوشته ایان فریزر و ترجمه صالح نجفی، مجموعهای از جستارها دربارهی نسبت اندیشهی سیاسی مدرن و سینمای داستانی است که نشر لگا در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر بهسراغ متفکرانی چون آدورنو، بنیامین، بلوخ، دُلوز، بدیو، رانسیر، کریستوا و ژیژک رفته و ایدههای آنها را در خوانش هشت فیلم از سینمای جهان به کار گرفته است. این کتاب نشان میدهد که چگونه مفاهیم پیچیدهی نظریهی سیاسی در برخورد با تصویر، مونتاژ، روایت و شخصیتهای سینمایی، شکل تازهای پیدا میکنند. نسخهی الکترونیکی این اثر را میتوانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.
درباره کتاب نظریه سیاسی و فیلم اثر ایان فریزر
کتاب نظریه سیاسی و فیلم (از آدورنو تا ژیژک) با طرح این پرسش آغاز میشود که چگونه نظریهی سیاسی میتواند فراتر از دولت و نهادهای رسمی، به روابط قدرت در جامعهی مدنی و فرهنگ تصویری سرایت کند. ایان فریزر در این کتاب نشان میدهد که فیلمهای سینمایی فقط سرگرمی یا بازنمایی واقعیت نیستند، بلکه میتوانند حامل ایدهها و منازعاتی باشند که در قلب نظریهی سیاسی مدرن جریان دارد. کتاب نظریه سیاسی و فیلم شامل نُه فصل است. در فصل نخست، چهار جریان مهم در پیوند سیاست و سینما مرور میشود: پساکانتباوری مایکل شاپیرو، رهیافت هیومی داویده پاناجیا، فردگرایی دموکراتیک ریچارد راشتن و ترکیب ایدئالیسم، رئالیسم و کمالگرایی در کار جان اس. نلسن. نویسنده در این فصل نشان میدهد که چگونه مفاهیمی مثل «شعور نامتعارف»، «حرکتـتصویر»، «روایتسالاری» یا «سبکهای سیاسی» میتوانند ابزار فهم تجربهی تماشای فیلم باشند.
هر فصل از کتاب نظریه سیاسی و فیلم به یک نظریهپرداز و یک فیلم اختصاص دارد. برای نمونه، آدورنو در کنار موسیو وردو چاپلین قرار میگیرد تا مسئلهی صنعت فرهنگسازی، کالاییشدن هنر و انسانزدایی سرمایهداری در قالب داستان یک قاتل بورژوا تحلیل شود. در فصلهای دیگر نیز بنیامین، بلوخ، دُلوز، بدیو، رانسیر، کریستوا و ژیژک هرکدام در نسبت با فیلمی مشخص خوانده شدهاند. ایان فریزر کوشیده است از دل این مواجههها، امکانهای تازهای برای فهم سیاست در سینمای مردمپسند و هنری فراهم کند.
خلاصه کتاب نظریه سیاسی و فیلم
کتاب نظریه سیاسی و فیلم از این ایده شروع میکند که فیلمها میتوانند صحنهی بروز و آزمون مفاهیم نظریهی سیاسی باشند. ایان فریزر ابتدا چهار رویکرد معاصر دربارهی نسبت سیاست و سینما را معرفی میکند: شاپیرو که با خوانشی مابعدکانتی از دُلوز و فوکو، سینما را میدان «تفکر اخلاقیـسیاسی» و شعور نامتعارف میبیند؛ پاناجیا که باتکیهبر هیوم، ناپیوستگی حرکتـتصویر و بصریت لمسی را مبنای سیاست مقاومت میگذارد؛ راشتن که در فیلمهای کلاسیک هالیوود بهدنبال لحظههای دموکراتیک و برابریخواهانه میگردد و نلسن که سبکهای سیاسی ایدئالیسم، رئالیسم و کمالگرایی را در ژانرهای حماسی، نوآر و کمدی ردیابی میکند.
کتاب نظریه سیاسی و فیلم در فصلهای مستقل، مفاهیم آدورنو، بنیامین، بلوخ، دُلوز، بدیو، رانسیر، کریستوا و ژیژک را در خوانش هشت فیلم به کار میگیرد تا نشان دهد چگونه صنعت فرهنگسازی، دموکراسی، مقاومت، سوژگی، خشونت، امنیت، جنسیت و سرمایهداری در سطح تصویر و در روایت سینمایی مجسم میشوند.
