کتاب گاندی و شرکا

کتاب گاندی و شرکا (روایت سفر هند) نوشته‌ی معصومه صفایی‌راد تجربه‌ی چند هفته سفر در بمبئی و شهرهای اطراف را در دل روزهای محرم روایت کرده است. نویسنده در این کتاب از تهران و میدان شوش تا فرودگاه شارجه، باران‌های موسمی بمبئی، هاستل‌های شلوغ، قطارهای محلی، رخت‌شورخانه‌های عظیم، محله‌های فقیرنشین و بالاشهر ستاره‌های بالیوود را قدم‌به‌قدم دنبال کرده است. انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است و متن کتاب ترکیبی از سفر، مشاهده‌ی اجتماعی، روایت آیین‌های مذهبی و مواجهه با فرهنگ‌های گوناگون در هند است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گاندی و شرکا

کتاب گاندی و شرکا با روایت معصومه صفایی‌راد از همان صفحه‌های اول تکلیف خود را روشن می‌کند؛ قرار است قصه‌ی یک سفر طولانی و پرجزئیات به هند باشد که نقطه‌ی تمرکز آن، تماشای محرم و آیین‌های عزاداری شیعیان در بمبئی و جنوب هند است. نویسنده از تهران و یک مسیر پراضطراب پروازی تا شارجه شروع کرده و بعد قدم‌به‌قدم ورود به بمبئی، باران‌های موسمی، شوک فرهنگی، زبان، غذا و اقامت را شرح داده است. در کتاب گاندی و شرکا ساختار فصل‌ها بر اساس مسیر سفر و موضوعات هر روز پیش رفته است؛ از «شروع شارجه» و «سلام مومبای» تا فصل‌هایی که به قطارهای محلی، داباوالاها، رخت‌شورخانه‌ی دوبی گات، سینما و بالیوود، خانه‌ی ستاره‌ها، رستوران ایرانی بریتانیا و کمپانی، و در نهایت محله‌های فقیرنشین و بالاشهر بمبئی اختصاص یافته است. در هر بخش، نویسنده هم‌زمان که ماجرای روزانه‌ی خود و «آقای همسفر» را تعریف کرده است، لابه‌لای روایت، تاریخ استعمار هند، قصه‌ی پارسیان، کمپانی هند شرقی، شکل‌گیری شهر بمبئی، و جزئیات ریز زندگی روزمره‌ی هندی‌ها را هم توضیح داده است. کتاب گاندی و شرکا بیش از آنکه فقط گزارش یک سفر باشد، تلاشی است برای فهمیدن سادگی و پیچیدگی هم‌زمان مردم هند؛ از شیعیان جنوب و امام‌باره‌های لکهنو تا هندوها، پارسیان، داباوالاها و کارگران دوبی گات. نویسنده در متن بارها تأکید کرده است که در جایگاه قضاوت و نقد نیست و سعی کرده با فاصله گرفتن از پیش‌داوری، فقط آنچه را دیده و شنیده ثبت کند؛ از آیین‌های عزاداری و نذرها تا غذا، حمل‌ونقل، زبان، سینما و شکاف طبقاتی شدید در بمبئی. در کتاب گاندی و شرکا لحن روایت صمیمی و پرجزئیات است و خواننده همراه با نویسنده از میدان شوش تا دروازه‌ی هند، از هتل تاج تا خانه‌ی شاهرخ خان، از رستوران ایرانی پارسی‌ها تا برج آنتیلا و زاغه‌های اطرافش حرکت می‌کند و در پس هر صحنه، لایه‌ای از تاریخ، دین، اقتصاد یا فرهنگ عامه‌ی هند را می‌بیند.

