کتاب نظریه سیاسی و فیلم

کتاب نظریه سیاسی و فیلم نوشته‌ی ایان فریزر و با ترجمه‌ی صالح نجفی مجموعه‌ای از جستارها درباره‌ی نسبت اندیشه‌ی سیاسی مدرن و سینمای داستانی است. نویسنده در این اثر سراغ متفکرانی چون آدورنو، بنیامین، بلوخ، دُلوز، بدیو، رانسیر، کریستوا و ژیژک می‌رود و ایده‌های آن‌ها را در خوانش هشت فیلم از سینمای جهان به کار می‌گیرد. نشر لگا آن را منتشر کرده است و متن کتاب نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم پیچیده‌ی نظریه‌ی سیاسی در برخورد با تصویر، مونتاژ، روایت و شخصیت‌های سینمایی شکل تازه‌ای پیدا می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه سیاسی و فیلم

کتاب نظریه سیاسی و فیلم با طرح این پرسش آغاز می‌شود که نظریه‌ی سیاسی چگونه می‌تواند فراتر از دولت و نهادهای رسمی، به روابط قدرت در جامعه‌ی مدنی و فرهنگ تصویری سرایت کند. ایان فریزر در این کتاب نشان می‌دهد که فیلم‌های سینمایی فقط سرگرمی یا بازنمایی واقعیت نیستند، بلکه می‌توانند حامل ایده‌ها و منازعاتی باشند که در قلب نظریه‌ی سیاسی مدرن جریان دارد. کتاب نظریه سیاسی و فیلم در فصل نخست، چهار جریان مهم در پیوند سیاست و سینما را مرور می‌کند: پساکانت‌باوری مایکل شاپیرو، رهیافت هیومی داویده پاناجیا، فردگرایی دموکراتیک ریچارد راشتن و ترکیب ایدئالیسم، رئالیسم و کمال‌گرایی در کار جان اس. نلسن. نویسنده در این فصل نشان می‌دهد که چگونه مفاهیمی مثل «شعور نامتعارف»، «حرکت‌_تصویر»، «روایت‌سالاری» یا «سبک‌های سیاسی» می‌توانند ابزار فهم تجربه‌ی تماشای فیلم باشند. در ادامه‌ی کتاب نظریه سیاسی و فیلم هر فصل به یک نظریه‌پرداز و یک فیلم اختصاص دارد. برای نمونه، آدورنو در کنار موسیو وردو چاپلین قرار می‌گیرد تا مسئله‌ی صنعت فرهنگ‌سازی، کالایی‌شدن هنر و انسان‌زدایی سرمایه‌داری در قالب داستان یک قاتل بورژوا تحلیل شود. در فصل‌های دیگر نیز بنیامین، بلوخ، دُلوز، بدیو، رانسیر، کریستوا و ژیژک هرکدام در نسبت با فیلمی مشخص خوانده شده‌اند و نویسنده کوشیده است از دل این مواجهه‌ها، امکان‌های تازه‌ای برای فهم سیاست در سینمای مردم‌پسند و هنری نشان دهد.

خلاصه کتاب نظریه سیاسی و فیلم

کتاب نظریه سیاسی و فیلم از این ایده حرکت می‌کند که فیلم‌ها می‌توانند صحنه‌ی بروز و آزمون مفاهیم نظریه‌ی سیاسی باشند. ایان فریزر ابتدا چهار رویکرد معاصر به نسبت سیاست و سینما را معرفی می‌کند: شاپیرو که با خوانشی مابعدکانتی از دُلوز و فوکو، سینما را میدان «تفکر اخلاقی_سیاسی» و شعور نامتعارف می‌بیند؛ پاناجیا که با تکیه بر هیوم، ناپیوستگی حرکت‌_تصویر و «بصریت لمسی» را مبنای سیاست مقاومت می‌گذارد؛ راشتن که در فیلم‌های کلاسیک هالیوود به‌دنبال لحظه‌های دموکراتیک و برابری‌خواهانه می‌گردد؛ و نلسن که سبک‌های سیاسی ایدئالیسم، رئالیسم و کمال‌گرایی را در ژانرهای حماسی، نوآر و کمدی ردیابی می‌کند. سپس کتاب نظریه سیاسی و فیلم در فصل‌های مستقل، مفاهیم آدورنو، بنیامین، بلوخ، دُلوز، بدیو، رانسیر، کریستوا و ژیژک را در خوانش هشت فیلم به کار می‌گیرد تا نشان دهد چگونه صنعت فرهنگ‌سازی، دموکراسی، مقاومت، سوژگی، خشونت، امنیت، جنسیت و سرمایه‌داری در سطح تصویر و روایت سینمایی مجسم می‌شوند.

