کتاب خانه ای بدون پنجره

کتاب خانه‌ ای بدون پنجره (داستانی فراجذاب از وضعیت اسفبار زنان در افغانستان) (بیت بلا نوافذ) نوشته‌ نادیه (نادیا) هاشمی و ترجمه‌ احمد بان‌ پور روایتی پرجزئیات از زندگی زنان و مردانی است که در افغانستان امروز میان سنت، خشونت، جنگ و امید گرفتار شده‌اند. نشر ضامن آهو این کتاب را منتشر کرده است. داستان با یک قتل خانوادگی در حیاط خانه‌ای کوچک آغاز می‌شود، قتلی که در چند قدمی رخت‌آویز و بوته‌های گل سرخ رخ می‌دهد و ناگهان زندگی زیبا، همسر متهم به قتل شوهرش و فرزندانش را زیرورو می‌کند. در کنار این خط اصلی، سرگذشت یوسف، پسر افغانِ مهاجر در آمریکا که وکیل حقوق بشر شده و دوباره به افغانستان بازمی‌گردد، لایه‌ی دیگری از روایت را شکل می‌دهد، لایه‌ای که مهاجرت، تبعید، عدالت و بازگشت را به تصویر می‌کشد. کتاب خانه‌ ای بدون پنجره با رفت‌وآمد میان گذشته و حال، روستا و شهر، افغانستان و آمریکا، تصویری چندوجهی از جامعه‌ای می‌سازد که در آن قانون رسمی، عرف قبیله‌ای، باورهای جادویی و ایمان مذهبی در هم تنیده شده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خانه ای بدون پنجره

کتاب خانه‌ ای بدون پنجره نوشته‌ی نادیه (نادیا) هاشمی داستانی بلند است و از همان صفحات آغازین با صحنه‌ی قتل کمال، شوهر زیبا، خواننده را وارد قلب بحرانی خانوادگی و اجتماعی می‌کند. نادیه (نادیا) هاشمی در این کتاب دو خط روایی اصلی را پیش می‌برد: یکی زندگی زیبا در روستایی افغان که ناگهان به اتهام قتل همسرش در مرکز قضاوت همسایه‌ها، پلیس محلی و ملاها قرار می‌گیرد و دیگری زندگی یوسف، پسری افغان که کودکی‌اش را در افغانستان و اردوگاه‌های پاکستان گذرانده، سپس به آمریکا مهاجرت کرده و در نیویورک به وکالت روی آورده است.

فصل‌های ابتدایی کتاب خانه‌ ای بدون پنجره اثر نادیه (نادیا) هاشمی با تمرکز بر زیبا و خانواده‌اش، فضای خانه‌ی گلی، حیاط کوچک، بند رخت، دیگ خورش بامیه و نوزادی به نام ریما را تصویر می‌کند، فضایی که در ظاهر عادی است، اما زیر پوست آن سال‌ها خشونت خانگی، ترس و فقر جریان دارد. در همین بخش‌ها، شخصیت‌هایی مانند بصیر (پسر نوجوان زیبا)، دخترها، همسایه‌ها و مأمور پلیس محلی، آغا حکیمی، معرفی می‌شوند و شبکه‌ای از روابط خویشاوندی و همسایگی شکل می‌گیرد که بعداً در تصمیم‌گیری درباره‌ی سرنوشت زیبا نقش دارند. 

کتاب خانه‌ای بدون پنجره در فصل‌های بعدی با رفت‌وبرگشت‌های زمانی، گذشته‌ی زیبا و مادرش گلناز را مرور می‌کند، مادری که به جادو، طلسم، چشم‌زخم و نسخه‌های گیاهی باور دارد و با همین ابزارها تلاش کرده است بر سرنوشت خود و فرزندانش مسلط شود. فصل‌هایی که با یوسف پیش می‌رود، از باغ انار پدربزرگ در افغانستان تا اردوگاه پناهندگان در پاکستان، مهاجرت به نیویورک، مدرسه، دانشگاه، دانشکده‌ی حقوق، کار در سازمان‌های حقوق بشری و سپس سفر او به کابل را دنبال می‌کند. این دو خط روایی به‌تدریج به هم نزدیک می‌شوند و زمینه‌ی تلاقی سرنوشت یک زن روستایی متهم به قتل و یک وکیل مهاجر را فراهم می‌کنند. 

کتاب خانه‌ ای بدون پنجره نوشته‌ی نادیه (نادیا) هاشمی در ۵۴ فصل به موضوعاتی مانند خشونت خانگی، قتل ناموسی، فشار عرف و خانواده، نقش ملا و پلیس محلی، وضعیت اردوگاه‌های پناهندگان، زندگی مهاجران افغان در آمریکا و کشمکش میان عدالت عرفی و حقوقی پرداخته است.