خلاصه کتاب گاندی و شرکا

کتاب گاندی و شرکا مسیر یک سفر شخصی به هند را دنبال می‌کند که محور اصلی آن تماشای محرم در بمبئی و جنوب هند است. نویسنده از رؤیای کودکی‌اش درباره‌ی بالیوود و بمبئی شروع کرده و آن را با تصمیم برای دیدن عزاداری شیعیان در حیدرآباد و مومبای گره زده است. در طول سفر، خواننده با فرودگاه شارجه، پروازهای دومسیره، آشنایی با محمدعباس، باران‌های موسمی، هاستل‌های شلوغ، تاکسی‌ها و توک‌توک‌ها، قطارهای محلی، داباوالاها، رخت‌شورخانه‌ی دوبی گات، غذاهای خیابانی، سینما و افتتاحیه‌ی یک فیلم بالیوودی، رستوران ایرانی بریتانیا و کمپانی، خانه‌ی ستاره‌ها و برج آنتیلا همراه می‌شود. کتاب گاندی و شرکا در دل این روایت سفر، به تفاوت‌های فرهنگی عمیق شمال و جنوب هند، تنوع ادیان و خدایان، حضور پارسیان، شکاف طبقاتی شدید، و شکل‌های مختلف دینداری و عزاداری می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه عشق به امام حسین در جغرافیاها و فرهنگ‌های بسیار متفاوت، صورت‌هایی گاه آشنا و گاه غریب پیدا کرده است.

چرا باید کتاب گاندی و شرکا را بخوانیم؟

کتاب گاندی و شرکا تصویری نزدیک و جزئی از هند امروز، به‌ویژه بمبئی، ارائه می‌دهد؛ شهری که در آن محرم، بالیوود، استعمار، فقر، ثروت افسانه‌ای، ادیان گوناگون و زندگی روزمره در هم تنیده شده‌اند. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند هند را نه از پشت کارت‌پستال‌ها، بلکه از دل خیابان‌ها، قطارها، رخت‌شورخانه‌ها و حسینیه‌ها ببینند، روایتی پرجزئیات و زنده فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گاندی و شرکا به کسانی پیشنهاد می‌شود که به سفر، هند، محرم و آیین‌های مذهبی در فرهنگ‌های دیگر، تاریخ استعمار، بالیوود و مشاهده‌ی اجتماعی علاقه‌مندند. دانشجویان و علاقه‌مندان مطالعات فرهنگی، انسان‌شناسی، گردشگری و ادیان نیز می‌توانند از این روایت میدانی و پرجزئیات بهره ببرند.

بخشی از کتاب گاندی و شرکا

«شیعیان هندوستان علاوه بر جنوب در ناحیهٔ شمال و شهر لکهنو هم مستقرند و از قضا آنجا بناهای معروفی موسوم به امام‌باره دارند. فرهنگ مردم ناحیهٔ شمال هند با جنوب به‌کل متفاوت است و ترجیح من دیدن عزاداری در جنوب بود. چون قطعاً نمی‌توانستم توی یک محرم هر دو را با هم ببینم. این‌ها را گفتم که مثل همیشه بگویم این کتاب همهٔ هند نیست و همهٔ محرم هند هم. این کتاب تلاش من است در تماشا و فهم آیین عزاداری مردمی که به‌شدت عجیب‌اند و به‌شدت ساده و به‌شدت متفاوت و هم‌زمان شبیه به ما. سخت‌ترین کارم در نوشتن این خطوط فهم معنای آن همه سادگی بود. اسلامی که به هندوستان رسیده شاید به دلیل بعد مسافت، در بعضی موارد، از محتوا و اصلش خیلی فاصله گرفته که گاهی برای من هم خوشایند نبود. ولی من در جایگاه نقد نبودم و نیستم. در طول سفر و طی مدت نوشتن خیلی سعی کردم از قضاوت دور بمانم و اگر جایی این‌طور نبودم، بر من ببخشید. گفتن از هند اصلاً آسان نیست و نه من که هیچ‌کس نمی‌تواند حتی بعد از سال‌ها زندگی کردن در آن کشور مدعی باشد در شناخت کلِ فرهنگ و ادیان آن خبره شده است. آنجا به معنای دقیق کلمه به تعداد آدم‌ها راه برای رسیدن به خدا وجود دارد! (و نه لزوماً الله!) دوستی می‌گفت بین کسانی که ادیان خوانده‌اند جمله‌ای معروف هست که می‌گوید آدم‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ آن‌هایی که هند را دیده‌اند و آن‌هایی که هند را ندیده‌اند. من بعد از سال‌ها توانستم به دستهٔ اول بپیوندم!»