چرا باید کتاب نظریه سیاسی و فیلم را بخوانیم؟
کتاب نظریه سیاسی و فیلم امکان دیدن دوبارهی فیلمهای آشنا را از زاویهی نظریهی سیاسی فراهم میکند. خواننده با مطالعهی این کتاب، میتواند مفاهیم انتزاعی متفکرانی چون آدورنو، دُلوز، رانسیر و ژیژک را به صحنهها، مونتاژها و شخصیتهای سینمایی پیوند بزند و درک پیچیدهتری از رابطهی سرمایهداری، دموکراسی، خشونت و مقاومت با فرهنگ تصویری به دست آورد.
خواندن کتاب نظریه سیاسی و فیلم را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
خواندن کتاب نظریه سیاسی و فیلم به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، مطالعات سینما و فلسفه پیشنهاد میشود. همچنین به کسانی پیشنهاد میشود که دغدغهی فهم سیاسی فیلمهای محبوبشان را دارند و میخواهند میان نظریهی انتقادی و سینما پل بزنند.
درباره ایان فریزر
ایان فریزر (Ian Fraser)، متولد ۱۸ آوریل ۱۹۶۲، نویسنده، نمایشنامهنویس، طنزپرداز و فعال ضدآپارتاید اهل آفریقای جنوبی است. او فعالیت هنریاش را از دههی ۱۹۸۰ آغاز کرد و بهعنوان یکی از صداهای منتقد و ضداقتدار در آفریقای جنوبی شناخته شد. آثار فریزر اغلب نگاهی تند، هجوآمیز و سیاسی دارند و بارها در جشنوارهها و تئاترهای مختلف آفریقای جنوبی، آمریکا و بریتانیا اجرا شدهاند.
کتاب خاطرات او با عنوان «ارکستر خصوصی خودم» در سال ۱۹۹۳ توسط انتشارات پنگوئن منتشر شد و نامزد جایزهی ادبی سیانای شد. فریزر همچنین برندهی جوایز متعددی در حوزهی نمایشنامهنویسی و اجرای طنز شد.
درباره صالح نجفی
صالح نجفی در سال ۱۳۵۴ به دنیا آمد. او پژوهشگر فلسفه، نویسنده، مدرس، مترجم و ویراستار آثار فلسفی است. نجفی در حوزهی فلسفه و سینما فعالیت دارد. مجموعهی «فیلم بهمثابه فلسفه» او در سال ۱۳۹۷ بهعنوان یکی از آثار برگزیدهی سال سینمای ایران شناخته شد و جایزهی بهترین تألیف در هشتمین دورهی کتاب سال سینما را دریافت کرد.
او همچنین مترجم آثار مهمی در فلسفه و اندیشه است، از جمله نوشتههایی از فروید، کیرکگور، برگسون، آلن بدیو و دیگر متفکران. ترجمههای او شامل آثاری چون «موسی و یکتاپرستی»، «مفهوم آیرونی»، «مفهوم اضطراب»، «تفکر نامتناهی»، «حوزههای عدالت» و «چگونه کیرکگور بخوانیم» است.
چه نسخههای دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟
نشر افراز نیز در سال ۱۴۰۴ با ترجمهی مسعود تقیآبادی این کتاب را منتشر کرده است.
بخشی از کتاب نظریه سیاسی و فیلم
«ریچارد راشتِن با بهکارگرفتن نظریهٔ سیاسی در مورد فیلمهای سینمایی میخواهد ببیند سیاست سینما ممکن است چگونه چیزی باشد و آن را در گزیدهای از فیلمهای کلاسیک هالیوود به مسائل دموکراسی ربط میدهد. نظریهپردازان سیاسی دموکراسی که او در کار خود از آراءشان کمک میگیرد عبارتند از ارنستو لاکلائو، شانتال موف، ژاک رانسیر، اتیین بالیبار و کلود لوفور و ... راشتِن تصریح میکند که بسیاری از اختلافهای نظری ایشان را کوچک جلوه داده است تا به تصوری از امر دموکراتیک انسجام بخشد. راشتِن بین تفسیر خود و رهیافتهای پیشاز او که فیلم را هنری دموکراتیک تلقی میکنند فرق میگذارد و بدینمنظور رابطهٔ سینما و دموکراسی را با تفصیل بیشتر بررسی میکند. او همچنین میخواهد اهمیت فیلمهای هالیوود را برای بحثهای مربوط به سیاست و دموکراسی نشان دهد تا با رهیافتهای مسلط در رشتهٔ فیلمپژوهی که ضد آن فیلمهایند مخالفت کند.»