کتاب معماری اندیشی

«معماری‌اندیشی» کتابی به قلم پتر زومتور (-۱۹۴۳) یکی از درخشان‌ترین و تأثیرگذارترین چهره‌های معماری معاصر است. زومتو هنرمندی اصیل، نوجو و سازش‌ناپذیر است که با تکیه بر وظایف ذاتی و امکانات اساسی معماری آثار زیبا و مسحورکننده‌یی پدید آورده و از این طریق در شناساندن و گسترش بسیاری از مفاهیم بنیادین معماری نقشی بی‌بدیل ایفا کرده است. زومتور همواره کوشیده است تا از به‌کارگیری شکل‌های قالبی بیان هنری و رمزگان مسلط در سبک‌های رایج معماری بپرهیزد و از راه تمرکز بر اصل موضوع، و کار صبورانه، بناهایی بیافریند که فقط یک بنا باشند، بازنمودِ چیز دیگری نباشند، تجلی خالص ذات خود باشند. بنیان کار زومتور بر آفرینش «اتمسفر» استوار است. او بارها بر این نکته تأکید کرده است که یک اثر معمارانه صرفاً زمانی می‌تواند از کیفیت‌های یک اثر هنری برخوردار شود که ترکیب فرم‌ها و محتواهای‌اش اتمسفر غنی و پرقدرتی بیافریند که بتواند تمام حواس ــ و نه فقط چشم ــ آدمی را تحت تأثیر قرار دهد، و حس منزلت و آزادی، صمیمیت و سرخوشی، هماهنگی و زیبایی، و اقامت در جوار چیزها را در او برانگیزد. زومتور این هدف را در تمامی آثارش دنبال می‌کند و برای دستیابی به آن از شیوه‌یی استفاده می‌کند که در روزگار ما خاص و کم‌نظیر، و البته نامتعارف است: او به هم‌آوایی سازمایه‌ها، به بساوش‌پذیری، جلوه و بو و کیفیت‌های صوتی مواد، به ریتم گام‌ها روی زمین، به سکوت و دمای فضا، به کیفیت آستانه‌ها، گذارها و مرزها، به چینش اجزا و توالی فضاها، و به بازی نور و سایه دقت می‌کند، و با اتکا به این عناصر ذاتی و ابزارهای اصیل، در هر بنا، اتمسفری می‌آفریند که تأثیری ژرف بر روان آدمی می‌گذارد و تجربه‌ی حضور او در بنا را به سرخوشی «در ـ جهان ـ بودن» بدل می‌کند. معماری‌اندیشی مجموعه‌یی است از تأملات زومتور در باب معماری؛ و یکی از زیباترین و انگیزاننده‌ترین کتاب‌هایی که یک معمار درباره‌ی کارش نوشته است. زومتور در این کتاب، با دقت و تیزبینی و با آمیزه‌یی از دانش و ذوق هنری، مهم‌ترین ویژگی‌های کار خود را مورد کاوش قرار می‌دهد؛ عمیق‌ترین تجربه‌های معمارانه‌اش را در قالب قطعه‌هایی جذاب و دلپذیر به تصویر می‌کشد؛ و یکی از ناب‌ترین نمونه‌های معماری‌اندیشی را خلق می‌کند.