کتاب کینو - آگورا؛ زندگی مولف

کتاب زندگی مولف (The life of the author) نوشته سارا کوزلوف و ترجمه روبرت صافاریان را نشر لگا در مجموعه‌ی کینو‌ـ‌آگورا منتشر کرده است. این کتاب به جایگاه مؤلف در سینما، نسبت نیت فیلم‌ساز و معنای فیلم و تاریخ بحث‌های نظری پیرامون «مرگ مؤلف» می‌پردازد و از دل نمونه‌های مشخص، از ویلیام وایلر تا دوروتی دِوِنپُرت و والتر لانگ، بحث خود را پیش می‌برد. نویسنده با رجوع به متون کلاسیک نقد ادبی و نظریه‌ی فیلم و همچنین تحلیل موردی فیلم‌هایی مثل کیمونوی سرخ نشان می‌دهد که چگونه زندگی و عاملیت فیلم‌ساز در فهم فیلم‌ها نقش دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زندگی مولف اثر سارا کوزلوف

کتاب زندگی مولف جلدی از مجموعه‌ی کینو‌ـ‌آگورا است که زیر نظر کریستین کیتلی در نشر کابوز شکل گرفته و نشر لگا نسخه‌ی فارسی آن را منتشر کرده است. سارا کوزلوف در این کتاب از دل یک تجربه‌ی آرشیوی در کتابخانه‌ی مارگارت هریک آغاز می‌کند؛ جایی که نامه‌ی ویلیام وایلر درباره‌ی فیلم کَری او را به بازاندیشی در نظریه‌هایی وامی‌دارد که نقش مؤلف را در سینما کم‌رنگ یا حذف کرده‌اند. این کتاب تاریخچه‌ی بحث مؤلف را از نقد نو و مقاله‌ی «مغالطه‌ی نیت‌مندی» تا «مرگ مؤلف» رولان بارت و «مؤلف چیست؟» میشل فوکو مرور کرده و نشان داده است که چگونه این جریان‌ها در نظریه‌ی فیلم جذب شده‌اند.

زندگی مولف سپس به‌سراغ نظریه‌پردازان و مورخان سینما می‌رود؛ از پیتر وُلِن و مفهوم «مؤلف _ کارکرد» تا بُردول و تامسون و کاریگان و وایت و نشان می‌دهد چگونه در کتاب‌های درسی و مجموعه‌مقالات مرجع، مؤلف واقعی به حاشیه رانده شده است. سارا کوزلوف در بخش مفصل دیگری با تحلیل موردی فیلم صامت کیمونوی سرخ و بازسازی زنجیره‌ی مؤلفان و همکاران آن، از دوروتی دِوِنپُرت و آدلا راجرز سنت جانز تا دوروتی آرزنر و والتر لانگ، نشان می‌دهد که دانش زندگی‌نامه‌ای و آگاهی از شرایط تولید چگونه فهم ما از فیلم و پیام اخلاقی آن را دگرگون می‌کند.

کتاب زندگی مولف میان بحث نظری، تاریخ‌نگاری و خوانش دقیق صحنه‌ها و نماها در رفت‌وآمد است و از خلال مثال‌های جزئی، بحثی کلی درباره‌ی عاملیت فیلم‌ساز و نسبت او با ایدئولوژی، صنعت و مخاطب طرح کرده است.

خلاصه کتاب زندگی مولف

آیا فیلم‌سازان بر معنای آثارشان کنترل آگاهانه دارند یا فقط «تخته‌پاره‌هایی» بر امواج ایدئولوژی و صنعت هستند؟ سارا کوزلوف تاریخ نظریه‌ی مؤلف را از نقد نو، بارت و فوکو تا مؤلف‌گرایی ساختارگرا و مفهوم «مؤلف _ کارکرد» مرور می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این رویکردها در مطالعات سینمایی جا افتاده‌اند. سپس با رجوع به گفته‌ها و تصمیم‌های دقیق فیلم‌سازانی مثل سیدنی لومت، ریدلی اسکات و مارتین اسکورسیزی و نیز با تحلیل فیلم کیمونوی سرخ و بازسازی شبکه‌ی مؤلفان آن، استدلال می‌کند که نیت‌مندی و عاملیت خلاق فیلم‌ساز واقعیتی حذف‌ناپذیر است. کتاب در نهایت پیشنهاد می‌کند که دانش زندگی‌نامه‌ای و توجه به شرایط تولید نه‌تنها تفسیر را محدود نمی‌کند، بلکه افق فهم فیلم‌ها را گسترش می‌دهد.

