کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ

کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ نوشته‌ی ژاک اومون و با ترجمه‌ی مهدیس محمدی، اثری است که نشر لگا آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم سینما، یعنی مونتاژ، از زاویه‌ای نظری، تاریخی و تحلیلی می‌پردازد و آن را در بستر شکل‌گیری زبان سینما و تجربه‌ی تماشاگر بررسی می‌کند. نویسنده با رجوع به نمونه‌های متنوع از سینمای کلاسیک هالیوود، سینمای شوروی، آوانگاردها و فیلم‌سازان مدرن، مفهوم مونتاژ را از سطح یک تکنیک صرف فراتر می‌برد و آن را به مسئله‌ای ادراکی، روایی و حتی اخلاقی تبدیل می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ

کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ بخشی از مجموعه‌ای است که به مفاهیم کلیدی مطالعات سینمایی می‌پردازد و در آن ژاک اومون تلاش کرده است واژه‌ی آشنا اما پیچیده‌ی مونتاژ را دوباره از نو تعریف کند. کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ از یک حکایت ظاهراً ساده درباره‌ی نیلز بور و تماشای یک وسترن با بازی تام میکس آغاز می‌شود و از دل همین مثال، پرسش اصلی خود را طرح می‌کند: هنگام تماشای یک فیلم «کلاسیک» دقیقاً چه می‌بینیم؟ ردپای رویدادهای واقعی جلوی دوربین یا جهانی خیالی که از کنار هم‌چیدن نماها ساخته شده است؟ ژاک اومون در کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ با مرور تاریخ اولیه‌ی سینما، از فیلم‌های لومیر تا تثبیت سینمای روایی، نشان می‌دهد چگونه تغییر زاویه‌دید، برش و اتصال نماها، از دل محدودیت‌های فنی و موقعیت‌های تصادفی، به تدریج به ایده‌ی «نما» و سپس به مفهوم مونتاژ انجامیده است. او به تمایز میان مونتاژ «داخل دوربین» و مونتاژ پس از فیلم‌برداری، نقش تدوین‌گران هالیوود، شکل‌گیری قواعدی مثل برش انطباقی، قانون سی درجه و نما–نمای معکوس و همچنین رابطه‌ی این قواعد با ادراک تماشاگر می‌پردازد. در ادامه، کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ بحث را به سطحی نظری‌تر می‌برد: نسبت بین تداوم و گسست، نقش حذف (ellipsis)، ریتم، و این پرسش که چگونه تماشاگر شکاف‌های زمانی و مکانی بین نماها را با تخیل و تجربه‌ی روایی خود پُر می‌کند. اومون با ارجاع به پودوفکین، آیزنشتاین، ورتوف، گدار، ازو، رومر، برگمان و دیگران، مونتاژ را هم‌زمان به‌عنوان ابزار روایت، منبع شوک بصری، سازوکار عاطفی (جلوه‌ی کولشف) و میدان مناقشه‌ی واقع‌گرایی و «مونتاژ ممنوع» نزد آندره بازن بررسی کرده است.

خلاصه کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ

کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ از دل یک سؤال ساده آغاز می‌شود: وقتی فیلمی را تماشا می‌کنیم، با چه نوع واقعیتی روبه‌رو هستیم؟ ژاک اومون با واکاوی مثال‌هایی از سینمای صامت، وسترن‌های کلاسیک، مستند، سینمای مدرن و آثار تجربی، نشان می‌دهد مونتاژ چگونه از کنار هم‌چیدن ساده‌ی نماها فراتر می‌رود و به سازوکار اصلی ساختن جهان دایجتیک، هدایت نگاه تماشاگر و شکل‌دادن به تجربه‌ی عاطفی او تبدیل می‌شود. نویسنده در کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ مفاهیمی مانند برش انطباقی، جامپ کات، ناظر ایده‌آل پودوفکین، مونتاژ قاعده‌محور هالیوودی، مونتاژ «مولد» و «آشکار»، و ایده‌ی «مونتاژ ممنوع» بازن را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد هر برش، هم‌زمان حامل گسست و تداوم است. او توضیح می‌دهد که چگونه تماشاگر، با تکیه بر عادت‌های روایی، دانش فرهنگی و عواطف خود، شکاف‌های بین نماها را پر می‌کند و از دل حذف‌ها، پرش‌ها و تغییر زاویه‌دید، معنایی منسجم می‌سازد.