خلاصه داستان خانه ای بدون پنجره

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

روایت خانه‌ ای بدون پنجره از دو زاویه‌دید، یعنی اول‌شخص زیبا و راوی سوم‌شخص، شکل گرفته است و به همین دلیل، هم تجربه‌های درونی یک زن روستایی و هم ساختارهای اجتماعی و حقوقی پیرامون او را بازتاب می‌دهد. در آغاز، زیبا از زندگی با شوهرش کمال می‌گوید، مردی که سال‌ها در کنار او با ترس و خشونت زندگی کرده است. او بارها مرگ شوهرش را در ذهنش تصور کرده، اما هرگز مرگی را که واقعاً رخ می‌دهد، پیش‌بینی نکرده است. حادثه زمانی رخ می‌دهد که زیبا در حیاط، جسد کمال را با تبری در پشت گردن پیدا می‌کند.

کتاب خانه‌ ای بدون پنجره از این نقطه به واکنش روستا می‌پردازد، همسایه‌ها جمع می‌شوند، پلیس محلی می‌آید و زیبا در میان نگاه‌های متهم‌کننده و زمزمه‌های ترس‌آلود، با دستان خون‌آلود در حیاط می‌نشیند. بصیر، پسر ۱۶ ساله، میان مراقبت از خواهرانش و وضعیت مادرش سرگردان است و فرید، پسرعموی کمال، فضای اتهام و انتقام را تشدید می‌کند.

در کنار این خط، گذشته‌ی زیبا و مادرش گلناز بازگو می‌شود، کودکی زیبا در خانه‌ای که پدرش ناپدید شده، مادری که با ترس، خرافه و نگرانی از فرزندانش محافظت می‌کند و درعین‌حال به منبعی از قدرت و هراس در خانه تبدیل می‌شود. خط دیگر روایت، زندگی یوسف است، پسری که از افغانستان به پاکستان و سپس به آمریکا مهاجرت می‌کند، در نیویورک حقوق می‌خواند و به‌دلیل تجربه‌های مهاجرت و پناهندگی، به مسائل حقوق بشر و عدالت علاقه‌مند می‌شود.

در نهایت، احساس مسئولیت یوسف او را به افغانستان بازمی‌گرداند و کتاب این دو مسیر را به هم نزدیک می‌کند تا نشان دهد چگونه سرنوشت یک زن روستایی متهم به قتل و یک وکیل مهاجر در بستر نظام قضایی و اجتماعی افغانستان به هم گره می‌خورد و مسئله‌ی عدالت، گناه، قربانی و مجرم را از نو مطرح می‌کند.

چرا باید کتاب خانه ای بدون پنجره را بخوانیم؟

کتاب خانه‌ ای بدون پنجره از دل جزئیات زندگی روزمره، تصویری روشن از سازوکار خشونت خانگی و قتل‌های خانوادگی در جامعه‌ای می‌سازد که در آن مرز میان قربانی و متهم همیشه واضح نیست. این کتاب نشان می‌دهد چگونه یک حیاط کوچک با بند رخت، دیگ خورش و نوزادی خوابیده می‌تواند در چند لحظه به صحنه‌ی جنایت، قضاوت جمعی و فروپاشی یک خانواده تبدیل شود. در کنار این، روایت یوسف امکان مقایسه‌ی دو جهان را فراهم می‌کند: اردوگاه پناهندگان و محله‌ی مهاجرنشین نیویورک، کلاس‌های حقوق بشر و دادگاه‌های افغانستان و اینکه مهاجرت چگونه هم فرصت و هم زخمی ماندگار است. 

خواندن این کتاب برای کسانی که به فهم لایه‌های پنهان روابط خانوادگی، نقش عرف و مذهب در تصمیم‌گیری‌های جمعی و تنش میان عدالت رسمی و عدالت قبیله‌ای علاقه‌مند هستند، تجربه‌ای غنی فراهم می‌کند. این اثر همچنین به زندگی مهاجران افغان در آمریکا، فشارهای هویتی نسل دوم و کشمکش میان خواست فردی و انتظار خانواده پرداخته و از خلال سرگذشت یوسف، پرسش‌هایی درباره‌ی مسئولیت اخلاقی نسبت به سرزمین مادری و معنای بازگشت مطرح کرده است.

خواندن کتاب خانه ای بدون پنجره را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خانه‌ ای بدون پنجره به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی افغانستان، جنگ، مهاجرت و زندگی روزمره‌ی زنان و مردان در جوامع سنتی علاقه‌مند هستند. این اثر همچنین به دانشجویان و فعالان حوزه‌های حقوق بشر، مطالعات زنان، مطالعات مهاجرت و کسانی که در پی درک عینی‌تری از خشونت خانگی، قتل‌های ناموسی و تعارض میان قانون و عرف هستند، توصیه می‌شود.