چرا باید کتاب زندگی مولف را بخوانیم؟

کتاب زندگی مولف امکان می‌دهد بحث‌های انتزاعی درباره‌ی «مرگ مؤلف» و «مغالطه‌ی نیت‌مندی» در پیوند با مثال‌های عینی فیلم و تاریخ تولیدشان دیده شود. این کتاب نشان می‌دهد چگونه نامه‌ها، مصاحبه‌ها و زندگی‌نامه‌ی فیلم‌سازان می‌تواند خوانش صحنه‌ها، میزانسن و ساختار روایی را دگرگون کند و درک تازه‌ای از رابطه‌ی میان نظریه، تاریخ و عمل فیلم‌سازی ایجاد کند.

خواندن کتاب زندگی مولف را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران سینما، علاقه‌مندان به نظریه‌ی فیلم، مترجمان و منتقدان و همچنین کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر بحث نیت مؤلف، تفسیر متن و نسبت زندگی‌نامه و اثر هنری هستند و می‌خواهند این مباحث را در پیوند با نمونه‌های مشخص سینمایی دنبال کنند.

درباره سارا کوزلوف

سارا کوزلوف (Sarah Kozloff)، متولد سال ۱۹۵۶‌، استاد بازنشسته‌ی رشته‌ی مطالعات فیلم در کالج واسار (Vassar College)، نویسنده و پژوهشگری آمریکایی است که تمام زندگی خود را غرق در ادبیات، روایت و فیلم کرده است. او پس از اتمام تحصیلات خود در رشته‌ی زبان انگلیسی در دانشگاه دارتموث، به مدت دو سال در زمینه‌ی تولید فیلم در نیویورک مشغول به کار شد؛ سپس تحصیلات خود را در برنامه‌ی میان‌رشته‌ای «اندیشه و ادبیات مدرن» در دانشگاه استنفورد ادامه داد و در سال ۱۹۸۳ با نگارش رساله‌ی دکتری خود تحت‌عنوان «صدای دیده‌نشده: روایت صدای راوی در فیلم‌های داستانی آمریکا»، مدرک دکتری خود را دریافت کرد.

کوزلوف در سال ۱۹۸۸ به گروه فیلم کالج واسار پیوست و بیش از ۳۰ سال در آنجا به تدریس مطالعات فیلم با تخصص در تاریخ فیلم آمریکا و فیلم‌های ژانر آمریکایی پرداخت. او به‌عنوان یک فرد دانشگاهی، پژوهش‌های خود را بر ژانر، دیالوگ و روایت متمرکز کرده و به شوخی گفته است که پیرنگ‌ها را برای صبحانه، طرح‌های زمانی را برای نهار، زاویه‌دید را برای شام و جلوه‌های بصری را برای دسر می‌خورد.

این نویسنده کتاب‌ها و فصل‌های متعددی ازجمله «زندگی مولف» (The life of the author)، «داستان‌گویان نامرئی» (Invisible Storytellers) و «شنود دیالوگ فیلم» (Overhearing Film Dialogue) را به نگارش درآورده است. آنچه او را به خروج از حرفه‌ی تدریس سوق داد، ایده‌ی نگارش مجموعه‌ی فانتزی و حماسی «قلمروهای نه‌گانه» (The Nine Realms) بود. چهار کتاب این مجموعه‌ی داستانی به‌ترتیب «ملکه‌ای در پنهان‌کاری»، «ملکه‌ی غارتگران»، «ملکه‌ای شکسته» و «ملکه‌ی لاجوردی» نام دارند. سارا کوزلوف پس از این مجموعه به گشت‌وگذار و نوشتن در ژانرهای دیگر نیز روی آورد.

جوایز و افتخارات نویسنده

سارا کوزلوف به پاس فعالیت‌های ارزشمند علمی، در سال ۲۰۰۹ کرسی افتخاری اهدایی «ویلیام آر. کنان جونیور» (William R. Kenan Jr. Endowed Chair) را دریافت کرد.