چرا باید کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ را بخوانیم؟

کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ فرصتی است برای دیدن دوباره‌ی سینما از زاویه‌ی برش‌ها و اتصال‌ها؛ جایی که هر تغییر نما به پرسشی درباره‌ی ادراک، روایت و واقعیت تبدیل می‌شود. این کتاب کمک می‌کند مفهوم مونتاژ نه‌تنها به‌عنوان تکنیک تدوین، بلکه به‌عنوان شیوه‌ای برای اندیشیدن به تصویر، زمان، ریتم و رابطه‌ی تماشاگر با فیلم فهمیده شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ به دانشجویان و پژوهشگران سینما، تدوین‌گران، فیلم‌سازان، و علاقه‌مندان جدی نظریه‌ی فیلم پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند فراتر از تعاریف کلیشه‌ای، نسبت مونتاژ با روایت، ادراک تماشاگر، واقع‌گرایی و تاریخ زبان سینما را دقیق‌تر درک کنند.

بخشی از کتاب کینو - آگورا؛ مونتاژ

«فیلم وسترن و مرد دانشمند، یا پارادوکس مونتاژ همهٔ ما با کلیشهٔ پرفسور حواس‌پرت به‌خوبی آشنا هستیم: کسی که ذهنش آن‌قدر پُر از چیزهای جدی است که دیگر در آن جایی برای امور پیش‌پاافتادهٔ روزمره وجود ندارد. دانشمندان چترشان را مدام هر گوشه و کناری جا می‌گذارند، البته اگر به خیال آنکه صندلی است آن را باز نکنند و روی‌اش بنشینند. نیلز بور، یکی از بنیانگذاران فیزیک کوانتوم، به سینما رفتن علاقه داشت. او پس از دیدن فیلمی با بازی تام میکس چیزی به این مضمون گفت: «اینکه آدم بَده و دختر خوشگله با هم فرار می‌کنند منطقی است، این اتفاقی‌ست که همیشه می‌افتد. این ممکن نیست که پُل با عبور چرخ‌های کالسکهٔ آن‌ها فرو بریزد، اما حاضرم آن را بپذیرم. اینکه قهرمانِ زن، بالای پرتگاهی وسط زمین و آسمان معلق می‌ماند حتماً نامحتمل‌تر هم است، اما باز هم آن را می‌پذیرم. حتی حاضرم این را بپذیرم که در همان لحظهٔ خاص تام میکس سوار بر اسبش از آنجا رد می‌شود. اما اینکه درست در همان لحظهٔ خاص یک آدمی با یک دوربین فیلم‌برداری در آنجا حضور داشته باشد و تمام این ماجراها را فیلم بگیرد، هیچ‌جور نمی‌توانم بپذیرم.»(۱) این ماجرا هم مانند بسیاری از حکایت‌های ساده و مضحک روی نکتهٔ بحث‌برانگیزی دست می‌گذارد. وقتی یک فیلم «کلاسیک» را تماشا می‌کنیم چه‌چیزی می‌بینیم؟ یک سلسله تصویر متحرک که هرکدام از آن‌ها از ضبط مستمر و پیوسته رویدادی ناشی می‌شود که مقابل دوربین اتفاق افتاده است. مادامی‌که یکی از این تصاویر روی پرده باقی بماند (۲)، ما اثر و ردپایی قابل‌قیاس با آن رویداد اصلی را پیش‌رو داریم. اینکه این اثر و ردپای رویداد را نتیجهٔ «نگاه‌کردن» به آن بدانیم، قضیه را استعاری می‌کند: ماشین نگاه نمی‌کند، فقط آدم‌ها هستند که نگاه می‌کنند. با وجود این، دوربین فیلم‌برداری، یعنی ماشینی که امر رؤیت‌پذیر را به شیوه‌ای جهت‌مند به تصویر می‌کشد، آن‌قدر از این بابت شبیه چشم ماست که مقایسهٔ این دو با هم تقریباً طبیعی و پیش‌بینی‌پذیر است…»