چرا باید کتاب نظریه سیاسی و فیلم را بخوانیم؟

کتاب نظریه سیاسی و فیلم امکان دیدن دوباره‌ی فیلم‌های آشنا را از زاویه‌ی نظریه‌ی سیاسی فراهم می‌کند. خواننده با آن کتاب می‌تواند مفاهیم انتزاعی متفکرانی چون آدورنو، دُلوز، رانسیر و ژیژک را در صحنه‌ها، مونتاژها و شخصیت‌های سینمایی دنبال کند و درک پیچیده‌تری از رابطه‌ی سرمایه‌داری، دموکراسی، خشونت و مقاومت با فرهنگ تصویری به‌دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نظریه سیاسی و فیلم به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، مطالعات سینما و فلسفه پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فهم سیاسی فیلم‌های محبوب‌شان را دارند و می‌خواهند میان نظریه‌ی انتقادی و تجربه‌ی تماشای سینما پلی جدی برقرار کنند.

بخشی از کتاب نظریه سیاسی و فیلم

«نظریه‌پردازانی که در این کتاب مطرح شده‌اند به‌گونه‌ای گزین شده‌اند که خواننده با شکوفایی و سرزندگی چندین و چند رهیافت نظری دربارهٔ معنای سیاسی فیلم‌های سینمایی و نقش آن‌ها در نظریه‌پردازی آشنا گردد. از نظر تمام این نظریه‌پردازان، مناسبات اجتماعی حاکم در جوامع سرمایه‌سالار، از بسیاری جهات، ظالمانه است و ایشان، در رهیافت‌های از بیخ‌وبن متفاوتشان، به‌دنبال جلوه‌هایی از مقاومت یا مخالفت با نظم موجود و امکان رهایی می‌گردند. علت اصلی انتخاب فیلم‌های نام‌برده این است که این فیلم‌های خاص، همانند نظریه‌های سیاسی رادیکالی که برای بررسی آن‌ها به‌کار گرفته‌ایم، موضعی انتقادی نسبت به وضع موجود در کشورهایی ارائه می‌کنند که وقایع‌شان در آن‌ها می‌گذرد. این شیوهٔ مطرح‌کردن مسائل سیاسی در زمین نظریه می‌تواند ما را به اندیشیدنی انتقادی دعوت کند، هم در چارچوب منطق درونی فیلم و هم در این باب که آن منطق چگونه ممکن است از بیرون بر نحوهٔ زیستن ما اثر بگذارد. پس کوشش من برای تدقیق رابطهٔ نظریهٔ سیاسی و فیلم‌های سینمایی در فصل‌های بعدی از راه به‌کارگیری آراء و مفاهیم هشت نظریه‌پرداز نام‌برده برای فهم فیلم‌هایی که گزین کرده‌ام به پیش می‌رود. هریک از فصل‌های کتاب مستقل است، زیرا هر فصل در بخش اول منحصراً بر یک نظریه‌پرداز تمرکز می‌کند و در بخش دوم به کارآیی رهیافت آن نظریه‌پرداز برای فیلمِ برگزیده می‌پردازد. این بدان معناست که هر فصل را می‌توان با نگاهی انتقادی و مستقل برحسب نسبتش با فیلمِ برگزیده در آن فصل در نظر گرفت و البته، درعین‌حال، می‌توان از هر فصل به‌عنوان چارچوبی برای تحلیل سایر فیلم‌ها استفاده کرد. پس این کار می‌تواند به تطور و تکامل رهیافت‌های موجود در نظریهٔ سیاسی و فیلم یاری رساند.»