درباره روبرت صافاریان

روبرت صافاریان، از چهره‌های فعال در عرصه‌ی سینما، تحصیلات خود را در رشته‌ی کارگردانی به سرانجام رسانده و در طول سالیان متمادی، مسئولیت‌های متعددی را در رویدادهای مختلف سینمایی عهده‌دار بوده است. او در سال ۱۳۷۶ در جایگاه داور انجمن مستندسازان قرار گرفت و در ادوار دوم و سوم جشنواره‌ی مستند کیش (سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰) در تیم انتخاب آثار حضور داشت. روند همکاری او با این رویداد ادامه یافت؛ به طوری که در دوره‌ی چهارم این جشنواره در سال ۱۳۸۱، وظیفه‌ی داوری آثار را پذیرفت. او در دوره‌های بیستم و بیست‌ویکم جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران نیز به‌عنوان عضو هیئت انتخاب فعالیت کرد.

صافاریان در حوزه‌ی مطبوعات سابقه‌ی عضویت در تحریریه‌ی نشریه‌ی ارمنی‌زبان ادبی‌ـ‌هنری «هاندس» را در کارنامه دارد و مدتی نیز مدیریت بخش «سینمای مستند در جهان» را در نشریه‌ی تخصصی «سینما‌ـ‌حقیقت» بر عهده داشته است. این مدرس سینما در بین سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲، تدریس درس «تحلیل فیلم» را در مؤسسه‌ی آموزش عالی سوره‌ی اصفهان بر عهده داشت. بخش دیگری از تلاش‌های تخصصی او به قلم‌زدن در رسانه‌ها اختصاص داشته است.

روبرت صافاریان با نگارش و برگردان ده‌ها مقاله و جستار انتقادی پیرامون سینما و به‌ویژه حوزه‌ی مستند در مجلات تخصصی ایران، نقشی پویا در این عرصه ایفا کرده است. حضور در برنامه‌های مختلف رادیویی و تلویزیونی به‌عنوان کارشناس سینمای مستند و منتقد فیلم، از دیگر جنبه‌های فعالیت هنری او به شمار می‌رود. از این اندیشمند و پژوهشگر سینمایی، آثار مکتوب ارزشمندی به یادگار مانده است که کتاب‌های «مصاحبه در فیلم مستند» و «تناقضات نابازیگری» و ترجمه‌ی کتاب «زندگی مولف» از آن جمله‌اند.

بخشی از کتاب زندگی مولف

«یک نظریهٔ مؤلف محکم

بحث بر سر نظریه مؤلف با مواضع ایدئولوژیک در هم تنیده شده است. بسیاری از پژوهشگران درخشان و متعهد اجتماعی عموماً با تلقی مؤلفان چونان کنشگران نیت‌مند مخالف‌اند، با این استدلال که «مؤلف‌گرایی» به‌نحو درمان‌ناپذیری به «اومانیسم» آلوده است. مارکسیسم آلتوسری «اومانیسم» را ویترینی می‌داند برای منافع طبقات حاکم که انسانیت را چون تصویری از خودشان تصور می‌کنند و خواستار بشریتی هستند جاودانه و تغییرناپذیر، فارغ از نظام‌های اجتماعی.

مکتب ضدیت با اومانیسم می‌تواند به همهٔ اسناد استعماری، نژادپرستانه، نخبه‌گرایانه، مردمحور __ از جمله اعلامیهٔ استقلال آمریکا__ استناد کند که «بشر» را چونان ملیت، نژاد، جنس، و غیره خاص می‌دانند. ضدیت با اومانیسم اهداف سیاسی تحسین‌برانگیزی دارد، اما حذف کامل عاملیت شخصی از سوی آن، یک حس بی‌روح بودن و انسان‌گریزی پدید می‌آورد. تونی دیویس در اومانیسم: واژه انتقادی نو می‌نویسد که این تلقی که چون گفتمان‌های موجود دربارهٔ اومانیسم «غالباً خصلت‌های مشخصه و منافع یک اقلیت قدرتمند را درون خطابه‌های کلی‌گویانه دربارهٔ انسانیت همه‌شمول پنهان کرده‌اند و این‌گونه انسانیت خود به مفهومی آلوده بدل شده است، که باید همراه آب کثیف توهم اومانیستی به‌کلی دور ریخته شود»، «احمقانه و نالازم است». (۶۸) به همین‌سان، صرفاً این واقعیت که بسیاری از نمونه‌های پژوهش‌های مؤلف‌گرایی فوق‌العاده ذهنی و تقلیل‌گرا هستند و می‌کوشند همهٔ عنصرهای سینمایی را به نبوغ نابغه‌ای منفرد گره بزنند، دلیل نمی‌شود که هرگونه تصور دربارهٔ آفرینشگری انسان را همراه آب کثیف توهم رمانتیک دربارهٔ انسانیت، دور بریزیم.»